|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin personel giderleri, mevzuatta belirlenen sınırları aşmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesine göre, belediyenin yıllık toplam personel giderleri, en son yıl bütçe gelirlerinin belirli bir katsayı ile çarpılması sonucu elde edilen miktarın belirli bir yüzdesini geçemez. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk, diğerlerinde ise yüzde otuz olarak uygulanmaktadır. Eğer personel giderleri bu oranları aşarsa, yeni personel alımı yapılamaz ve aşım nedeniyle oluşabilecek kamu zararı, belediye başkanından tahsil edilir.
Belediyenin 2023 yılı kesinleşmiş bütçe gelirleri 48.074.518,11 TL olarak belirlenmiş ve bu tutarın yeniden değerleme oranı ile artırılması sonucu 76.178.881,40 TL’ye ulaşmıştır. Bu durumda, personel giderleri için belirlenen üst sınır 30.471.552,56 TL’dir. Ancak, belediyenin şirket personeli dahil toplam personel giderleri 35.967.423 TL olarak tespit edilmiştir. Böylece, 2024 yılı için belirlenen limit 5.495.871 TL aşılmıştır. Mevzuat gereği, belediyenin yeni personel alımı yapmadan, personel giderlerini yasal sınırlar içinde tutması gerekmektedir. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye bütçesinden ödenen personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırı aştığı tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin sekizinci fıkrasında;
“Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.” hükmü yer almaktadır.
28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar yayımlanmıştır. Düzenleme ile 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 20’nci maddesi kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa işe alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında;
“(1)İdarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderleri, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamaz. Bu oran büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz.
(3) Birinci fıkrada belirlenen oranı aşan idareler tarafından İçişleri Bakanlığından izin alınmaksızın şirketlerine işçi alımı yapılamaz.
hükümlerine yer verilmiştir.
25.11.2023 tarihli ve 32380 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 554 sıra nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile yeniden değerleme oranı 2023 yılı için %58,46 olarak tespit edilmiştir.
Belediyenin en son yıl kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamı 48.074.518,11 TL, bu tutarın yeniden değerleme oranıyla artırılmış tutarı (48.074.518,11 x %58,46) 76.178.881,40 TL’dir. Dolayısıyla Belediyenin toplam personel giderinin üst sınırı (76.178.881,40 x %40) 30.471.552,56 TL’dir. Belediyenin Şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin bu tutarı geçmemesi gerekmektedir.
Belediyenin Personel Şirketi dahil 2024 yılı personel giderleri toplamı 35.967.423 TL’dir. Dolayısıyla 2024 yılında personel giderleri limiti 5.495.871 TL tutarında aşılmıştır. Söz konusu personel giderinin yeniden değerlenmiş bütçe gelirine oranının %47 olduğu tespit edilmiştir.
Anılan mevzuat hükümleri gereğince, Belediye tarafından yeni personel alımı yapılmayarak, personel giderlerinin mevzuatta belirlenen düzeye getirilmesi sağlanmalıdır.