|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir bağlı idaresinin şirket personeli dahil olmak üzere yıllık toplam personel giderlerinin yasal sınırları aştığını ortaya koymaktadır. 28 Nisan 2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan mevzuat, idarelerin yıllık toplam personel giderlerinin, en son yıl bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılması sonucu elde edilen miktarın yüzde kırkını geçemeyeceğini belirtmektedir. Büyükşehir belediyeleri için bu oran yüzde otuz olarak uygulanmakta olup, personel giderlerinin bu sınırları aşması durumunda yeni personel alımına izin verilmemektedir.
2024 yılı için yapılan hesaplamalarda, idarenin toplam personel giderleri 595.866.581,30 TL olarak belirlenmiş ve bu tutar, yasal sınır olan 1.869.697.195,98 TL’nin yüzde 31,87’sine karşılık gelmektedir. Bu durum, yasal sınırın aşılması nedeniyle personel alımının durdurulması gerektiğini göstermektedir. İdare, personel giderlerinin mevzuatta belirtilen oranları aşmaması için gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, idarenin yıllık toplam personel giderlerinin yasal sınırları aşması nedeniyle, cari yıl ve sonraki yıllarda personel giderlerinin bu sınırın altına inene kadar yeni personel alımına izin verilmemesi gerekmektedir. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin şirket personeli de dahil olmak üzere, yıllık toplam personel giderlerinin yasal sınırı geçtiği görülmüştür.
28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; idarelerin şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı; bu oranın büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanacağı; yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı ifade edilmiştir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise birinci fıkrada belirlenen oranı aşan idareler tarafından Bakanlıktan (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) izin alınmaksızın şirketlerine işçi alımı yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda ESKİ’nin 2024 yılı personel giderlerinin yasal sınırına ilişkin hesaplama aşağıdaki tabloda detaylı olarak sunulmuştur.
Tablo 8: 2024 Yılı Personel Giderlerine İlişkin Yasal Sınır Hesaplaması
| 2023 Yılı Kesinleşmiş Bütçe Geliri Tutarı (TL) (A) | Yeniden Değerleme Oranı (B) |
Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar (TL) (C) [C=A+(A*B/100)] | 2024 Yılı Personel Gideri Yasal Sınırı (TL) (D) (D=C*30/100) | İdare Personeline Ödenen Net Maaş (TL) (E) | Şirket Personeline Ödenen Net Maaş (TL) (F) | Hesaplamaya Esas Toplam Personel Gideri Tutarı (TL) (G) (G=E+F) |
Hesaplamaya Esas Toplam Personel Gideri Tutarının Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutara Oranı (%) (H) [H=(G/C)*100] |
| 1.179.917.452,97 | %58,46 | 1.869.697.195,98 | 560.909.158,79 | 309.877.126,60 | 285.989.454,70 | 595.866.581,30 | 31,87 |
Yukarıda yer alan tabloda da görüleceği üzere, İdarenin 2024 yılı şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderleri 595.866.581,30 TL olarak gerçekleşmiş ve bu tutar 2023 yılı bütçe gelirleri toplamının 2024 yılı için ön görülen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunan 1.869.697.195,98 TL’nin yüzde 31,87’sine tekabül ederek personel giderleri için öngörülen yasal sınırı aşmıştır.
Kamu İdaresinin cevabında; personel giderlerinin yasal sınırı aşmasından sonra personel alımının durdurulduğu ve personel giderlerinin mevzuatta belirtilen oranı aşmaması hususunda gerekli özen ve hassasiyet gösterilerek çalışmalara devam edildiği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin şirket personeli de dahil olmak üzere yıllık toplam personel giderlerinin yasal sınırı geçmesi nedeniyle; cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri yasal sınırın altına ininceye kadar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından gerekli izinler alınmadan personel şirketlerine yeni personel alımı yapılmaması gerekmektedir.