Sınır Değerin Altında Teklif Verilen İhalede Yaklaşık Maliyet Yerine Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesin Teminat Alınması (Sayıştay)

BULGU: Sınır Değerin Altında Teklif Verilen İhalede Yaklaşık Maliyet Yerine Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesin Teminat Alınması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Düzenleyici ve Denetleyici Kurum

İdare tarafından gerçekleştirilen ihalede, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sınır değer altında kalmasına rağmen kesin teminatın yaklaşık maliyet yerine sözleşme bedeli üzerinden hesaplandığı ve böylece daha düşük tutarda kesin teminat alındığı görülmüştür
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği; bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği; ihale komisyonunun, imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği ve bu değerlendirme sonucunda açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Kesin teminat” başlıklı 43’üncü maddesinde ise, taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşme yapılmadan önce ihale üzerinde kalan istekliden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle %6 oranında kesin teminat alınacağı ve ihale üzerinde kalan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması hâlinde, bu istekliden yaklaşık maliyetin %6’sından az ve %15’inden fazla olmamak üzere alınacak kesin teminat oranına ilişkin düzenlemelerin Kamu İhale Kurumu tarafından yapılabileceği belirtilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 55’inci maddesinde de; ihalelerde, teklif edilen bedelin yüzde üçünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınacağı, ihale üzerinde bırakılan istekliden sözleşme imzalanmadan önce, teklif fiyatının sınır değere eşit veya üzerinde olması halinde teklif fiyatının %6’sı, sınır değerin altında olması halinde ise yaklaşık maliyetin %9’u oranında kesin teminat alınacağı düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; ihale üzerinde kalan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması hâlinde ise, bu istekliden yaklaşık maliyetin %6’sından az ve %15’inden fazla olmamak üzere alınacak kesin teminat oranına ilişkin düzenlemenin Kamu İhale Kurumu tarafından yapılabileceği belirtilmiş olup söz konusu düzenleme Kurum tarafından Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde yapılmıştır. Bu kapsamda, ihale üzerinde bırakılan istekliden; sözleşme imzalanmadan önce, teklif fiyatının sınır değerin altında olması halinde yaklaşık maliyetin %9’u oranında kesin teminat alınması gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede, teklif fiyatı sınır değerin altında olan ve aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda ihale üzerinde bırakılan istekliden hatalı olarak yaklaşık maliyetin %9’u yerine sözleşme bedelinin %9’u oranında kesin teminat mektubu alındığı görülmüştür. Şöyle ki; İdare tarafından, hizmet alım ihalesinde sınır değer olan 21.167.062,70 TL’nin altında kalan 17.379.460,00 TL’lik sözleşme kapsamında, yaklaşık maliyetin %9’u tutarında 2.038.388,14 TL kesin teminat alınması gerekirken sözleşme bedelinin %9’u tutarında 1.565.000,00 TL kesin teminat mektubu alınarak 473.388,14 TL eksik teminat alındığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında; bulgu konusu hususa iştirak edildiği ve aradaki fark kadar kesin teminatın ihaleyi kazanan firmadan tahsil edilip muhasebe kayıtlarına alındığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, teklif fiyatı sınır değerin altında olan istekliden sözleşme bedeli yerine yaklaşık maliyetin %9’u oranında kesin teminat alınması gerekmektedir.
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU