|
ÖZET: Belediye şirket kadrosunda yer alan bazı işçilerin Zabıta ve İtfaiye Müdürlüklerinde görev yaptığı tespit edilmiştir. Anayasa’nın 128. maddesi gereğince, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerinin kamu görevlileri tarafından yürütülmesi zorunludur. Zabıta ve itfaiye hizmetleri de bu kapsamda değerlendirilmektedir. Zabıta teşkilatının amacı, kamu güvenliğini sağlamak ve belde halkının huzurunu korumaktır. Bu nedenle, zabıta personelinin atanması ve görevde yükselmeleri, 11.04.2007 tarihli Belediye Zabıta Yönetmeliği ile düzenlenmiştir.
İtfaiye hizmetleri de benzer şekilde, 21.10.2006 tarihli Belediye İtfaiye Yönetmeliği çerçevesinde yürütülmektedir. Bu yönetmeliklere göre, zabıta ve itfaiye personelinin mesleğe kabulü ve atamaları belirli şartlara bağlıdır. Ancak, belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin bu hizmetlerde görev alması mevzuata aykırıdır. Anayasa Mahkemesi’nin kararları da, itfaiye hizmetlerinin kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Yapılan incelemelerde, 53 işçinin zabıta ve itfaiye elbisesi giydirilerek bu görevlerde çalıştırıldığı belirlenmiştir. Kamu idaresi, bu personelin yardımcı olarak görev yaptığını ve gerekli kadro düzenlemelerinin yapılacağını belirtmiştir. Ancak, zabıta ve itfaiye hizmetlerinin, ilgili yönetmeliklerde belirtilen şartları sağlayan kişiler tarafından yürütülmesi gerektiği açıktır. |
BULGU: Şirket Kadrosunda Bulunan İşçilerin Zabıta ve İtfaiye Personeli Olarak Görev Yapması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye şirket kadrosunda bulunan ve hizmet alımı kapsamında çalıştırılan bazı işçilerin Zabıta Müdürlüğünde zabıta personeli olarak, bazılarının ise İtfaiye Müdürlüğünde itfaiye personeli olarak görevlendirildiği görülmüştür.
Anayasa’nın 128’nci maddesinde; genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup Belediyelerin sunmuş olduğu zabıta hizmetleri ile itfaiye hizmetlerinin de bu nitelikte olduğu aşikârdır.
Zabıta teşkilatının amacı ve mevzuatta belirtilen görevleri dikkate alındığında, kamu güvenliğine katkı sağlamak gibi bir vazifesinin de bulunduğu, bu nedenle idari kolluk görev ve yetkisi olduğu da görülmektedir. Bundan dolayı, zabıta teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri gibi hususlar 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde,
(b) fıkrasında, Belediye zabıtasının; Beldenin düzenini muhafaza eden, belde halkının esenlik, sağlık ve huzurunu koruyan, yetkili organların bu amaçla alacakları kararları uygulayan özel zabıta kuvvetini,
(c) fıkrasında, Belediye zabıta personelinin; ise Belediye zabıta teşkilatındaki daire başkanı, müdür, şube müdürü, amir, komiser ve memurlarını,
(f) fıkrasında da Zabıta teşkilatının Belediye bünyesinde zabıta görev ve hizmetlerini yürütmek üzere, 22.02.2007 tarihli ve 26442 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde oluşturulan birimi,
Aynı yönetmeliğin “Kadro ve unvanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde; Belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları; Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğe göre belirlenmiş; zabıta daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşacağı ifade edilmiştir.
Aynı şekilde, İtfaiye teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları gibi hususlar da 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde düzenlenmiş olup, belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin fiilen zabıta ve itfaiye personeli olarak görev yapmalarının mevzuata uygun düşmediği değerlendirilmektedir.
Bu hususta; 11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar Sayılı ve 26/06/2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda da;
“… genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128. Maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.
Zabıta teşkilatında olduğu gibi atama, mesleğe kabul, görevde yükselme gibi hususların ayrıca yönetmelikle düzenlendiği itfaiye hizmetlerinde de bu durum aynen geçerli olup bu hizmetlerin dışardan hizmet alımı suretiyle gerçekleştirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Buradan da anlaşılacağı üzere, itfaiye birimi ve zabıta biriminde kendi yönetmelikleri gereğince mesleğe kabul edilen, asli görevi olan bu hizmetleri sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmektedir. Bunun haricinde idarenin kendi şirketinde istihdam ettiği asli görevi zabıta hizmetleri olmayan ve Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde öngörülen şartlara tabi tutulmamış personeli hizmet alımı suretiyle zabıta olarak görevlendirebilmesi mümkün olmadığı gibi, idari kolluk yetkilerinin kullanılmasında da bazı sıkıntılara yol açacaktır.
Yapılan incelemede, personel çalıştırmasına dayalı hizmet alımı kapsamında alınan 53 adet işçinin zabıta ve itfaiye elbisesi giydirilerek bu görevlerde çalıştırıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, ilgili personellerin zabıta ve itfaiye hizmetlerinde yardımcı personel olarak görev yaptığı, ayrıca Belediye İtfaiye ve Zabıta Yönetmeliklerine uygun şekilde kadroların oluşturulması için gerekli işlemlerin başlatılacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, genel idare esaslarına göre yürütülen ve süreklilik arz eden ve kamu hizmeti özelliği olan zabıta ve itfaiye hizmetlerinin ilgili yönetmeliklerde belirtilen şartları sağlayan kişiler tarafından yerine getirilmesi sağlanmalıdır.