ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye kapsamında satılan hurdaların kayıtlı değerleri üzerinden hesaptan çıkarılmadığını ortaya koymuştur. Kullanılamaz hale gelen maddi duran varlıkların, Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ Hurda İşletmesi Müdürlüğü’ne satılması durumunda, bu işlemlerin uygun muhasebe kayıtlarıyla belgelenmesi gerekmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 215’inci maddesi, elden çıkarılan varlıkların nasıl kaydedileceğini açıkça belirtmektedir.

Denetim sırasında, 2023 yılında elde edilen hurda satış gelirleri incelenmiş ve bu gelirlerin, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı üzerinden kayıtlardan düşülmesi gerektiği tespit edilmiştir. Ancak, bu kayıtların yapılmaması, elden çıkarılan malzemelerin hala ambarda bulunduğunu ve 2023 yılı bilançosuna olumsuz yansıdığını göstermektedir. Ambarda 1.298.734,05 TL değerinde hurda bulunduğu belirlenmiştir.

Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını ve gerekli düzeltme işlemlerinin gerçekleştirileceğini bildirmiştir. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların uygun şekilde kaydedilmemesi, kayıtlı değer üzerinden hatalara yol açmıştır. Bu durumun düzeltilmesi, mali kayıtların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Satılan Hurdaların Kayıtlı Değerleri Üzerinden Hesaplardan Çıkarılmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Kırılma, bozulma veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelenler ile kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıklardan Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ Hurda İşletmesi Müdürlüğüne satılan hurdaların hesaptan çıkarılmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 215’inci maddesinde; 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında kayıtlı stok ve varlıklardan satılmak suretiyle elden çıkarılanların, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu fark 600 Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman tutarları 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz fark 630 Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Üniversitenin 600 Gelirler Hesabının incelenmesinde; 2023 yılında hurda satış geliri elde ettiği tespit edilmiştir. Satılan hurdanın, kayıtlı değeri üzerinden 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına alacak, 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç yazılmak suretiyle kayıtlardan düşülmesi gerekmektedir. Ancak bu kayıtların yapılmaması elden çıkarılan malzemenin fiilen hurdalıkta olduğu, başka bir ifadeyle, 2023 yılı bilançosuna da yansıdığı üzere ambarda 1.298.734,05 TL tutarında hurda bulunduğu gibi bir sonuca sebep olmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerinin yapılacağı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak, maddi duran varlıklardan çıkarılıp Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ Hurda İşletmesi Müdürlüğüne satılan hurdaların 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına alacak, 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedilmemesi kayıtlı değer kadar hataya sebep olmuştur.