|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin hesaplarının incelenmesi sonucunda, satışı gerçekleştirilen arsa ve arazilerin hatalı bir şekilde muhasebeleştirildiğini ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 188’inci maddesi, kamu idarelerinin arazi ve arsalarını kaydetme yöntemini belirlemektedir. Yönetmelik, satılan arsa ve arazilerin muhasebe kayıtlarının nasıl yapılması gerektiğini detaylandırarak, bu işlemlerin hangi hesaplara kaydedileceğini açıklamaktadır.
İnceleme sonucunda, peşin satılan arsa ve arazilerle ilgili olarak 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’na toplamda 36.670.578,17 TL tutarında kayıt yapıldığı tespit edilmiştir. Ancak, mevzuatta belirtilen kurallara göre, peşin satışlar için bu hesabın kullanılmaması gerektiği, bunun yerine 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı gibi uygun hesapların tercih edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Taksitle satılan arsa ve arazilerin muhasebe kayıtları ise farklı bir yöntemle yapılmalıdır. Sonuç olarak, belediyenin muhasebe işlemlerinde arsa ve arazi satışlarıyla ilgili uygulanan yöntemlerin gözden geçirilmesi ve mevzuata uygun hale getirilmesi gerekmektedir. Bu durum, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Satışı Yapılan Arsa ve Arazilerin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin hesaplarının incelenmesi neticesinde satışı yapılan arsa ve arazilerin hatalı muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “250 Arazi ve arsalar hesabı” başlıklı 188’inci maddesine göre arsa ve araziler hesabının, kamu idarelerinin her türlü arazi ve arsaları ile bunlardan tahsise konu edilenler için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Anılan Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 189’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendinde; satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değeri 250- Arsa ve Araziler Hesabı’na ve satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak; satış bedeli 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç ve satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark ise 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yönetmelik’in 189’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 2 numaralı alt bendinde ise taksitle satılan arsa ve arazilerin, kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedelinden doğan alacaklar ilgisine göre 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı veya 227-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir denilmiştir.
Belediyenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde peşin satılan arsa ve arazilerle ilgili olarak 127- Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’na yılı içerisinde toplamda 36.670.578,17 TL kayıt yapıldığı görülmüştür.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinde belirtildiği üzere arsa ve arazi satışı yapılırken peşin satılan arsa ve araziler ile taksitli satılanlar arasında muhasebe kayıtları açısından farklılık bulunmaktadır. Peşin olarak satılan arsa ve arazilerin muhasebe kayıtları yapılırken 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’nın kullanılmaması bunun yerine ilgisine göre 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara kayıt yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.