| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda, özel bütçeli idarelerin 197 Sayım Noksanları Hesabı’nın Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı kullanıldığı tespit edilmiştir. Sayım sonucunda belirlenen noksanlıkların ilgili hesaplara aktarılmaması ve bazı birimlerde hatalı kayıtlar yapılması gibi durumlar gözlemlenmiştir. İdare, bu hatalı uygulamaların düzeltilmesi için taşra birimlerine bilgilendirme yapıldığını belirtmiştir. |
BULGU: Sayım Noksanlıkları Hesabının Kullanılmasında Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Hükümlerine Uyulmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Sayım Noksanları Hesabına ilişkin muhasebe kayıtlarında Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uyulmadığı görülmüş olup, bu hususlar aşağıda başlıklar halinde belirtilmiştir.
A) Geçici Olarak Kullanılması Gereken Sayım Noksanları Hesabında Kayıtlı Tutarların İlgili Hesaplara Aktarılmaması
Yapılan sayımlar sonucu tespit edilen noksanlıkların geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılan 197 Sayım Noksanları Hesabına ilişkin kayıtların ilgili hesaplara aktarılarak kapatılmadığı, hesapta bekletildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 129’uncu maddesinde; yapılan sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, döviz, alınan çek, menkul kıymet ve stok noksanlıklarının geçici olarak kaydedilip izlenmesi için 197 Sayım Noksanları Hesabının kullanılacağı, Yönetmelik’in 130’uncu maddesinde; sayım sonucunda noksan çıkan değerlerin bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak kaydedileceği, bu hesapta kayıtlı tutarlardan sorumluları belirlenenlerin gerçeğe uygun değerinin 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına borç; kayıtlı değerinin bu hesaba alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde noksanlıkların, 197 Sayım Noksanları Hesabında geçici olarak izlenmesi gerektiği, noksanlığın sebebinin tespit edilerek sorumlulardan tahsil edilmek üzere 140 Kişilerden Alacaklar Hesabında izleneceği açıkça belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; Açık ceza infaz kurumu işyurdu müdürlüklerinin satış mağazası ve kantinlerinde yapılan sayım sonucunda ortaya çıkan kasa, döviz, alınan çek, menkul kıymet ve stok noksanlığına sebebiyet veren sorumluların tespit edilerek tahsil edilmek üzere 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına kaydedilmesi gerektiği halde, bu işlemlerin yapılmadığı, mevzuatta “geçici” olarak tanımlanan 197 Sayım Noksanlıkları Hesabında bekletildiği görülmüştür.
İdare, bulgu konusu hatalı uygulamanın düzeltilmesi için tüm taşra birimlerine yazı yazılarak gerekli bilgilendirmenin yapıldığını bildirmiştir.
Sayım noksanları ile ilgili işlemlerin, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre tesis edilerek muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.
B) Sayım Noksanlıkları Hesabının Hatalı Kullanılması
İdareye bağlı bazı taşra birimlerinde 197 Sayım Noksanlıkları Hesabının mal ve nakit sayımında noksanlık olmadığı halde, noksanlık varmış gibi hatalı kullanıldığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 129’uncu maddesinde yapılan sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, menkul kıymet, alınan çek, stok ve benzeri noksanlıkların nedeni belirleninceye kadar geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Uygulamada, işyurtları bünyesinde çalışan satış mağazalarında ve kantinlerde ayın son günü kasada biriken nakit tahsilatların aynı gün içinde banka hesabına yatırılmayarak (haftanın cuma günü ise ilk iş günü) ertesi gün yatırılması nedeniyle Banka Hesabı yerine ara hesap olarak 197 Sayım Noksanlıkları Hesabına borç kaydı ve 600 Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılmaktadır.
İdare, bulgu konusu hatalı uygulamanın düzeltilmesi için tüm taşra birimlerine yazı yazılarak gerekli bilgilendirmenin yapıldığını bildirmiştir.
Yukarıda belirtilen gerekçe Yönetmelik’te yapılan tanım dışında kaldığından, 197 Sayım Noksanlıkları Hesabının kullanılmaması gerektiği düşünülmektedir.