|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı idarenin abonelerin sayaç okumalarını her ay düzenli olarak gerçekleştirmediği ve bu nedenle katı atık bertaraf bedellerinin eksik tahakkuk ettirildiği tespit edilmiştir. İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün yönetmeliğine göre, abonelerin su tüketim miktarları periyodik olarak okunmalı ve bu veriler üzerinden katı atık bedelleri hesaplanmalıdır. Ancak, incelemeler sonucunda, sayaçların düzenli okunmaması nedeniyle katı atık bedellerinin yalnızca bir ay için hesaplandığı görülmüştür.
2872 sayılı Çevre Kanunu’na göre, büyükşehir belediyeleri evsel katı atık bertaraf tesislerini işletmekle yükümlüdür ve bu hizmetten yararlanan aboneler, belirlenen tarifeye göre katı atık ücreti ödemekle sorumludur. Ancak, mevcut uygulama, yalnızca bir ay için tahakkuk ettirilen katı atık bedellerinin, ilçe belediyelerine gönderilen tutarların eksik hesaplanmasına yol açmaktadır. Kamu idaresi, sayaç okumalarının belirli durumlar dışında metropol sınırları içinde gerçekleştirildiğini belirtse de, tüm ilde abonelerin sayaçlarının aylık olarak okunması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, idarenin sayaç okumalarını düzenli hale getirmesi ve okunamayan sayaçlar için katı atık bedelinin tüm aylar için hesaplanmasını sağlaması gerekmektedir. Bu durum, hem abonelerin haklarının korunması hem de katı atık bertaraf hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Sayaç Okumaları Her Ay Yapılmayan Abonelerin Katı Atık Bertaraf Bedellerinin Eksik Tahakkuk Ettirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Yapılan incelemelerde İdare tarafından abonelerin sayaçlarının her ay düzenli şekilde yapılmaması sebebiyle katı atık bedellerinin eksik tahakkuk ettirildiği görülmüştür.
İzmir Büyükşehir Belediyesi İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Tahakkuk uygulamaları ile ilgili esaslar” başlıklı 14’üncü maddesinde: “Abonelerin sayaç üzerindeki su tüketimleri ve/veya ürettikleri atıksu miktarları, İdarenin bu işte görevli elemanlarınca periyodik olarak okunarak bir önceki okuma ile arasındaki fark bulunmak suretiyle aylık dönemler halinde tahakkuka bağlanır. Sayaçların kaydettiği miktar abone tarafından tüketilmiş sayılır. Tahakkuk ve tahsilâtın hızlandırılması amacıyla veya özel hallerde, tahakkuk dönemlerinde değişiklik yapılmasını belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir. Su ve atıksu bedeli, diğer hizmet bedelleri ve alacaklar, mevzuat gereği su faturaları üzerinden tahsilatı öngörülen diğer yasal alacaklarla birlikte, yürürlükteki tarifelere göre tahakkuk ve tahsil edilir. Bu Yönetmeliğe göre hesaplanan fatura ve teminat bedelleri yuvarlanabilir. Oluşan fark bir sonraki faturaya alacak olarak yansıtılır. Yuvarlama miktarını belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir. Tahakkukla ilgili esaslarda değişiklik yapmaya Yönetim Kurulu yetkilidir.” Denilmektedir.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11’inci maddesinde; “Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretler, katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamaz.” şeklinde ortaya konmuştur.
Madde hükümlerinden de anlaşılacağı üzere katı atık bertaraf bedelinin ilgili belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre alınacağı belirtilmiştir. Bununla birlikte katı atık bertaraf bedelinin Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 22’nci maddesinde su faturaları üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde periyodik olarak aylık dönemler halinde okunmayan sayaçlarda katı atık bertaraf bedelinin sadece bir ay için hesaplandığı görülmüştür. Bu durum katı atık bertaraf bedellerinin eksik tahakkuk ettirilmesine ve ilçe belediyelerine gönderilen tutarların eksik olarak hesaplanmasına sebep olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında sayaç okumalarının metropol sınırları içinde özellikli durumlar hariç yerine getirildiği ve su kullanımı olmayan aboneler için katı atık bedelinin tahakkuk ettirilmediği ifade edilmiştir. Ancak İdarenin yetki alanı tüm il olması sebebiyle abonelerin sayaç okumalarının tüm ilde aylık bazda yapılması zorunludur. Bulguda belirtilen husus abone sisteminin fatura kullanımına bakılmaksızın tek ay katı atık bedeli hesaplamasıdır. Yani sistemsel olarak bir eksiklik tespit edilmiştir.
Sonuç olarak İdarenin aylık dönemler halinde sayaçların okunmasını sağlanması, okunamayan sayaçlar için ise abone sisteminin kullanıma dayalı olarak katı atık bedelinin tüm aylar için de hesaplaması gerekmektedir.