BULGU: Serbest Tüketici Durumundaki Başkanlığın Elektrik Enerjisi Alımını İhalesiz Gerçekleştirmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri
Serbest tüketici durumunda olan Başkanlığın elektrik enerjisi ihtiyacını ihale mevzuatında belirlenen usuller yerine, elektrik dağıtım şirketiyle doğrudan sözleşme yapmak suretiyle karşıladığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesi uyarınca, Kanun’a tabi idarelerin mal veya hizmet alımları ile yapım işleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülmektedir. Aynı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, mal; “satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve haklar” şeklinde tanımlanmıştır.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’na dayanılarak çıkarılan 30.05.2018 tarih ve 30436 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4’üncü maddesinde; serbest tüketici, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) tarafından belirlenen elektrik enerjisi miktarından daha fazla tüketimde bulunması veya iletim sistemine doğrudan bağlı olması veya organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini haiz olması nedeniyle tedarikçisini seçme hakkına sahip gerçek veya tüzel kişi şeklinde tanımlanmıştır.
“Serbest Tüketici Kapsamı ve Elektrik Tedariki” başlıklı 6’ncı maddesinin 1’inci fıkrasının (c) bendinde; bir önceki takvim yılında serbest tüketici limitini aşan miktarda elektrik tüketilen kullanım yerinin kullanım hakkına sahip ya da kullanım hakkını edinen tüketicilerin serbest tüketici kabul edileceği ifade edilmiştir.
4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu ve Kurul Başkanlığı” başlıklı 5’inci maddesi altıncı fıkrasının (b) bendinde de, “her yılın Ocak ayının sonuna kadar serbest tüketici tanımına ilişkin limitlerdeki indirimleri belirlemek ve yeni limitleri yayımlamak” EPDK’nın görevleri arasında sayılmıştır. Bu bağlamda, serbest tüketici limiti her yıl EPDK tarafından yeniden değerlendirilmekte ve uygun görüldüğü ölçüde düşürülmektedir. Bu doğrultuda EPDK Kararı ile 2022 yılı için serbest tüketici limiti yıllık 1.100 kWh elektrik tüketimi ve üzeri olarak belirlenmiştir.
Diğer yandan, 17.06.2011 tarihli ve 2011/DK.D-105 sayılı Kamu İhale Kurulu Düzenleyici Kararı’nda, serbest tüketici olan idarelerin elektrik ihtiyaçlarını 4734 sayılı Kanun çerçevesinde mal alımı ihalesi olarak temin etmeleri gerektiği ifade edilmiştir. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 13.10.2011 tarihli ve 9 no.lu Elektronik Haberleşme Hizmeti, Elektrik ve Doğalgaz Alımı Genelgesi’nde de, 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan idarelerce, serbest tüketici olmaları halinde elektrik ihtiyaçlarının ihale yolu ile temin edilmesinin esas olduğu; ancak, piyasada rekabet koşullarının oluşmaması veya 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan limitlerin aşılmaması halinde söz konusu ihtiyaçların doğrudan temin yoluyla karşılanabileceği ifade edilmiştir.
İlgili mevzuat uyarınca, serbest tüketici olmaları halinde, Kanun kapsamındaki idarelerin elektrik enerjisi ihtiyaçlarını ihale usulleriyle veya doğrudan temin yoluyla temin etmeleri gerektiği açıktır.
Yapılan incelemede, Başkanlığın elektrik sarfiyatının serbest tüketici limitini aşması dolayısıyla, serbest tüketici statüsünde olmasına rağmen, elektrik enerjisi ihtiyacının ihale yoluyla temin edilmesi yoluna gidilmediği görülmüştür.
Başkanlığın elektrik sarfiyat tutarının, 2022 yılı için toplamda 903.028,61 TL olduğu, aynı yıl için doğrudan temin limitinin ise 218.395, 00 TL olduğu dikkate alındığında, mevzuat uyarınca elektrik enerjisi ihtiyacının ihale yoluyla ile temin edilmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, elektrik enerjisi alımıyla ilgili olarak ihaleye çıkılmasına yönelik gerekli çalışmalar yapılacağı ifade edilmiştir. Ancak söz konusu cevabın 2022 yılında yapılan hatayı düzeltici bir niteliği olmayıp sonraki yıllarda yapılacak düzeltmeler 2022 yılı işlemlerini etkilememektedir.
Bu itibarla, mevzuat uyarınca ihtiyaçların ihale yoluyla ile temin edilmesi hususunda hassasiyet gösterilmesi gerekmektedir.
| ÖZET: Başkanlığın elektrik enerjisi ihtiyacını, ihale mevzuatına aykırı olarak doğrudan sözleşme ile karşıladığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ilgili düzenlemeler gereği, serbest tüketici statüsündeki idarelerin elektrik alımlarını ihale usulleriyle gerçekleştirmeleri zorunludur. 2022 yılında Başkanlığın elektrik sarfiyatı 903.028,61 TL olarak belirlenmişken, doğrudan temin limiti 218.395,00 TL’dir. Bu durum, ihale usulüne uyulmadığını göstermekte olup, gelecekteki düzeltmelerin 2022 yılı işlemlerini etkilemeyeceği vurgulanmaktadır. |