|
ÖZET: Sedef Adası’ndaki içme ve kullanma sularının dağıtımını sağlayan isale hatlarının bir dernek tarafından kontrol edildiği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) tarafından yürütülmesi gereken bu hizmetlerin, yasal çerçeveye aykırı bir şekilde bir derneğe devredilmesi, hem İdarenin görev ve yetki alanını ihlal etmekte hem de faturalandırma süreçlerinde sorunlar yaratmaktadır. Söz konusu adada, yalnızca bir derneğe ait bir abone sözleşmesi bulunmakta ve suyun dağıtımı bu dernek aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.
İdare, Sedef Adası’nın sit alanı statüsünde olmasını ve imar planlarının eksikliğini gerekçe göstererek içme suyu hattı projelerinin yapılamadığını belirtmiştir. Ancak, 2560 sayılı Kanun’un 2. maddesi gereği, içme suyu teminine yönelik tesislerin planlanması ve kurulması İdarenin asli sorumluluğundadır. Koruma statüsü, bu yükümlülüğü ortadan kaldırmamaktadır; aksine, ilgili bakanlıklarla iş birliği yapılarak gerekli altyapı projeleri geliştirilebilir. Ayrıca, İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği’ne göre, ortak sayaç uygulaması yalnızca ferdi abonelik kurulamayan yapılar için geçerli bir geçici çözümdür. Sedef Adası’ndaki müstakil konut ve iş yerleri göz önüne alındığında, ferdi aboneliklerin sağlanması ve buna uygun bir faturalandırma sisteminin oluşturulması gerekmektedir. Bu durum, abonelere sunulan hizmetlerin yasal çerçevede yürütülmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Sedef Adasında Bulunan Su İsale Hatlarının Bir Derneğin Kontrolünde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İçme ve kullanma sularının abonelere ulaşmasını sağlayan isale hatlarının İdarenin görev ve yetki alanında olmasına rağmen bir dernek kontrolünde olduğu görülmüştür.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Görev ve yetkiler” başlıklı 2’nci maddesinde; İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, İdarenin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
İçmesuyu, yağmursuları ve atıksu hatlarının İdare tarafından yapılacak işler arasında olduğu anlaşılmaktadır.
Aynı Kanun’un “Tarife tespit esasları” başlıklı 23’üncü maddesinde; “Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.” denilmektedir.
Nitekim İdare tarafından konutlarda 3, işyerlerinde 4 kademeli su tarifesi belirlenmiştir.
Yapılan incelemede; Sedef Adası’na içme ve kullanma sularının deniz altı su hattı yoluyla ulaştırıldığı ve bir Derneğe ait su depolarına aktarıldığı, Adada ikamet eden kişilere ve faaliyet gösteren işyerlerine içme ve kullanma sularının bu derneğe ait depolardan isale hattı ile ulaştırıldığı görülmüştür. Ada içerisindeki abonelere suyun ulaşmasını sağlayan isale hattının İdare tarafından yapılmadığı ve su dağıtım sorumluluğunun Derneğe ait olduğu anlaşılmaktadır. İşin ayrıntısına inildiğinde Ada içerisinde İSKİ kayıtlarına göre 118 konut ve 2 işyeri bulunduğu ancak sadece tek bir abone sözleşmesi olduğu ve bu sözleşmenin de derneğe ait olduğu görülmektedir. Yine Ada içerisinde Derneğe yapılan su faturalandırılması incelendiğinde Ada içerisinde işyeri ve konut ayrımı dikkate alınmaksızın faturalandırma yapıldığı görülmüştür.
Yukarıda bahse konu iki durum da hem İdarenin görev ve yetkisi açısından hem de faturalandırma açısından mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle Sedef Adası’nın sit alanı statüsünde olması ve onaylı bir imar planı ile imar yollarının bulunmaması nedeniyle içme suyu hattı projelerinin gerçekleştirilemediği ve bu nedenle ferdi abonelik işlemlerinin yapılamadığı belirtilmiştir. Ayrıca, İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği uyarınca birden fazla bağımsız birimin su kullanması halinde “Ortak Sayaç Aboneliği” uygulamasının geçerli olduğu, bu uygulamanın hukuka aykırı olduğuna ilişkin herhangi bir mahkeme kararı ya da Sayıştay hükmü bulunmadığı ifade edilmiştir. Sedef Adası’na ilişkin su tahakkuklarının, ilgili yönetmelik ve İSKİ Genel Kurulu kararları çerçevesinde belirlenen su ve atık su birim fiyatları ile birim sayıları dikkate alınarak yapıldığı bildirilmiştir.
İdare tarafından her ne kadar Sedef Adası’nın “Kesin Korunacak Hassas Alan” statüsünde bulunması ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının mevcut olmaması gerekçe gösterilerek, içme suyu isale hattı projelerinin hazırlanamadığı ve dolayısıyla ferdi aboneliklerin gerçekleştirilemediği ifade edilse de 2560 sayılı Kanun’un 2’nci maddesi gereği, içme suyu teminine ilişkin tesislerin planlanması ve kurulması İdarenin asli görevleri arasında yer almaktadır. Koruma statüsü, bu sorumluluğu ortadan kaldırmamakta olup, ilgili bakanlık/tabiat varlıkları komisyonu/koruma kurulları ile koordinasyon sağlanarak, alanın hassasiyetine uygun şekilde altyapı projeleri geliştirilmesi mümkündür. Nitekim 01.07.2022 tarih ve 113 sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu tarafından alınan Doğal Sit Alanları Koruma ve Kullanma Koşulları İlke Kararı’nda, Kesin Korunacak Hassas Alanlara ilişkin “Kamu yararının gerektirdiği ihtiyaç hallerinde yol güzergâhının kullanılması koşuluyla atıksu, içme suyu, doğal gaz ile elektrik ve iletişim hattı yapılabilir” denilmektedir. İdarenin bu doğrultuda herhangi bir planlama süreci başlatmamış olması, ilgili mercilere herhangi bir başvuruda bulunmamış olması mevzuatla verilen görevin tam olarak yerine getirilmediğinin göstergesidir. Öte yandan İdare tarafından ortak sayaç uygulamasının İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği kapsamında düzenlendiği ve hukuka uygun olduğu belirtilmiş olsa da söz konusu Yönetmelik uyarınca ortak sayaç uygulaması, teknik olarak ferdi abonelik kurulması mümkün olmayan yapılar için öngörülmüş geçici bir uygulamadır. Sedef Adası’nda ise müstakil konut ve işyerlerinin varlığı dikkate alındığında, ferdi abonelik için uygunluk sağlandığında tarifelendirme işlemlerinin de bağımsız birimler üzerinden yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda, tüm birimlere aynı tarifeden faturalandırma yapılması, Yönetmelik hükümleri ile bağdaşmamaktadır.
Sonuç olarak abonelere ulaşıncaya kadar içmesuyu temini sağlayan tesislerin İdare görev ve yetkisinde olması gerekmekte olup ayrıca su tariflerinde konut ve iş yerinin su tüketimleri de dikkate alınarak faturalandırma işlemi yapılması gerekmektedir.