|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay denetim raporlarında, döner sermaye işletmeleri tarafından satılmak üzere üretilen mamul ürünlerin, stok kayıtlarına alınmadan satıldığı tespit edilmiştir. Bu ürünler arasında buğday, arpa, mısır, süt, peynir ve pasta gibi çeşitli gıda maddeleri bulunmaktadır. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, üretim sonrası elde edilen mamullerin doğru bir şekilde izlenmesi ve kayıt altına alınmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemeler, bu süreçlerin ihlal edildiğini göstermektedir.
Üretim sürecinde 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ve 152 Mamuller Hesabı gibi hesapların kullanılmaması, bu mamullerin maliyetlerinin ve satışlarının doğru bir şekilde yansıtılmasını engellemiştir. Bu durum, döner sermaye işletmesinin 2023 yılı bilançosunda eksik ve hatalı verilere yol açmıştır. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin tespitleri kabul etmiş ve gerekli düzeltici işlemlere başlanıldığını bildirmiştir. Sonuç olarak, döner sermaye işletmeleri tarafından üretilen mamullerin, ilgili maliyet hesaplarıyla birlikte kayıt altına alınması ve izlenmesi, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. Bu süreçlerin eksiksiz ve doğru bir şekilde yürütülmesi, mali raporlamanın güvenilirliğini artıracaktır. |
BULGU: Satılmak Üzere Üretimi Yapılan Mamullerin, Stok Kayıtlarına Alınmadan Satışının Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Döner sermaye işletme birimlerince satılmak üzere üretimi yapılan buğday, arpa, mısır, süt, peynir, pasta gibi mamul ürünlerin stok kayıtlarına alınmadan satışının yapıldığı tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 152 Mamuller Hesabına ilişkin düzenlemeler içeren “Hesabın niteliği” başlıklı 131’inci maddesinde, bu hesabın üretim çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hâle gelmiş bulunan mamullerin izlenmesi için kullanılacağı hükmü bulunmaktadır.
“Hesabın işleyişi” başlıklı 132’nci maddesinde ise üretimi tamamlanan yarı mamullerin maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 151 Yarı Mamuller Üretim Hesabına alacak kaydedileceği; maliyet dönemi sonlarında yarı mamul hesabına alınmadan doğrudan mamule dönüştürülen giderlerin bu hesaba borç, 711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma, 721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma, 731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesaplarının mamulün üretimiyle ilgili olanlarına alacak kaydedileceği; satılan mamullerin bir taraftan maliyet bedelleri ile 152 No.lu hesaba alacak, 620 Satılan Mamuller Maliyeti Hesabına borç; diğer taraftan yapılan tahsilatın şekline göre ilgili hesaplara borç, satış bedelinin 60 Brüt Satışlar grubunun ilgili hesabına, satış bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin de 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına alacak kaydedileceği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer alan hükümler dikkate alındığında satılmak üzere üretimi yapılan mamullerin, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz ve doğru yansımasının sağlanması gerekmektedir.
Ancak; yapılan incelemede, satılmak üzere üretimi yapılan buğday, arpa, mısır, süt, peynir, pasta gibi mamul ürünlerin muhasebe kayıtlarına alınmadan doğrudan satışının yapıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle söz konusu mamullerin üretim sürecinde 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ve 152 Mamuller Hesabı kullanılmadığı için bu hesaplar Döner Sermaye İşletmesinin 2023 yılı bilançosuna tam ve doğru olarak yansımamıştır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, gerekli işlemlere başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak; satılmak üzere üretimi yapılan mamullerin, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz ve doğru yansımasının sağlanması gerekmektedir.