|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesi bünyesindeki şirketin işçi alımlarının Türkiye İş Kurumu üzerinden duyurulmadığını ortaya koymuştur. İlgili mevzuat, il özel idareleri ve belediyelerin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarını kendi şirketleri aracılığıyla gerçekleştirebileceğini belirtmekte; ancak bu alımların Türkiye İş Kurumu’na bildirilmesinin zorunlu olduğunu vurgulamaktadır. 375 sayılı KHK’nın Ek 20. maddesi ve Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar, işçi alımlarının ilan edilmesi gerektiğini açıkça ifade etmektedir.
Denetim bulguları, 2024 yılı içerisinde belediye şirketi bünyesinde 11 kişinin işe alındığını, ancak bu alımların Türkiye İş Kurumu’na bildirilmediğini göstermektedir. İdare, yapılan incelemeler sonucunda işçi alımlarının duyurulması için gerekli işlemleri yapacağını belirtmiştir. Mevzuat hükümleri, işçi alımlarının belirli oranlar dahilinde gerçekleştirilmesi gerektiğini ve bu süreçte iş gücü istem formlarının Türkiye İş Kurumu’na iletilmesinin zorunlu olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, ilgili mevzuat çerçevesinde, belediye şirketi üzerinden gerçekleştirilen işçi alımlarının Türkiye İş Kurumu’na bildirilmesi gerekmektedir. Bu durum, şeffaflık ve yasal uyum açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Şirket Bünyesinde Gerçekleştirilen İşçi Alımlarının Türkiye İş Kurumu Üzerinden Duyurulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında İdarenin %100 hissesine sahip olduğu Şirketi bünyesinde yapılan işçi alımlarının ilan edilmek üzere Türkiye İş Kurumuna gönderilmediği görülmüştür.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) Ek 20’nci maddesinde; il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerinin 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebileceği hüküm altına alınmış olup,
Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise bu kapsamda yer alan şirketlerde, işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırlara, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamalar ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esasların belirleneceği ifade edilmiştir.
Bakanlar Kurulu tarafından 09.04.2018 tarihinde 2018/11608 Karar Sayısı ile İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar yayımlanmış olup, söz konusu Usul ve Esasların “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında; personel giderlerine ilişkin oranların aşılmaması kaydıyla işten ayrılanların yerine ve iş artışının zorunlu olduğu durumlarda idarenin talebi üzerine yeni işçi alımı yapılabileceği ve idarelerin belirlenen oranların aşılmaması kaydıyla personel çalıştırmasına dayalı yeni hizmetlerini şirketlerine gördürebileceği ve bu amaçla şirketler tarafından yeni işçi alımı yapılabileceği belirtilmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinin ikinci fıkrasında; il özel idarelerinin, belediyelerin ve bunların kurdukları veya üye oldukları mahallî idare birlikleri ile bağlı kuruluşlarının Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurdukları şirketler ile kooperatiflerin bu Yönetmelik hükümlerine tabi olduğu belirtilmiş olup, bu kapsamdaki işçi alım ilanlarının Türkiye İş Kurumuna bildirilmesinin zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 696 sayılı KHK sonrası ilgili kurumların personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarını kendi şirketlerine gördürebileceği ve personel giderlerine ilişkin oranların aşılmaması kaydıyla işten ayrılanların yerine ve iş artışının zorunlu olduğu durumlarda işçi alımı yapılabileceği ancak söz konusu işçi alımlarının duyurulması maksadıyla iş gücü istem formlarının Türkiye İş Kurumuna gönderilmesinin bir zorunluluk olduğu görülmektedir.
Personel hareketleri üzerinde yapılan incelemelerde; İdare tarafından talep edilen işçi alımlarının Türkiye İş Kurumuna gönderilmediği ve ilgili kişilerin doğrudan Belediye Şirketi bünyesinde işe başlatıldıkları tespit edilmiştir.
Yapılan incelemede İdareye ait şirket bünyesinde 2024 yılı içerisinde 11 kişinin ilk defa istihdam edildiği ancak 2024 yılı personel alımlarının hiçbirinde Türkiye İş Kurumu üzerinden duyuru yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusunda gerekli işlemlerin yerine getirileceği ifade edilmiştir.
Sonuç itibarıyla, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşılacağı üzere Usul ve Esaslar’da belirtilen oranların aşılmaması kaydıyla İdareye ait şirket üzerinden yeni işçi alımlarına ilişkin istem formlarının ilgililere duyurulmak maksadıyla Türkiye İş Kurumuna gönderilmesi gerekmektedir.