|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, Büyükşehir Belediyesi ABB Meclisi tarafından alınan kararlarla, ANFA Ltd. Şti. ve ABB Başkent İnsan Kaynakları Yönetim A.Ş. için ödenecek bedellerin 247 Sermaye Taahhütleri hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, ödenemeyen tutarların bütçeye gider yazılarak emanet hesaplarına alınması gerektiğini belirtmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de, bu hesabın sermaye taahhütlerinin izlenmesi için kullanılacağını ifade etmektedir.
ABB Meclisi, 13.09.2024 ve 08.11.2024 tarihlerinde, ANFA Ltd. Şti. ve ABB Başkent İnsan Kaynakları Yönetim A.Ş. için belirli hisselerin satın alınmasına karar vermiştir. Bu işlemler sonucunda, ANFA Ltd. Şti. için ödenecek toplam bedel 1.864.715.971,31 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, bu bedelin 247 Sermaye Taahhütleri hesabına kaydedilmesi, ilgili mevzuata uygun değildir; zira bu hesap, yalnızca sermaye artırımı durumlarında kullanılmalıdır. Sonuç olarak, ödenecek tutarların 320 Bütçe Emanetleri hesabına kaydedilmesi gerekmekteydi. Bu yanlış kayıt, bütçe emanetleri hesabının ve bütçe uygulama sonuçlarının doğru bir şekilde yansıtılmasını engellemiştir. Doğru muhasebe uygulamaları, ilgili mevzuat çerçevesinde hesapların doğru bir şekilde kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. |
BULGU: Satın Alınan Şirketler İçin Yapılacak Ödemelerin Sermaye Taahhütleri Hesabına Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
ABB Meclisi tarafından farklı tarihlerde alınan kararlarla tüm hisseleri diğer belediye şirketlerinden satın alınan ANFA Ltd. Şti. ve ABB Başkent İnsan Kaynakları Yönetim A.Ş. için ödenecek bedellerin 247 Sermaye Taahhütleri hesabına kaydedildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinin birinci fıkrasında, ödeme emri belgesine bağlandığı halde ödenemeyen tutarların bütçeye gider yazılarak emanet hesaplarına alınacağı ve buradan ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin;
247 Sermaye taahhütleri hesabının niteliğinin düzenlendiği 184’üncü maddesinde, Sermaye taahhütleri hesabının, mahalli idarelerin malî kuruluşlar, mal ve hizmet üreten kuruluşlar ve döner sermayeli kuruluşlarla ilgili sermaye taahhütlerinin izlenmesi için kullanılacağı,
320 Bütçe Emanetleri hesabının işleyişinin düzenlendiği 250’nci maddesinde ise bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilen tutarlardan herhangi bir nedenle hak sahiplerine ödenemeyenlerin bir taraftan bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına ya da söz konusu tutar varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç; diğer taraftan 835- Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Bu düzenlemeler, 247 Sermaye Taahhütleri hesabının bir şirkette yapılacak sermaye artışına katılım ve bu suretle taahhüt edilen bir tutarın bulunması durumunda kullanılacağını, alınan mal veya hizmet bedelinin ödenemediği durumlardaysa bedelin 320 Bütçe Emanetleri Hesabına alınılacağını ve bu hesaba kaydedilen tutarın aynı zamanda bütçeye gider olarak kaydedileceğini ifade etmektedir.
ABB Meclisi tarafından 13.09.2024 tarih ve 1180 sayılı Karar ile ANFA Ltd. Şti.’de belediye şirketlerinden Portaş A.Ş.’nin %93 oranındaki hissesinin ve Ankara Halk Ekmek ve Un Fabrikası A.Ş.’nin %7 oranındaki hissesinin satın alınmasına karar verilmiştir. Benzer şekilde 08.11.2024 tarih ve 1437 sayılı kararıyla da ABB Başkent İnsan Kaynakları Yönetim A.Ş.’de yine belediye şirketlerinden Anket A.Ş.’nin %100 oranındaki hissesinin tamamının 17.000.000,00 TL bedelle satın alınmasına karar verilmiştir. ANFA Ltd. Şti.’ye ilişkin değerleme işlemlerinin tamamlanmasıyla birlikte bu şirket için Portaş A.Ş’ye ve Ankara Halk Ekmek ve Un Fabrikası A.Ş.’ye ödenecek toplam bedel 1.864.715.971,31 TL olarak tespit edilmiştir. Toplamda şirketlere bu alış veriş için ödenecek tutar 1.881.715.971,31 TL’dir.
Değer tespiti sonrasında ABB tarafından bu işlemlere ilişkin muhasebe kayıtları ilgili varlık hesabı karşılığında 247 Sermaye Taahhütleri hesabı kullanılarak yapılmıştır.
Ancak bu hesap yukarıya alınan mevzuat gereğince, şirketlere yapılan sermaye taahhütlerinin izlenmesi için kullanılabilecektir. Hisseleri alınan şirketlerle ilgili bir sermaye artırımı ve taahhüdü olmadığına göre hisse bedellerinin bu hesaba kaydedilmesi doğru bir uygulama değildir. Nihayetinde yapılan işlem bir satın alma işlemidir ve ABB bu tutarı kayıtlara alındığı gün ödememiştir. Bu durumda bu alıma ilişkin muhasebe kaydında ödenecek tutarlar için kullanılması gereken hesap 320 Bütçe Emanetleri hesabı olmalıdır.
Söz konusu tutarların ilgili varlık hesabı karşılığında 320 Bütçe Emanetleri hesabına kaydedilmesi ve aynı zamanda bütçe gider hesaplarına alınması gerekmekteydi. Yapılmayan bu kayıtla bütçe emanetleri hesabının ve bütçe uygulama sonuçlarının olması gereken tutarı göstermesine engel olunmuştur. Bu tutarın öncelikle 320 Bütçe Emanetleri hesabına alınmasıyla birlikte hali hazırda 7.286.989.597,49 TL bakiyeyle bilançoda bulunan bu hesap 9.168.705.568,80 TL bakiyeye ulaşacaktır. Söz konusu tutarın, sonrasında bütçe gider hesaplarına ve bütçe uygulama sonucu hesabına aktarılmasıyla – 8.309.059.197,04 TL olarak görülen 2024 yılı bütçe uygulama sonucu, olması gereken – 10.173.775.168,35 TL değerine ulaşacaktır.
Muhasebenin mali işleme dönüşen her türlü işlemi tam açıklama ilkesi gereğince olduğu gibi göstermesi gerekmektedir. Yapılan bu kayıt hatasıyla Bilançoda 247 Sermaye Taahhütleri ve 320 Bütçe Emanetleri hesaplarında 1.881.715.971,31 TL’lik bir hata oluşmuştur. Bu çerçevede mal alımı veya hizmet yaptırılması için yapılacak muhasebe kayıtlarında mevzuatın öngördüğü hesapların kullanılmasına özen gösterilmelidir.