|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınmaz satışlarının muhasebeleştirilmesinde mevzuata uyulmadığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 252 Binalar Hesabı ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı gibi hesapların işleyişine dair kuralların ihlal edildiği tespit edilmiştir. Taşınmazların kayıtlı değeri üzerinden ilgili varlık hesabının alacaklandırılması ve amortismanların doğru bir şekilde kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak incelemeler, satış bedellerinin 102 Bankalar Hesabı ve 333 Emanetler Hesabı üzerinden muhasebeleştirildiğini, hisseli arsa satışlarının ise gider olarak kaydedildiğini göstermektedir.
Bu yanlış muhasebeleştirme, kayıtlı değerinden daha yüksek bedelle satılan taşınmazların gelir olarak görünmesi gerekirken, gider olarak kaydedilmesine yol açmakta ve mali tabloların doğruluğunu etkilemektedir. Ayrıca, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın kullanılmaması da dikkat çekici bir hatadır. Kamu idaresi, gelecekte taşınmaz satışlarının muhasebeleştirilmesinde gerekli kayıtların mevzuata uygun olarak yapılacağına dair taahhütte bulunmuştur. Sonuç olarak, taşınmaz satışlarına ilişkin muhasebe kayıtlarının, ilgili mevzuatta belirlenen usullere uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu, mali tabloların güvenilirliğini artıracak ve kamu idaresinin hesap verebilirliğini güçlendirecektir. |
BULGU: Satışı Yapılan Taşınmazların Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından taşınmaz satışlarının muhasebeleştirilmesinde mevzuatta belirlenen kayıt usullerine uyulmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin hesapların işleyişini düzenleyen 189, 193 ve 203’üncü maddelerinde sırasıyla; 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 252 Binalar Hesabı ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının işleyişi açıklanmış olup; satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değeri tutarınca ilgili varlık hesabının alacaklandırılarak kayıtlardan çıkarılacağı, her ne suretle olursa olsun kayıtlardan çıkarılan binalar için ayrılan amortisman tutarının ise 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedileceği, ayrıca arsa ve arazilerin kayıtlı bedelleri ile satış bedelleri arasındaki olumlu veya olumsuz farkın, arsa ve arazi dışındaki maddi duran varlıkların ise satış bedelleri ile net değerleri arasındaki olumlu veya olumsuz farkın sonuca göre 600 Gelirler Hesabı veya 630 Giderler Hesabına kaydedileceği hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik’te belirtildiği üzere; satışı yapılan taşınmaz, kayıtlı değeri üzerinden ilgili varlık hesabına alacak kaydedilmek suretiyle varlık hesabından çıkarılarak varsa amortismanı düşüldükten sonra kalan değeri ile satış bedeli arasındaki olumlu fark 600 Gelirler Hesabına, olumsuz fark ise 630 Giderler Hesabına kaydedilmelidir.
Yapılan incelemede satış bedellerinin İdarenin banka hesaplarına yatırıldığında 102 Bankalar Hesabına borç 333 Emanetler Hesabına alacak kaydı yapılmak suretiyle muhasebeleştirildiği, hisseli arsa satışlarının ise satış bedelleri üzerinden kayıtlardan çıkışının yapılarak 630 Giderler Hesabına borç kaydedildiği ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının da hiç kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Satışı yapılan taşınmazların satış bedellerinin 102/333 hesaplarına kaydedilmesi ve daha sonra satış bedeli üzerinden kayıtlardan çıkarılarak gider yazılması, kayıtlı değerinden daha yüksek tutarda bir bedelle satılan taşınmazlardan gerçekte gelir elde edilmesine rağmen muhasebe kayıtlarında gider olarak görünmesi başlangıçta faaliyet sonuçları tablosu olmak üzere mali tabloları etkilemektedir. Satışa konu olan taşınmazların muhasebeleştirilmesinde yapılan sistematik hatalar nedeniyle başlangıçta 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 333 Emanetler Hesabı ve 630 Giderler Hesabı ve sonuçta mali tablolar hatalı bilgi sunmaktadır.
Kamu idaresi cevabında satışı yapılan taşınmazların muhasebeleştirilmesinde mevzuata uygun şekilde gerekli kayıtların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak taşınmaz satışlarına ilişkin muhasebe kayıtlarının mevzuatta öngörülen usullere uygun yapılması gerekmektedir.