|
ÖZET: Sayıştay İlamlarının infaz edilmemesi ve bu ilamlara ilişkin faiz tutarlarının Kişilerden Alacaklar Hesabı’nda izlenmemesi, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. 2007-2008-2009-2017-2019-2020 yıllarına ait kesinleşen Sayıştay İlamlarının infazı için gerekli işlemlerin yapılmadığı, dolayısıyla sorumlulardan tahsil edilmesi gereken tutarların kaydedilmediği belirlenmiştir. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53. maddesi gereğince, ilamlar kesinleştikten sonra doksan gün içinde yerine getirilmesi zorunludur ve bu süreçten kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur.
Denetim sonucunda, 2007-2008-2009-2017-2019-2020 yıllarına ait Sayıştay İlamları çerçevesinde toplam 901.270,17 TL tutarındaki kamu alacağının, yasal faiziyle birlikte tahsil edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, bu ilamlara ilişkin 169.206,72 TL tutarındaki faiz kayıtlarının da Kişilerden Alacaklar Hesabı’nda izlenmediği tespit edilmiştir. İdare, bu durumun düzeltilmesi için gerekli adımları atacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, Sayıştay İlamları ile belirlenen tazmin tutarlarının ve ilgili faizlerin, mevzuata uygun bir şekilde Kişilerden Alacaklar Hesabı ve Gelirler Hesabı’na kaydedilmesi gerekmektedir. Bu süreçlerin zamanında ve doğru bir şekilde yürütülmesi, kamu idarelerinin sorumluluğundadır. |
BULGU: Sayıştay İlamlarının İnfaz Edilmemesi ve İlamlara İlişkin Faiz Tutarlarının Kişilerden Alacaklar Hesabında İzlenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından 2007-2008-2009-2017-2019-2020 yılları hesabına ilişkin kesinleşen Sayıştay İlamlarının infaz edilmediği ve bu İlamlara ilişkin faiz kayıtlarının 140-Kişilerden Alacaklar Hesabında takip edilmediği görülmüştür.
a) Sayıştay İlamlarının İnfaz Edilmemesi
Sayıştay ilamları cetvelinin incelenmesinde, ilgili yıl hesabına ait ilamda yer alıp kesinleşen tazmin tutarlarının sorumlulardan tahsili için gerekli işlemlerin yapılmadığı görülmüştür.
832 sayılı mülga Sayıştay Kanunu’nun ‘İlamların infazı’ başlıklı 64’üncü maddesine göre Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra 45’inci madde gereğince yerine getirilir. Kanun’un 45’inci maddesinin ilk fıkrasına göre ise; sorumlularca gelir, gider, mal ve kıymetlerden mevzuata uygun olarak tahakkuk ettirilmediği, alınmadığı, harcanmadığı, verilmediği, saklanmadığı veya idare edilmediği Sayıştayca kesin hükme bağlananları, sorumlular keyfiyetin idarece kendilerine bildirilmesinden başlayarak üç ay içinde Hazineye ödemekle zorunludurlar.
19.12.2010 tarihli ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 82’nci maddesiyle 832 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmış ve Kanun’un 53’üncü maddesinde, “Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra doksan gün içerisinde yerine getirilir. İlam hükümlerinin yerine getirilmesinden, ilamların gönderildiği kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur…”şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Sayıştay ilamlarının infazını izlemeyen ve gereklerini yerine getirmeyenler hakkında uygulanacak hukuki ve cezai müeyyideler, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Kamu idareleri ve görevlilerinin sorumluluğu” başlıklı 9’uncu maddesi ile düzenlenmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 111’inci maddesinde ise Sayıştay İlamlarında tazmin hükmolunan tutarların 140- Kişilerden Alacaklar Hesabında izleneceği belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; Sayıştay ilam hükümlerinin kesinleşme tarihinden itibaren doksan gün içerisinde tahsil edilmesinden kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumlu bulunmaktadır. Üst yöneticiler bu sorumluluklarını 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yerine getireceklerdir. Tahsilat aşamasında anaparaya hüküm tarihinden itibaren kanuni faiz de uygulanacaktır.
Yapılan incelemede tespit edilmiş olan 2007-2008-2009-2017-2019-2020 yılları hesabına ilişkin kesinleşen Sayıştay İlamlarından kaynaklanıp halen tahsil edilmemiş bulunan toplam 901.270,17 TL tutarındaki kamu alacağının mevzuatta öngörülen yasal faiziyle birlikte tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Sayıştay İlamlarından kaynaklanıp halen tahsil edilmemiş bulunan tutarların yukarıda yer verilen mevzuata uygun olarak tahsil edilmesi gerekmektedir.
b) Sayıştay İlamlarına İlişkin Faiz Tutarlarının Kişiler Alacaklar Hesabında İzlenmemesi
İdarenin 2007-2008-2009-2017-2019-2020 yıllarına ait hesap ve işlemlerine dair düzenlenen Sayıştay ilamları gereği, sorumlulardan tazminine hükmolunan tutarlara ait faiz kayıtlarının 140-Kişilerden Alacaklar Hesabında izlenmediği görülmüştür.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “İlamların infazı” başlıklı 53’üncü maddesinde;
“(1) Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra doksan gün içerisinde yerine getirilir. İlam hükümlerinin yerine getirilmesinden, ilamların gönderildiği kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur.
(2) İlamlarda gösterilen tazmin miktarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil olunur.”
Hükmü yer almaktadır.
İfade edilen “kanuni faiz”in tespitine ilişkin 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 1’inci maddesinde;
“Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık yüzde oniki oranı üzerinden yapılır.
Cumhurbaşkanı, bu oranı aylık olarak belirlemeye, yüzde onuna kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmaya yetkilidir.”
Denilmektedir.
Belirtilen Kanun maddesi kapsamında %12 olarak uygulanacak faiz oranı, 19/12/2005 tarihli ve 2005/9831 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 01.01.2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yıllık % 12’den % 9’a indirilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına ilişkin olarak “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 111’inci maddesinde;
cc
Faiz ve başlangıç tarihi: Muhasebe birimlerince, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde sayılan kamu zararı halleri hariç olmak üzere, kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmesi gereken ve çeşitleri yukarıda sayılan tutarlardan;
8) Sayıştay ve mahkeme ilamları ile tazmin hükmolunan alacaklar, ilamda faizin başlangıcı hakkında hüküm varsa belirtilen tarihten, aksi takdirde karar tarihinden, itibaren faize tabidir.
Denilmektedir.
Yönetmelik’in “Hesabının işleyişi” başlıklı 112’nci maddesinin birinci fıkrasının (a/1) bendinde;
“Bütçe giderleri hesabına borç kaydedilmek suretiyle fazla ve yersiz verildiği, gerek yılı içerisinde, gerekse yılı geçtikten sonra tespit edilenler; Sayıştay ve mahkemelerce tazmin hükmedilenler ile zamanaşımına uğratılan alacaklardan dolayı Sayıştay tarafından sorumluları adına tazmin hükmedilen tutarlar bu hesaba borç, tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.” hükmü,
Yönetmelik’in 112’nci maddesinin birinci fıkrasının (a/11) bendinde ise;
“Bu hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç, 600- Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden; Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 111’inci maddesine göre Sayıştay İlamlarında tazminine hükmolunan tutarların ve bu tutarlara ilişkin faiz kayıtlarının 140- Kişilerden Alacaklar Hesabında izlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, 2007-2008-2009-2017-2019-2020 yıllarına ait hesap ve işlemlere dair düzenlenen Sayıştay ilamları gereği, sorumlulardan tazminine hükmolunan tutarlara ait toplam 169.206,72 TL’lik faiz kaydının 140-Kişilerden Alacaklar Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen düzenlemelere göre; Sayıştay İlamı ile tazminine hükmedilen tutarların, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı ve 600-Gelirler Hesabına kaydının yapılması ve yine hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiz tutarının 140-Kişilerden Alacaklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.