|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediye tarafından şirket borçlarına garantörlük sağlandığı tespit edilmiştir. Aydın Büyükşehir Belediyesi’ne ait AYBEL AŞ ile Kuşadası Belediyesi’ne bağlı ARYA AŞ arasında 06/2020 tarihinde imzalanan protokol çerçevesinde, Türkmen, Hacıfeyzullah, Davutlar ve Güzelçamlı Mahalleleri’ndeki 25 farklı yapı ve tesis, iki şirket tarafından ortaklaşa işletilmektedir. Protokolün Mali Yükümlülükler başlıklı maddesinde, ARYA’nın yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda Kuşadası Belediyesi’nin bu yükümlülükleri üstleneceği ve gecikme nedeniyle oluşacak mali yükümlülükler için garanti vereceği belirtilmiştir. Ayrıca, Kuşadası Belediyesi’nin Aydın Büyükşehir Belediyesi’nden tahsil edilen Çevre Temizlik Vergisi payını ödemeyi taahhüt ettiği ifade edilmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelerin görev ve hizmet alanlarında şirket kurma yetkisini düzenlemekte, ancak belediyelerin şirket borçlarını üstlenmelerine dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Belediyelerin borçlanma esasları da yine meclis kararı gerektirmektedir. İncelemeler sonucunda, Kuşadası Belediyesi’nin hissedarı olduğu şirketin kira borcunu ödememesi nedeniyle 6.110.495,80 TL’nin Çevre Temizlik Vergisi alacağından mahsup edildiği görülmüştür. Kamu idaresi, gelecekte yapılacak sözleşmelerde daha fazla özen gösterileceğini belirtmiştir. Mevzuat çerçevesinde, şirketlerin yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda garantörlük ilişkisi kurulmasının uygun olmadığı değerlendirilmektedir. |
BULGU: Şirket Borçlarına Belediye Tarafından Garantörlük Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Şirket borçlarına belediye tarafından garantörlük verildiği tespit edilmiştir.
Sermayesi Aydın Büyükşehir Belediyesi’ne ait olan AYBEL AŞ ile Kuşadası Belediyesine ait olan ARYA AŞ arasında imzalanan 06/2020 tarihli protokol uyarınca, Türkmen, Hacıfeyzullah, Davutlar ve Güzelçamlı Mahallelerindeki 25 ayrı noktadaki yapı ve tesisler iki şirket tarafından ortak girişim modeli ile işletilmektedir.
Söz konusu protokolün Mali Yükümlülükler başlıklı 6’ncı maddesinin dördüncü fıkrasında ARYA tarafından yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde Kuşadası Belediyesi tarafından yerine getirileceği, gecikmeden kaynaklı mali yükümlülükler için garanti ve kefalet vermiş olduğunu kabul ettiğine ilişkin hüküm bulunmaktadır. Maddenin devamında ise Kuşadası Belediyesinin Aydın Büyükşehir Belediyesince tahsil edilen Çevre Temizlik Vergisi payından ödenmesini taahhüt ettiğine ilişkin hüküm bulunmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Şirket kurulması” başlıklı 70’inci maddesinde, belediyelerin kendilerine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre şirket kurabileceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu Kanun’un 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde “Bütçe içi işletme ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek” belediye meclisinin yetki ve görevleri arasında sayılmıştır. Benzer şekilde, Kanun’un “Borçlanma” başlıklı 68’inci maddesinde belediye ve belediye şirketlerinin borçlanma esasları düzenlenmiş olup belediyelerin görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla borçlanabileceği, şirket borçlanmaları konusunda ise yine meclis kararı şart koşulmuştur.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden belediyelerin ve belediye şirketlerinin borçlanmaları konusunda ayrıntılı düzenlemeler yapıldığı görülmekle birlikte belediyelerin kefalet sözleşmeleri yapmalarına ve/veya şirketlerinin borçlarını üstlenmelerine yetki veren bir düzenleme bulunmadığı görülmektedir. Şirketin faaliyet alanı çerçevesinde ihtiyaçlarını kendi mali imkanları dahilinde karşılaması esas olmakla birlikte belediyenin 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda yer verilen Çevre Temizlik Vergisi’nin bir özel hukuk tüzel kişisinin sözleşmeden doğan borcu nedeniyle mahsup edilmesi dayanaktan yoksundur.
Yapılan incelemede, protokol hükümlerine istinaden Kuşadası Belediyesinin hissedarı olduğu şirketin kira borcunu ödememesi nedeniyle toplam 6.110.495,80 TL’nin ÇTV alacağından mahsup edildiği görülmüştür.
Kamu idaresi, bundan sonra yapılacak sözleşmelerde gerekli özen ve hassasiyetin gösterileceğini ifade etmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, şirketin taraf olduğu sözleşmelerden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle herhangi bir garantörlük veya kefalet ilişkisi kurulmaması gerektiği değerlendirilmektedir.