|
ÖZET: Belediyenin şirket personeli de dâhil olmak üzere yıllık toplam personel giderlerinin, mevzuatta belirlenen sınırları aştığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca, belediyenin yıllık personel giderleri, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu elde edilen miktarın nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde yüzde kırkını geçmemelidir. Ancak yapılan incelemelerde, belediyenin toplam personel giderlerinin bu oranı aştığı görülmüştür.
2024 yılı hesaplarında, şirket personeli hariç personel giderleri 59.842.084,64 TL olarak belirlenirken, şirket personeli dahil edildiğinde toplam gider 102.502.055,58 TL’ye ulaşmıştır. Bu durum, belirlenen yüzde kırk limitinin yüzde 41,60 oranında aşıldığını göstermektedir. Mevzuat gereği, personel giderlerinin bu oranların altına inene kadar yeni personel alımı yapılamayacak ve bu durumun ihlali halinde kamu zararı doğacaktır. Sonuç olarak, belediyenin personel giderleri toplamının mevzuatta belirlenen sınırları aşması nedeniyle, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan izin alınmadan yeni personel alımı yapılması mümkün değildir. Bu durum, hem mali disiplinin sağlanması hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin şirket personeli de dâhil olmak üzere yıllık toplam personel giderlerinin, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle bulunan tutarının yüzde kırkını aşmakta olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinde “Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.” hükmü bulunmaktadır.
İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak tutarın %40’ını aşamayacağı belirtilmiş, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacak ancak belirlenen oranları aşan idarelerin Bakanlıktan izin alınmaksızın şirketlerine işçi alımı yapamayacakları ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; Belediyenin bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılması sonucu bulunan tutarın yüzde kırkının 98.550.508,78 TL olduğu, 2024 hesap yılında şirket personeli hariç personel giderlerinin 59.842.084,64 TL olduğu ve şirket personeli hariç % 30’luk limitin altında % 24,29 olarak gerçekleştiği, ancak şirket personeli dahil edildiğinde personel gideri toplamının 102.502.055,58 TL olduğu ve bu şekilde yapılan hesaplama için öngörülen % 40’lık limitin üzerinde % 41,60 olarak gerçekleştiği tespit edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri uyarınca, Belediyenin personel giderleri toplamının belirlenen sınırı aşması dolayısıyla, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınmadan yeni personel alımı yapılmaması gerekmektedir.