|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, bir belediye şirketinin ticari faaliyetleriyle ilgisi olmayan giderler yaptığına dair bulgular sunmaktadır. Bu durum, şirketin zarara uğramasına yol açmıştır. Denetim sırasında, İzenerji AŞ’nin gerçekleştirdiği iki işin teknik şartnamesinde belirtilen faaliyetlerin, şirketin asli iş alanlarıyla örtüşmediği tespit edilmiştir. Özellikle, 2500 kişi ile yüz yüze anket yapılması ve İzkitap Festivali’nde tanıtım alanı açılması gibi harcamalar, şirketin faaliyet alanı ve menfaatleriyle bağdaşmamaktadır.
Şirketin, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve bağlı kuruluşlarına personel hizmeti sunduğu belirtilmesine rağmen, bu tür etkinliklerin gerekliliği sorgulanmaktadır. Şirketin, mevcut personel sayısı göz önüne alındığında, dışarıdan anket yaptırma ihtiyacı bulunmamaktadır. Ayrıca, Türk Ticaret Kanunu’na göre, şirket yöneticileri, şirketin menfaatlerini gözetmekle yükümlüdür. Dolayısıyla, yapılan harcamaların şirketin karlılığına katkı sağlaması beklenirken, bu tür giderler şirketin zarar etmesine yol açmıştır. Şirketin, katıldığı etkinlikler ve harcamalarla ilgili açıklamaları, yeterli ve nesnel gerekçelerden yoksun olarak değerlendirilmiştir. İlgili harcamaların, şirketin ticari kazanç veya kayıplarını dikkate alarak yapılması gerektiği vurgulanmakta; bu bağlamda, şirketin uğradığı zararın tazmini için hukuki süreçlerin başlatılması gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Şirket Faaliyetleri ile İlgisi Olmayan Giderlerin Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin ticari faaliyetleri ile ilgisi olmayan giderler yapılarak şirketin zarara uğratıldığı görülmüştür.
Şirketin ticari faaliyeti ile ilgisiz olduğu tespit edilen iki işin teknik şartnamesinde işlerin konusu ve kapsamı şu şekildedir: “İzmir Büyükşehir Belediyesi İzenerji AŞ hizmet performans araştırması faaliyet alanlarında tanınırlığı, hizmet kalitesini kamuoyu araştırması ile ölçmek ve şirketin operasyonlarının iyileştirilmesi için veri temelli stratejik danışmanlık işi adı altında “2500 kişi ile yüz yüze anket yapılması ve sonuç değerlendirme Raporu” alınması işi kapsamında KDV dahil 600.000,00 TL ile 19-28 Nisan 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan İzkitap Fest’de İzenerji AŞ’ye ayrılan 200 m2 tanıtım alanının imalat, nakliye, montaj, tefriş, demontaj ve teknik destek hizmet alım işi kapsamında KDV dahil 600.000,00 TL tutarında harcamalar şirket bütçesinden ödenmiştir.
Şirketin ticari hayatında fiilen kitap fuarında tanıtım yapmasını gerektirecek bir faaliyet alanı olmadığı gibi 2500 kişi ile anket yapılarak strateji belirlemesini gerektirecek bir faaliyeti de bulunmamaktadır. Şirketin hizmet sunduğu yerler belediye ve diğer bağlı ortaklıkları ve şirketlerdir. Şirketin katılmış olduğu kitap fuarı esas itibariyle “İzmir Büyükşehir Belediyesi ev sahipliği, İZFAŞ organizatörlüğü ve İZELMAN desteği ile 19-28 Nisan 2024 tarihleri arasında Kültürpark’ta düzenlenen İZKİTAP-İzmir Kitap Fuarı”dır. Dolayısıyla katılımcıların ve organizasyonun tamamen kitap tanıtım, satış vb. olan bir organizasyonda belediye, bağlı ortaklık ve şirketlerine personel temin eden, birkaç alt şirketi aracılığı ile enerji alanında da faaliyetleri bulunan başkaca pek bir faaliyeti olmayan bir şirketin kitap fuarında tanıtım alanı açması şirket faaliyet alanı ve menfaatleri ile örtüşmemektedir.
Diğer taraftan Şirketin her şartta anket yapma zaruriyeti doğmuş ise personel temini kapsamında yaklaşık 12.500 personeli bulunmasına rağmen dışarıdan 2500 kişi ile anket İZENERJİ İnsan Kaynakları Temizlik Bakım Onarım Enerji Güvenlik Hizmetleri 57
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında, tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği ve “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinin birinci fıkrasında; Yönetim kurulu üyelerinin ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altında olduğu belirtilmiştir. Basiretli iş adamı gibi davranmayı tacirin ticaretine ilişkin faaliyetlerinde herhangi bir kişiye kıyasla daha dikkatli, tedbirli, öngörülü ve yaptığı işin inceliklerine hâkim biçimde hareket etmesi olarak tanımlamak mümkündür. Şirkete ait bir faaliyette bulunulurken bunun şirketin menfaatine olması ile şirketin zarar etmesini önleyici tedbirlerin alınması gerekir.
Şirket cevabında özetle; Şirketin İzmir Büyükşehir Belediyesi, Bağlı kuruluşları ve iştirak şirketlerine Personel Hizmeti temini sunduğu, görevli personellerin vatandaşlarla iç içe hizmet ürettikleri, sunulan bu Hizmetlerin ölçülmesi değerlendirilmesi ve çıkan sonuçların analiz edilerek hizmetlerin iyileştirilmesinin amaçlandığı, bu sebeple alanında yetkin kurumlarla çalışıldığı ifade edilmiştir.
Şirket cevabında özetle, KİT İzmir Çalışma Grupları ve içerik Yönetişim konularında gerçekleştirilen faaliyetlerin ve AB Misyon çalışmalarının devam etmesi konularında farkındalık oluşturulması ve İzmir halkına duyurulması amacıyla Kitap Fuarına katılımın sağlandığı, bahsi geçen çalışmaların Büyükşehir Belediyesi ilgili daire başkanlıklarına devir edilmesi sonucunda bu yıl düzenlenen Kitap Fuarına katılım sağlanmadığı ifade edilmiştir.
Şirket cevabında, bahsi geçen organizasyonlara katılıma ilişkin açıklamaların makul ve nesnel gerekçelerden yoksun olmaları nedeniyle kabul edilebilir bir yönleri bulunmamaktadır. İZENERJİ İnsan Kaynakları Temizlik Bakım Onarım Enerji Güvenlik Hizmetleri 58
Ayrıca Şirket cevabında belirtilen hususlara ilişkin yukarıda yapılan açıklamalar yeterli olup ilave açıklama yapılmasını gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
Şirketin karlılık esaslarını ön planda tutarak yürüteceği faaliyetlerde ticari kazanç ya da kayıpların değerlendirilmesi suretiyle harcamaların yapılması gerektiği halde bu kapsamda davranmayarak gerçekleştirdiği etkinlikler sonucu şirketin uğradığı zararın ilgili kişilerden tahsil edilmesi için gerekli hukuki sürecin işletilmesi sağlanmalıdır.