|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mülkiyetindeki taşınmazların satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde önemli hatalar tespit etmiştir. Satış bedellerinin tamamı, ilgili maddi duran varlık hesabından çıkarılırken, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki fark faaliyet hesaplarına kaydedilmemiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, satılan taşınmazların kayıtlı değeri ve satış bedeli arasındaki olumlu veya olumsuz farkların doğru bir şekilde kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılı içerisinde 50 adet arsanın toplam 84.631.683,23 TL karşılığında satıldığı ve bu işlemler sırasında 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’na hatalı bir şekilde alacak kaydı yapıldığı belirlenmiştir. Ayrıca, 600 Gelirler Hesabı’na herhangi bir kayıt yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, taşınmaz satışlarının 600 Gelirler Hesabı’na kaydedileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, taşınmaz envanterinin doğru bir şekilde yönetilmesi ve muhasebe sisteminin taşınmaz bilgi sistemi ile entegrasyonunun sağlanması büyük önem taşımaktadır. Bu, taşınmazların kayıtlı değerlerinin izlenebilirliğini artıracak ve mali işlemlerin mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlayacaktır. |
BULGU: Satışı Yapılan Taşınmazların Satış Bedelleri Üzerinden Muhasebe Kayıtlarından Çıkarılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde olan arsaların satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından düşüldüğü, satış değeri ile kayıtlı değer arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, 250 Arazi ve Arsalar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 189’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde; “Satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100- Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşıldığı üzere satışı yapılan arsa veya arazinin kayıtlı değeri 250 Arazi ve Arsalar Hesabına alacak, satış değeri ile kayıtlı değeri arasında olumlu fark var ise 600 Gelirler Hesabına alacak, olumsuz fark var ise 630 Giderler Hesabına borç kaydedilecektir.
Muhasebe kayıtları üzerinde yapılan incelemede, arsa satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde arsaların satış değerinin tamamının 250 Arazi ve Arsalar Hesabına alacak kaydı yapıldığı, satış değeri ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına kaydedilmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı içerinde 50 adet arsanın 84.631.683,23 TL karşılığında satıldığı, arsa satışı sırasında 250 Arazi ve Arsalar Hesabında kayıtlı değerlerin tamamının satışı yapılan 50 adet arsanın satış karşılığı kabul edilerek kayıtlardan çıkarıldığı Yapılan hatalı muhasebe kaydı sonucunda 250 Arazi ve Arsalar Hesabına 84.631.683,23 TL fazla alacak kaydı yapılmış, 600 Gelirler Hesabına ise kayıt yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, satışı yapılan ve yapılacak olan taşınmazların satış bedelleri üzerinden yapılan arsa satışlarının 600 Gelirler hesabına kaydedileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından taşınmaz envanterinin sağlıklı bir şekilde çıkarılması, muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması, taşınmaz programı üzerinden taşınmazların kayıtlı değerlerinin açık bir şekilde yer almasını sağlayacak bilgilere yer verilmesi, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir. Bu durum hem taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlarda izlenmesi hem de taşınmazlara yönelik mali nitelikteki işlemlerin mevzuata uygun şekilde yerine getirilmesi açısından önem arz etmektedir.