ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin hurda satış işlemlerinde önemli bir eksiklik tespit etmiştir. Kullanılamaz hale gelen maddi duran varlıkların, Makine ve Kimya Endüstrisi Hurda İşletmesi Müdürlüğü’ne satılmasına rağmen, bu satışların muhasebe kayıtlarından çıkarılmadığı belirlenmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 215. maddesi, elden çıkarılan stok ve varlıkların kayıtlarının nasıl yapılması gerektiğini açıkça belirtmektedir. Ancak, bu kurallara uyulmadığı için, elden çıkarılan malzemelerin kayıtlarda yer almaya devam etmesi, ciddi hatalara yol açmaktadır.

Üniversitenin 600 Gelirler Hesabı incelendiğinde, 8.281,00 TL tutarında bir hurda satış geliri elde edildiği görülmüştür. Ancak, bu satışın kayıtlı değeri üzerinden gerekli muhasebe işlemlerinin yapılmaması, elden çıkarılan varlıkların kayıtlarda görünmeye devam etmesine neden olmuştur. 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na yapılması gereken kayıtlar, bu durumun düzeltilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Sonuç olarak, hurda satışlarının doğru bir şekilde kaydedilmemesi, üniversitenin mali kayıtlarında hatalara yol açmakta ve bu durum, finansal şeffaflığı olumsuz etkilemektedir. Kayıtların düzenli bir şekilde güncellenmesi, bu tür sorunların önüne geçilmesi açısından gereklidir.

BULGU: Satılan Hurdaların Kayıtlı Değerleri Üzerinden Hesaplardan Çıkarılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Kırılma, bozulma veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelenler ile kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıklardan Makine ve Kimya Endüstrisi Hurda İşletmesi Müdürlüğüne satılan hurdaların hesaplardan çıkarılmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 215’inci maddesinde; Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında kayıtlı stok ve varlıklardan satılmak suretiyle elden çıkarılanların, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu fark 600 Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman tutarları 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz fark 630 Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Üniversitenin 600 Gelirler Hesabının incelenmesinde 8.281,00 TL tutarında hurda satış geliri elde ettiği tespit edilmiştir. Satılan hurdanın; kayıtlı değeri üzerinden 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına alacak, 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç yazılmak suretiyle kayıtlardan düşülmesi gerekmektedir. Ancak bu kayıtların yapılmaması elden çıkarılan malzemenin fiilen hurdalıkta olduğu gibi bir sonuca sebep olmaktadır.
Maddi duran varlıklardan çıkarılıp Makine ve Kimya Endüstrisi Hurda İşletmesi Müdürlüğüne satılan hurdaların 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına alacak, 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedilmemesi kayıtlı değer kadar hataya sebep olmuştur.