|
ÖZET: Edirne Belediyesi’nin Şehirlerarası Otobüs Terminali’nin fiili işletmecisi, hukuken işgalci konumda olmasına rağmen terminalin tahliyesi sağlanamamıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’na dayanarak, terminalin kiralanması 20.01.2012 tarihinde gerçekleştirilmiş ve işletme hakkı 7 yıl süreyle verilmiştir. Ancak, sözleşme bitim tarihi olan 20.01.2019’dan itibaren yüklenici, hukuka aykırı bir şekilde işletmeciliğe devam ederek işgalci durumuna düşmüştür.
Belediye Meclisi, 2022 yılında ihale sürecini başlatmış olsa da, kiracılıkla ilgili yargı süreci İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Belediye lehine sonuçlanmış ve kiracı vasfının olmadığına karar verilmiştir. Ancak, işgalin sona erdirilmesine yönelik gerekli adımlar atılmamış, terminal hâlâ işgalci tarafından işletilmeye devam etmektedir. Edirne Belediyesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesi gereğince, işgal edilen taşınmazın en geç 15 gün içinde tahliye edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Yapılan incelemeler, terminalin hukuka aykırı şekilde işletildiğini ve belediyenin denetim yükümlülüğünü yerine getirmediğini ortaya koymuştur. Bu durum, terminaldeki işgalin acilen sona erdirilmesi ve gerekli hukuki süreçlerin başlatılması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Şehirlerarası Otobüs Terminalinin Fiili İşletmecisi Hukuken İşgalci Durumunda Olmasına Rağmen Terminalin Tahliyesinin Sağlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Edirne Belediyesi Şehirlerarası Otobüs Terminalini işletmeci vasfı ile yöneterek faaliyet gösteren ve kiracılık vasfı hukuken sonlanmış işletmenin tahliyesinin halen sağlanamadığı ve Belediyenin bu alandaki kontrol ve denetim yükümlülüğünü etkin şekilde yerine getirmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde;
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
j) Toptancı ve perakendeci hâlleri, otobüs terminali, fuar alanı, mezbaha, ilgili mevzuata göre yat limanı ve iskele kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek veya bu yerlerin gerçek ve tüzel kişilerce açılmasına izin vermek. …”
Hükmü yer almaktadır.
Bu yetkiye dayanılarak mülkiyeti Belediyeye ait Edirne Şehirlerarası Otobüs Terminali ilgili Bakanlıktan alınan görüşe uygun olarak alınan Meclis Kararı ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale edilerek bir şirkete 20.01.2012 tarihinde yapılan sözleşme ile kiralanmıştır. Gerek terminalin işletme hakkı gerekse içindeki yerlerin kiralama hakkı 7 yıl süre ile ihale edilmiş ve yer teslimi 20.01.2012 tarihinde yapılmıştır.
Belediyece inşa edilerek 2000 yılında işletmeye açılan ve 20.01.2012 tarihinde kiralanan Şehirlerarası Otobüs Terminali içinde 16 adet bilet satış yazıhanesi ve bunlara bağlı 42 adet peron, 5 adet büfe, 1 adet WC, 1 adet içkisiz lokanta, 1 adet ayakkabı ve lostra salonu, 1 adet hediyelik eşya dükkânı, 1 adet kuaför salonu, 1 adet tost, hamburger salonu, 1 adet pastane-kafeterya, 1 adet çay ocağı bulunmaktadır.
Yer tesliminde yaşanan bazı sorunlar nedeni ile sözleşme süresi konusunda hukuki ihtilaf başlamış ve sözleşme bitim tarihi olan 20.01.2019’da yüklenici Terminal işletmeciliğini bırakmadığından işgalci durumuna düşmüştür.
Yüklenici hakkında 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesine istinaden sözleşme bitim tarihi olan 20.01.2019’dan 2024 yılı sonuna kadar Sermaye Piyasası Kurulu lisanslı değerleme uzmanının ecrimisil tespit raporlarına ve encümen kararlarına istinaden ecrimisil tahakkuk ettirilmeye başlanmıştır.
Şehirlerarası Otobüs Terminalinin işletilmesine ilişkin Belediye Meclisi tarafından alınan 05.05.2022 tarih ve 2022/98 sayılı Karar ile 05.08.2022 tarih ve 2022/176 sayılı Karar’a istinaden başlatılan ihale hazırlıkları devam etmekle birlikte kiracılığın tespitine ilişkin yargı süreci İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesinin 2020/3283 esas sayılı Karar’ı ile Belediye lehine sonuçlanmış ve 24.10.2024 tarihi itibari ile tebliğ edilerek kiracı vasfının olmadığına hükmedilmiştir.
Ancak bugüne kadar işgalin son bulmasına yönelik gerekli süreç tamamlanmamış olup terminal işgalci tarafından işletilmeye devam etmektedir.
Belediye taşınmazlarının işgalli kullanılması durumunda uygulanacak yaptırımlar, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinde yapılan atıf gereği 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde belirlenmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca işgal edilen taşınmazın en geç 15 gün içerisinde mülki amir vasıtasıyla tahliye ettirilmesi gerekmektedir.
Terminal binası ihale dosyası ile yaşanan hukuki süreçler detaylı olarak incelenmiş, Terminal Binasına yönelik yerinde ziyaret de yapılarak hukuk dışı bir durumun olup olmadığı tetkik edilmiştir.
Yapılan incelemeler sonucunda;
0 20.01.2019’dan itibaren Terminal İşletmesini kiracı vasfı ile sürdüren Firmanın hukuka aykırı olarak işletmeciliği sürdürdüğü,
0 Hukuken tahliyesi önünde hiçbir engel bulunmayan Terminalin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesine göre tahliyesinin sağlanmadığı,
0 Tahliyesi gereken işletmenin terminalin tahliyesine yönelik faaliyetinin aksine terminalin bazı alanlarının bakım onarımını sürdürdüğü,
0 Yolcu bekleme salonu olarak Belediyeden yapım izni alınarak inşa edilen kapalı alanın diğer bazı alanlar gibi işgalcisi tarafından bakım ve onarıma alındığı ve içerisini ticari alana dönüştürecek çalışmalar yaptığı,
0 Belediyeden izin almaksızın sürdürülen bu faaliyetler Belediyenin ilgili biriminin denetim sorumluluğunu yerine getirmediğini gösterdiği,
Tespit edilmiştir.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun yerine getirilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığını ifade etmiştir. Ancak tespitlere ilişkin tahliye işlemlerinin tamamlanmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak; fuzuli işgalci durumundaki Terminal İşletmecisi hakkında gerekli hukuki sürecin başlatılması ve Belediyenin olası risk ve sorumluluklarının söz konusu olmaması için Terminaldeki işgalin acilen sonlandırılması gerekmektedir.