| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, seyahat acentelerinin yükümlülüklerini karşılamak üzere alınan teminat bedellerinin düşük olduğunu ve güncellenmediğini ortaya koymuştur. 1618 Sayılı Kanun gereği, seyahat acenteleri, yükümlülüklerini yerine getirmemeleri durumunda mağduriyetlerin önlenmesi için belirlenen teminatları her yıl yeniden değerleme oranında artırmak zorundadır. Aksi takdirde, acentelik işlemlerinden faydalanan kişiler mağdur olabilir. |
BULGU: Seyahat Acentelerinin Yükümlülükleri İçin Alınan Teminat Bedellerinin Düşük Olması ve Güncellenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık tarafından seyahat acenteleri için seyahat acentalığı işlemlerinden doğacak yükümlülüklerini yerine getirmek, karşılığı olmak ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde Bakanlıkça paraya çevrilerek ilgililere ödeme yapılmak üzere alınan teminat bedellerinin düşük olduğu, yeniden değerleme oranında artırılmadığından doğacak yükümlülükleri karşılamadığı görülmüştür.
1618 Sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu’nun “Seyahat acentalarının yükümlülükleri” başlıklı 10’uncu maddesinde;
“Seyahat acentaları aşağıdaki hususlara uymak zorundadır:
Müşterileri ile biletlerini satacakları ulaştırma müesseselerine sunacakları hizmetler ve sigorta limiti kapsamındaki yükümlülükler hariç olmak üzere tüm seyahat acentalığı işlemlerinden doğacak yükümlülüklerini yerine getirmek, karşılığı olmak ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde Bakanlıkça paraya çevrilerek ilgililere ödeme yapılmak üzere seyahat acentasının grubuna göre asgari beşbin Yeni Türk Lirası azami otuzbin Yeni Türk Lirası arasında Bakanlıkça belirlenecek teminatı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 34 üncü maddesinde belirtilen değerler üzerinden vermek ve teminatın eksilmesi halinde, otuz gün
içerisinde tamamlamak
Bakanlıkça gerekli görülen hallerde bu maddenin (e) bendinde belirtilen teminatın alt ve üst limitleri, geçmiş yıllar için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanabilir.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat kapsamında seyahat acentalarının acentalık işlemlerinden doğacak yükümlülüklerini yerine getirmek, karşılığı olmak ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde Bakanlıkça paraya çevrilerek ilgililere ödeme yapılmak üzere seyahat acentasının grubuna göre asgari beşbin Türk Lirası azami otuzbin Türk Lirası arasında Bakanlıkça belirlenecek teminatı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 34 üncü maddesinde belirtilen değerler üzerinden vermek ve teminatın eksilmesi halinde, otuz gün içerisinde tamamlamak zorundadırlar. Aynı zamanda söz konusu teminatlar Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılacaktır.
Bakanlıkça seyahat acentelerinden yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi durumunda karşılanmak üzere 7.000 TL teminat alındığı, söz konusu teminat bedellerinin çok düşük olması dolayısıyla acentenin yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda acentelik işlemlerinden faydalanan kişilerin mağdur duruma düşebilecekleri değerlendirilmektedir. Bunun yanında teminat bedelleri her sene yeniden değerleme oranında artırılmadığından acenta tarafından yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda doğacak zararların karşılanmaması durumu ortaya çıkabilecektir.
Söz konusu teminatların seyahat acentalığı işlemlerinden doğacak yükümlülüklerin yerine getirmek, karşılığı olmak ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde mağduriyetlerin karşılanmasına yönelik olarak belirlenmesi, belirlenen teminatların her sene yeniden değerleme oranında artırılması ve teminat mektuplarından süresi geçenlerin teminat sürelerinin yenilenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.