|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir belediye şirketinin faaliyet alanı dışında gerçekleştirilen yurtdışı seyahat giderlerinin şirket bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir. Şirket, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde kurulmuş olup, ana sözleşmesinde belirtilen konularda faaliyet göstermesi ve giderlerinin bu faaliyetlerle ilgili olması gerekmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, İBB’nin yeşil bono ihracına yönelik ödül törenine katılmak üzere gönderilen personelin seyahat masraflarının şirket bütçesinden ödendiği ve bu giderlerin şirketin iş ve işlemleriyle ilgili olduğuna dair bir belge sunulmadığı görülmüştür.
Denetim bulgularına göre, toplam 64.174,95 TL tutarındaki ulaşım, konaklama, yiyecek ve haberleşme giderleri, 6102 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine aykırı olarak kaydedilmiştir. Şirketin, yürütmekte olduğu faaliyetler dışında yapılan harcamalar, yöneticilerin basiretli bir iş adamı gibi hareket etmediğini ve tedbirli bir yönetici özeni göstermediğini ortaya koymaktadır. Şirket, bu bulguya itiraz etmekle birlikte, tahsilat için gerekli belgeleri sunmamıştır. Sonuç olarak, şirketin faaliyetleriyle ilgili olmayan bu giderlerin sorumlularından tahsil edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Şirket Faaliyet Alanında Olmayan İşler İçin Yurtdışı Seyahati Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket faaliyet alanı kapsamında olmayan işler için yurtdışına giden personelin seyahat giderlerinin Şirket bütçesinden ödendiği görülmüştür.
Şirket, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuştur. Şirketin kuruluş amacına uygun olarak ana sözleşmesinde belirtilen konularda faaliyette bulunması ve katlandığı giderlerin bu faaliyetlerin gerçekleştirilmesiyle ilgili olması gerekmektedir.
6102 sayılı Kanun’un 16’ncı maddesinde; ticari şekilde işletilmek üzere belediye tarafından kurulan kuruluşların tacir sayılacağı, 18’inci maddesinde; her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği hükümlerine yer verilmiştir. Aynı Kanun’un “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişiler, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altındadırlar.” hükmü yer almaktadır.
26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde muhasebenin temel kavramlarından kişilik kavramı: “işletmenin sahip veya sahiplerinden, yöneticilerinden, personelinden ve diğer ilgililerden ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu ve o işletmenin muhasebe işlemlerinin sadece bu kişilik adına yürütülmesi gerektiğini öngörür.” şeklinde tanımlanmıştır. Anılan Tebliğ’de; 770-Genel Yönetim Giderleri Hesabına, işletmenin yönetim fonksiyonları, işletme politikasının tayini, organizasyon ve kadro kuruluşu, büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servislerin giderlerinin kaydedileceği belirtilmiştir. Tebliğe göre, Şirket muhasebe kayıtlarının işletmeye ait iş ve işlemleri kapsayacak şekilde tutulması, maliyet hesaplarına kaydedilen tutarların Şirketin faaliyetlerine ait giderlerden oluşması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Şirket Danışmanının yönetim kurulu kararı ile İBB’nin yeşil bono ihracına yönelik aldığı ödül için İBB personeliyle birlikte, giderleri şirket bütçesinden karşılanmak üzere yurtdışına gönderildiği görülmüştür. Seyahat nedeninin Şirketin iş ve işlemleri ile ilgili olup olmadığına dair bir belge de denetim sürecinde sunulamamıştır.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine aykırı olarak bahse konu yurt dışı ulaşım, konaklama, yiyecek ve haberleşme giderleri için Şirket bütçesinden ödenen toplam 64.174,95 TL’nin 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Şirket çalışanlarının yurt içi ve yurt dışı seyahatleri nedeniyle yaptıkları giderlerin, Şirketin yürüttüğü faaliyetler kapsamında olması gerekmektedir. 6102 sayılı Kanun kapsamında kurulan Şirketin İBB’den farklı bir tüzel kişiliği bulunmakta olup Şirket faaliyet alanı ile alakalı olmayan İBB ile ilgili etkinliğe Şirket personelinin gönderilmesi ve yurt dışı seyahat masraflarının ödenmesi mevzuata uygun düşmemektedir.
Şirketin yürütmesi gereken faaliyetler dışındaki konular için yurt dışı harcamaların yapılması neticesinde 6102 sayılı Kanun’un 18’inci maddesi uyarınca basiretli bir iş adamı gibi hareket edilmediği, Şirket yöneticilerinin görevlerinin ise aynı Kanun’un 369’uncu maddesi uyarınca tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmediği kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine şirket tarafından özetle, gider yazılan ve şirket faaliyetleri ile ilgili olmayan ulaşım, konaklama, yiyecek ve haberleşme giderleri toplamı olan 64.174,95 TL’nin ilgili kişiden tahsili yoluna gidileceği belirtilmiştir.
Şirket cevabında bulguya iştirak edilmekle birlikte tahsilata yönelik bir belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, Şirket tarafından gider yazılan ve faaliyetleri ile ilgili olmayan ulaşım, konaklama, yiyecek ve haberleşme giderleri toplamı olan 64.174,95 TL’nin sorumlularından tahsili gerekmektedir.