|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi’nin il sınırları dışında gerçekleştirdiği bazı yapım işlerinin, yeni bir ihale yapılmadan bakım onarım dosyaları çerçevesinde yürütüldüğünü ortaya koymuştur. Kamu İhale Kanunu’na göre, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır. Ayrıca, ödeneği bulunmayan işler için ihale yapılamayacağı belirtilmiştir. İlgili mevzuat, iş artışlarının yalnızca sözleşmeye esas proje çerçevesinde ve teknik ya da ekonomik olarak asıl işten ayrılmanın mümkün olmadığı durumlarda yapılabileceğini ifade etmektedir.
Denetim kapsamında, bakım ve onarım dosyası ile ihale edilen bazı yapım işlerinin, projede yer almadığı ve yeni birim fiyatlarla tamamlandığı tespit edilmiştir. Bu işler, teknik olarak asıl işten ayrılabilecek ve ayrı ihale edilmesi gereken nitelikte olup, ödeneği yalnızca bakım onarım işleri için tahsis edilmiştir. Örnekler arasında Fındıklı Belediyesi’ne ait Engelsiz Yaşam Merkezi ve Amasra Belediyesi’ne ait Anma Mekanı gibi projeler bulunmaktadır. Bu durum, 4734 sayılı Kanun’un gerekliliklerine aykırıdır. İdare, il dışındaki bazı işlerin ihalesinin yapıldığını ve benzerlik gösteren işler için mevcut sözleşmeler kapsamında yapılmasının uygun görüldüğünü belirtmiştir. Ancak, denetim bulgularında yer alan imalatların birbirinden farklı olduğu ve bakım onarım ihalesi ile benzerlik taşımadığı açıktır. Her bir iş için ayrı ödenek tahsis edilerek ihale sürecinin gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, projede yer almayan ve ayrı ihale edilmesi gereken şehir dışı yapım işlerinin mevcut ihale kapsamında yürütülmesi mümkün değildir. |
BULGU: Şehir Dışı Yapım İşleri İçin İhale Yapılmadan İmalatların Bakım Onarım Dosyaları Kapsamında Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından il sınırları dışında yapılan bazı yapım işlerinin yeni bir ihale yapılmaksızın, bakım onarım dosyaları kapsamında yaptırıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde de; mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin;
-Sözleşmeye esas proje içinde kalması,
-İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,
Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise %20’sine kadar oran dâhilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabileceği hükmü tesis edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, İdarelerin ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamayacağı, iş artışının yalnızca sözleşmeye esas proje içinde olması ve asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması durumlarında yapılabileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, bakım ve onarım dosyası kapsamında ihale edilmiş bazı yapım işleri kapsamında; projesinde olmayıp, tamamen ayrı bir yapım tekniği gerektirebilen ve yeni birim fiyat yapılarak tamamlanan, asıl işten ayrılması teknik olarak mümkün bulunan, ayrı ihale edilmesi mümkün olan ve gereken, ödeneği yalnızca bakım onarım işleri kapsamında olup şehir dışına yapılacak işlerin ihalesi için ödeneği olmayan şehir dışı yapım imalatlarının yapıldığı tespit edilmiştir.
Söz konusu hatalı uygulamaya ilişkin bazı örnekler şu şekildedir: Engelsiz Yaşam Merkezi ve Çok Amaçlı Salon İşi (Fındıklı Belediyesi), Anma Mekanı ve Meydan İşi (Amasra Belediyesi), Cumhuriyet Meydanı Kentsel Tasarım Projesi ve Yapım İşi (İpsala Belediyesi), Bisiklet Yolu ve Yürüyüş Yolu İşi (Ayvacık Belediyesi), Bilecik Kurtuluş Savaşı ve İnönü Zaferleri Anı Evi ve Seyir Terası İnşaatı (Bozüyük Belediyesi), Kars Susuz Kazım Karabekir Mahallesi Hayvan Pazarı İnşaatı (Susuz Belediyesi) işleri 2022/848917 ihale kayıt numaralı İstanbul Anadolu Yakası Kamu Binaları Bakım, Onarım, Tadilat ve Ek Hizmet Yapıları IX. Grup İnşaatı İşi kapsamında yapıldığı anlaşılmıştır.
Bu işler bakım ve onarım ihalesi projesinde olmadığından, mevcut ihale kapsamında yeni birim fiyat yapılması mevzuat hükümleri açısından mümkün görülmemektedir. Ayrıca söz konusu işler farklı imalat mahallerinde gerçekleştirildiğinden ve ihale İstanbul ili Anadolu Yakası sınırlarını kapsadığından mevcut ihale kapsamında farklı illerdeki imalatların yaptırılıyor olması 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesine uygun düşmemektedir.
Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; Meclis Kararı ile protokole bağlanan, il dışında yapılan işlerin bir kısmının ihalesinin yapıldığı, bir kısmının ise dönemsel ekonomik koşullar ve yapım tekniği açısından benzerlik ihtiva ettiği, bu doğrultuda; hâlihazırda devam eden bir takım sözleşmeler kapsamında yapılmasının uygun görüldüğü, kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkesi gözetilerek ilgili sözleşmelerdeki iş kalemlerinin yüzdesel dağılımları bakımından benzerlik gösteren işlere dâhil edildiği, ancak bulguda belirtilen hususlara azami hassasiyet gösterileceği ifade edilmiştir.
İdare tarafından her ne kadar işlerin benzerlik göstermesinden dolayı ihalesinin yapılmayıp hali hazırda devam eden işler kapsamında yapıldığı ifade edilmiş olsa da bulguda belirtilen imalatların birbirinden farklı ve bakım onarım ihalesine herhangi bir benzerlik göstermediği, benzerlik göstermiş olsa dahi mahalli sınırlar içinde yapılacak olan imalatlar için ihale edilen iş kapsamında farklı şehirlerde yapılacak olan imalatların yapılamayacağı, her bir iş için ayrı ödenek tahsis edilerek ihalelerinin yapılması gerektiği düşünülmektedir.
Sonuç olarak, projesinde olmayan ve ayrı ihale edilmesi gereken şehir dışı yapım işlerinin, hali hazırda devam eden ihaleler kapsamında yapılması mümkün görülmemektedir.