|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, çeşitli birimlerce üretilen buğday, arpa, tritikale, kenevir, yumurta ve pasta gibi mamul ürünlerin stok kayıtlarına alınmadan satıldığını ortaya koymuştur. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 131 ve 132. maddeleri, mamullerin izlenmesi ve maliyet hesaplarının doğru bir şekilde kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, denetimlerde bu ürünlerin muhasebe kayıtlarına alınmadan doğrudan satışlarının yapıldığı tespit edilmiştir.
Bu durum, 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ve 152 Mamuller Hesabı’nın kullanılmaması nedeniyle, bu hesapların 2024 yılı bilançosuna eksik yansımasına yol açmıştır. Kamu idaresi, bu sorunun düzeltilmesi için gerekli adımları atmaya başlamış ve çalışmaların 2025 yılı sonuna kadar tamamlanması planlanmaktadır. Sonuç olarak, üretilen mamullerin maliyet hesapları da dahil olmak üzere ilgili hesaplarda kayıt altına alınması ve mali tablolara doğru bir şekilde yansıması kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. Bu süreç, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Satılmak Üzere Üretimi Yapılan Mamullerin, Stok Kayıtlarına Alınmadan Satışının Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Farklı birimlerce satılmak üzere üretimi yapılan buğday, arpa, tritikale, kenevir, yumurta, pasta gibi mamul ürünlerin stok kayıtlarına alınmadan satışının yapıldığı tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 152 Mamuller Hesabına ilişkin düzenlemeler içeren “Hesabın niteliği” başlıklı 131’inci maddesinde, bu hesabın üretim çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hâle gelmiş bulunan mamullerin izlenmesi için kullanılacağı hükmü bulunmaktadır.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 132’nci maddesinde ise üretimi tamamlanan yarı mamullerin maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 151 Yarı Mamuller Üretim Hesabına alacak kaydedileceği; maliyet dönemi sonlarında yarı mamul hesabına alınmadan doğrudan mamule dönüştürülen giderlerin bu hesaba borç, 711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma, 721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma, 731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesaplarının mamulün üretimiyle ilgili olanlarına alacak kaydedileceği; satılan mamullerin bir taraftan maliyet bedelleri ile 152 No.lu hesaba alacak, 620 Satılan Mamuller Maliyeti Hesabına borç; diğer taraftan yapılan tahsilatın şekline göre ilgili hesaplara borç, satış bedelinin 60 Brüt Satışlar grubunun ilgili hesabına, satış bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin de 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına alacak kaydedileceği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer alan hükümler dikkate alındığında satılmak üzere üretimi yapılan mamullerin, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz ve doğru yansımasının sağlanması gerekmektedir.
Ancak; yapılan denetimlerde, satılmak üzere üretimi yapılan buğday, arpa, mısır, süt, peynir, pasta gibi mamul ürünlerin muhasebe kayıtlarına alınmadan doğrudan satışının yapıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle söz konusu mamullerin üretim sürecinde 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ve 152 Mamuller Hesabı kullanılmadığı için bu hesaplar Döner Sermaye İşletmesinin 2024 yılı Bilançosuna tam ve doğru olarak yansımamıştır.
Kamu İdaresince söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ve çalışmaların 2025 yılı sonuna kadar bitirilmesinin planlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; satılmak üzere üretimi yapılan mamullerin, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz ve doğru yansımasının sağlanması gerekmektedir.