|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, çeşitli birimlerce satılmak üzere üretilen buğday, arpa, tritikale, yumurta ve pasta gibi mamul ürünlerin, stok kayıtlarına alınmadan satışının gerçekleştirildiğini ortaya koymuştur. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu mamullerin üretim sonrası izlenmesi ve maliyet hesaplarının doğru bir şekilde kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak denetim sonuçları, bu ürünlerin muhasebe kayıtlarına alınmadan doğrudan satıldığını göstermektedir.
Bu durum, 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ve 152 Mamuller Hesabı’nın kullanılmaması nedeniyle, Döner Sermaye İşletmesi’nin 2023 yılı bilançosuna eksik ve hatalı yansımalar olmasına yol açmıştır. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin tespitleri kabul etmiş ve gerekli düzeltici işlemlere başlanıldığını bildirmiştir. Sonuç olarak, satılmak üzere üretilen mamullerin, maliyet hesapları dahil olmak üzere ilgili hesaplarda kayıt altına alınması ve mali tablolara doğru bir şekilde yansıtılması büyük önem taşımaktadır. Bu süreç, işletmenin finansal şeffaflığı ve hesap verebilirliği açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Satılmak Üzere Üretimi Yapılan Mamullerin, Stok Kayıtlarına Alınmadan Satışının Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Farklı birimlerce satılmak üzere üretimi yapılan buğday, arpa, tritikale, yumurta, pasta gibi mamul ürünlerin stok kayıtlarına alınmadan satışının yapıldığı tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 152 Mamuller Hesabına ilişkin düzenlemeler içeren “Hesabın niteliği” başlıklı 131’inci maddesinde, bu hesabın üretim çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hâle gelmiş bulunan mamullerin izlenmesi için kullanılacağı hükmü bulunmaktadır.
“Hesabın işleyişi” başlıklı 132’nci maddesinde ise üretimi tamamlanan yarı mamullerin maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 151 Yarı Mamuller Üretim Hesabına alacak kaydedileceği; maliyet dönemi sonlarında yarı mamul hesabına alınmadan doğrudan mamule dönüştürülen giderlerin bu hesaba borç, 711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma, 721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma, 731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesaplarının mamulün üretimiyle ilgili olanlarına alacak kaydedileceği; satılan mamullerin bir taraftan maliyet bedelleri ile 152 No.lu hesaba alacak, 620 Satılan Mamuller Maliyeti Hesabına borç; diğer taraftan yapılan tahsilatın şekline göre ilgili hesaplara borç, satış bedelinin 60 Brüt Satışlar grubunun ilgili hesabına, satış bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin de 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına alacak kaydedileceği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer alan hükümler dikkate alındığında satılmak üzere üretimi yapılan mamullerin, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz ve doğru yansımasının sağlanması gerekmektedir.
Ancak; yapılan denetimlerde, satılmak üzere üretimi yapılan buğday, arpa, mısır, süt, peynir, pasta gibi mamul ürünlerin muhasebe kayıtlarına alınmadan doğrudan satışının yapıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle söz konusu mamullerin üretim sürecinde 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ve 152 Mamuller Hesabı kullanılmadığı için bu hesaplar Döner Sermaye İşletmesinin 2023 yılı Bilançosuna tam ve doğru olarak yansımamıştır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, gerekli işlemlere başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak; satılmak üzere üretimi yapılan mamullerin, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz ve doğru yansımasının sağlanması gerekmektedir.