Sayıştay İlamlarının Gereğinin Yerine Getirilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Sayıştay İlamlarının Gereğinin Yerine Getirilmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Yapılan incelemelerde 2010, 2011, 2012 yıllarına ait kesinleşmiş Sayıştay ilamlarının gereğinin yerine getirilmediği görülmüştür.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “İlamların İnfazı” başlıklı 53’üncü maddesinde aynen;
“(1) Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra doksan gün içerisinde yerine getirilir. İlam hükümlerinin yerine getirilmesinden, ilamların gönderildiği kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur.
İlamlarda gösterilen tazmin miktarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil olunur.” denilmektedir.
Kanun’ un amir hükmünden anlaşılacağı üzere, Sayıştay İlamları kesinleşme tarihinden itibaren en geç doksan gün içerisinde yerine getirilmeli, ilamların yerine getirilmesinde de 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri tatbik edilmelidir. Öte yandan ilam hükümlerinin yerine getirilmesinden de kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur.
Üniversitenin 2010, 2011, 2012 yılı denetimleri sırasında tespit edilen kamu zararlarına ilişkin olarak hesap mahkemesi olan Sayıştay Yargı Dairelerince kamu zararına hükmedilmiş, söz konusu kararlar da 2015 ve 2016 yıllarında Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından onanmıştır. Sayıştay Temyiz Kurulu kararından sonra Sayıştay İlamları kesinleşmekte olup Temyiz Kurulu hükmünden sonra ilamların tahsiline ilişkin olarak en geç doksan gün içerisinde icra işlemleri başlatılmalı ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun ilgili amir hükümleri çalıştırılmalıdır. Ancak hakkında kamu zararına hükmolunmuş kişiler için İcra ve İflas Kanunu hükümlerinin yerine getirilmesi gerekirken Üniversite tarafından kişiler hakkında Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesinde alacak davası açılmıştır. Alacak davası 2023 yılı sonu itibariyle henüz neticelenmemiştir. Söz konusu durum incelendiğinde, Sayıştay Kararı, kesinleşme tarihinden itibaren en geç doksan gün içerisinde yerine getirilmesi gereken mahkeme ilamı iken 2023 yılı sonu itibariyle hala yerine getirilmemiş, Hukuk Müşavirliği tarafından kanıtlayıcı evrak olarak Asliye Hukuk mahkemesine sunulmuştur. Hesap mahkemesi olan Sayıştayın ilamının bir başka mahkemeye kanıtlayıcı evrak olarak sunulması, mahkeme ilamının bir başka mahkeme nezdinde denetlettirilmesi anlamına geldiği açık olup, söz konusu durum mevzuata aykırıdır.
Nitekim, Sayıştay Anayasa’nın 160’ıncı maddesi çerçevesinde, sorumluların hesap ve işlemlerini “ Kesin Hükme Bağlamak” ile görevli bir hesap mahkemesidir. Öte yandan, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 78’inci maddesine göre; adli, idari ve askeri mahkemelerce verilen hükümler, Sayıştayın denetim yapmasına ve hükme bağlamasına engel değildir. Bu bağlamda, Sayıştayın yargı müesseseleri, kesin hüküm tesis etme yetkisine haiz olup, adli, idari ve askeri mahkemelerce verilen hükümler, Sayıştay yargılaması sonucu tesis edilen kesin hükmün üzerinde değildir.Öte yandan söz konusu hükümler Sayıştayın kendi alanına ilişkin olarak yapmış olduğu yargılamayı bağlamamaktadır. Nitekim, Sayıştay kararlarının kesin hüküm olma özelliği Anayasanın amir hükmüdür.
Öte yandan aynı yıllara ve aynı kişilere ait olmak üzere, Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesine ilişkin olarak da sorumluların kamu zararına neden olması nedeniyle Sayıştay İlamı çıkmış olup, söz konusu ilamlar icra konusu edilmiş ve söz konusu kamu zararları ilgililerinden tahsil edilmiştir. Görüleceği üzere aynı yıllara ait ilamlardan icraya konu edilenler tahsil edilmiş, hatalı işlem tesis edilmek suretiyle alacak davası açılanlar ise hala tahsil edilmemiştir.
Kamu idaresi cevabında, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından 24.08.2016 tarihinde, Üniversitenin Hukuk Müşavirliğine yazı ile bildirim yapıldığı, Hukuk Müşavirliğince de bu ilamların kesinleşmemiş olduğundan dolayı kamu zararına ilişkin meblağın, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 7/A maddesi gereği “Kontrol, denetim veya inceleme” sonucunda tespit edilmiş olduğu hususları birlikte gözetilerek 02.09.2016 tarihinde ilgili kişiler hakkında Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/397 E. sayılı dosyası ile dava açıldığı, söz konusu davanın da Ankara 33. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/40 E. sayılı dosyasında halen görülmekte ve derdest olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan Kamu idaresi cevabında, devam etmekte olan bir dava mevcut iken açılacak icra takibinin derdestlik itirazına konu edilebileceği hususu gözetilmeden bulguda belirtilen gerekçelerle icra takibi yoluna gidildiği takdirde icra takibinin iptali ile yargılama giderleri ve vekalet ücreti noktasında kamu zararına yol açılacbileceği değerlendirildiğinden söz konusu Sayıştay İlamlarının tahsili için icra takibine geçilemediği ifade edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 7/A maddesi gereği “Kontrol, denetim veya inceleme” sonucunda tespit edilmiş olduğu hususları birlikte gözetilerek Rektörlük tarafından 02.09.2016 tarihinde ilgili kişiler hakkında Ankara 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/397 E. sayılı dosyası ile dava açıldığından bahsedilmiş olsa da söz konusu cevapta isabet görülmemiştir. Nitekim, Sayıştay İlamlarının 2015, 2016 yıllarında kesinleşmiş olduğu, davanın da kesinleşen Sayıştay İlamlarından daha sonraki bir zamanda açıldığı dosyaların tetkikinden anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan Kamu idaresi cevabında, devam etmekte olan bir dava mevcut iken açılacak icra takibinin derdestlik itirazına konu edilebileceği bu nedenle Sayıştay İlamlarının tahsili için icra takibine geçilemediği ifade edilmiş olsa da, Sayıştay Kanunu’ nun 53’üncü maddesinde de yer aldığı üzere Sayıştay İlamlarının kesinleşme tarhinden itibaren 90 gün içinde yerine getirilmesi gerektiği Kanun’un amir hükmüdür. Hal böyle iken, ilamların 90 gün içerinde yerine getirilmemesinin bu duruma sebep olan kamu görevlileri hakkında sorumluluk doğuracağı açıktır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Sayıştayın hüküm içeren kararları, kesinleşme tarihinden itibaren en geç doksan gün içerisinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yerine getirilmiş olmalıdır.