|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi Kamu İdaresi’nin şirket personeli de dahil olmak üzere yıllık toplam personel giderinin mevzuatta belirlenen üst sınırı aştığını ortaya koymuştur. 375 sayılı KHK’nın Ek 20’nci maddesi ve 09.04.2018 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda, personel giderlerinin toplam giderler içindeki payının %40’ı aşmaması gerektiği belirtilmiştir. 27 Kasım 2023’te yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 2024 yılı için yeniden değerleme oranı %58,46 olarak belirlenmiştir. İdarenin 2023 yılı kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamı 171.803.782,20 TL olup, bu tutarın yeniden değerleme oranıyla artırılması sonucu 272.240.273,27 TL’ye ulaşmaktadır.
2024 yılı için belirlenen personel giderleri üst sınırı 108.896.109,31 TL iken, yapılan incelemede İdarenin toplam personel giderinin 232.843.975,44 TL olduğu ve mevzuat hükümlerinin 123.947.866,13 TL tutarında aşıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, personel giderinin yeniden değerlemeye tabi bütçe gelirine oranının %60,50 olarak gerçekleştiğini göstermektedir. Kamu İdaresi, 2025 yılı ve sonrasında personel gider oranları belirlenen sınıra ulaşana kadar yeni personel alımının yapılmayacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınır içinde kalması ve yeni alımların durdurulması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından şirket personeli de dâhil olmak üzere yıllık toplam personel giderinin mevzuatta öngörülen üst limiti aştığı görülmüştür.
375 sayılı KHK’nın Ek 20’nci maddesine istinaden 09.04.2018 tarih ve 11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla kabul edilen “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar” 28/04/2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın %40’ını aşamayacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar İdare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı, hüküm altına alınmıştır.
27 Kasım 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 554 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile yeniden değerleme oranı 2024 yılı için %58,46 olarak belirlenmiştir.
Ayrıntılarına aşağıdaki tabloda verilen hesaplamaya göre İdarenin 2023 yılı kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamı 171.803.782,20 TL olup bu tutarın yeniden değerleme oranıyla artırılmış tutarı 272.240.273,27 TL’dir. Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre İdarenin toplam personel giderinin üst sınırı 2024 yılı için 108.896.109,31 TL’dir.
Yapılan incelemede, 2024 yıl sonu itibariyle İdarenin 696 Sayılı KHK kapsamında çalıştırılan işçiler dâhil personel gideri toplamının 232.843.975,44 TL olduğu, mevzuat hükümleriyle belirlenen sınırın 123.947.866,13 TL tutarında aşıldığı, söz konusu personel giderinin yeniden değerlemeye tabi tutulmuş bütçe gelirine oranının %60,50 oranında gerçekleştiği ve limit aşım oranının fazla olduğu tespit edilmiştir.
Tablo 11: 2024 Yılı Personel Giderleri Limit Aşımı Hesaplaması
| En Son Yıl Gerçekleşen Bütçe Gelirleri Toplamı (TL) (A) | 171.803.782,20 |
| Yeniden Değerleme Oranı (%) (B) | 58,46 |
| Yeniden Değerleme Sonucu Oluşan Gelir (TL) [C = A + (A x B / 100)] | 272.240.273,27 |
| Cari Yıl Bütçe Personel Giderleri Toplamı (TL) (D) | 83.774.061,04 |
| Cari Yılda Şirket Personeline Ödenen Net Ücret (TL) (E) * | 80.920.187,76 |
| Personel Gider Oranı (%) (F = (D + E) / C x 100) | 60,50 |
| *Cari yılda şirket personeline ödenen net ücrete 4.741.040,17 TL tutarında kıdem tazminatı dâhil edilmiştir. | *Cari yılda şirket personeline ödenen net ücrete 4.741.040,17 TL tutarında kıdem tazminatı dâhil edilmiştir. |
Kamu İdaresi cevabında, 2025 yılı ve sonraki yıllarda personel gider oranları belirlenen sınıra gelinceye kadar personel alımının yapılmayacağı belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından şirket personeli de dâhil olmak üzere personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırına riayet edilmesi ve cari yıl ile izleyen yıllarda, personel giderlerinin mevzuatta belirtilen oranın altına ininceye kadar İdare şirketine yeni personel alımı yapılmaması gerekmektedir.