|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınmaz satış işlemlerinde muhasebe kayıtlarının hatalı bir şekilde yapıldığını ortaya koymaktadır. Taşınmaz satışları, kayıtlı değerleri yerine ihalede belirlenen teklif tutarları üzerinden kaydedilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, satılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerektiği açıkça belirtilmiştir. Ancak, 2024 yılı itibarıyla yapılan işlemlerde, taşınmaz satış bedellerinin kayıtlara yanlış bir biçimde yansıtıldığı ve bu durumun ilgili hesaplarda olumsuz etkilere yol açtığı gözlemlenmiştir.
Bu hatalı muhasebeleştirme, 250, 251 ve 252 numaralı hesaplardan çıkış yapılması gereken tutardan daha fazla bir değerin çıkmasına neden olmuştur. Ayrıca, 600 Gelirler ve 630 Giderler hesaplarının kullanılmaması, faaliyet sonuçlarının doğru bir şekilde raporlanmasını engellemektedir. Sonuç olarak, 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’nın 31.12.2024 tarihinde 11.997.451,70 TL eksi bakiye vermesi, bu hatalı uygulamanın ciddiyetini göstermektedir. Sorunun kaynağı, belediyeye ait taşınmazların yardımcı defterlerde birim değerlerinin yer almaması olarak tespit edilmiştir. Bu durum, taşınmazların elden çıkarılması halinde ilgili hesaplardan düşülmesi gereken tutarın belirlenmesini imkansız hale getirmektedir. Dolayısıyla, muhasebe sisteminin düzeltilmesi ve taşınmaz satışlarının kayıtlı değer üzerinden muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Satışı Yapılan Taşınmazların Satış Bedelleri Üzerinden Kayıtlardan Çıkarılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından taşınmaz satış ihalelerine istinaden gerçekleştirilen taşınmaz satışlarında muhasebe kayıtlarının, taşınmazların kayıtlı değeri üzerinden değil de ihalenin sonuçlandırıldığı teklif tutarı üzerinden yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıkları düzenleyen 187’nci; 250 Arazi Ve Arsalar Hesabına ilişkin 189’uncu; 251 Yeraltı Ve Yerüstü Düzenleri Hesabına ilişkin 191’inci ve 252 Binalar Hesabına ilişkin 193’üncü maddelerinde; satılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılacağı ve kayıtlı bedel ile satış bedeli arasındaki olumlu/olumsuz farkların 600/630 hesaplarına, satış bedellerinin ise 100 Kasa veya 102 Bankalar Hesabına ve ilgili bütçe hesaplarına kaydedileceği belirtilmiştir.
2024 yılında Belediye tarafından taşınmaz satış bedelinin tahsil edildiği ve ilgili satışların muhasebe kayıtlarında söz konusu duran varlıklardan çıkışların satış bedeli üzerinden yapıldığı görülmüştür.
Taşınmaz satışlarının satış bedeli üzerinden muhasebeleştirilmesi; 250, 251 ve 252 numaralı hesaplardan çıkış yapılması gereken değerden daha fazla bir değerin çıkmasına ve söz konusu maddi duran varlık hesaplarının alacak bakiyesi vermesine yol açabilmektedir. Ayrıca, satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde 600 Gelirler ve 630 Giderler Hesaplarının kullanılmaması, Faaliyet Sonuçları Tablosuna intikal ettirilmesi gereken bilgilerin yansımaması sonucunu doğurmaktadır. Nitekim yapılan hatalı işlemler sonucunda 250 Arazi ve Arsalar Hesabının 31.12.2024 tarihinde 11.997.451,70 TL eksi bakiye verdiği görülmüştür.
Söz konusu hatalı uygulamanın kaynağının Belediye mülkiyetindeki taşınmazlara ilgili duran varlık hesaplarının yardımcı defterlerinde birim değerlerini gösterecek şekilde yer verilmemesi olduğu tespit edilmiştir. Bu durum ilgili duran varlık hesaplarında yer alan toplam tutarın dayanaksız olduğunu göstermekle birlikte herhangi bir taşınmazın elden çıkarılması durumunda ilgili hesaptan düşülmesi gereken tutarın tespit edilmesini de imkansız hale getirmektedir.
Muhasebe kayıt sistemi uygun şekilde düzeltilerek taşınmaz satışlarının satış bedeli yerine kayıtlı değer üzerinden muhasebeleştirilmesi sağlanmalıdır.