|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırları aştığını ortaya koymuştur. Belediyenin şirket personeli de dahil olmak üzere yıllık toplam personel giderleri, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında hesaplanan tutarın yüzde kırkını geçmiştir. 28.04.2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeye göre, idarelerin toplam personel giderleri, önceki yıl bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılmasıyla belirlenen miktarın yüzde kırkını aşamaz. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı için belirlenen üst sınır 1.333.891.203,54 TL iken, toplam personel gideri 2.439.882.455,19 TL olarak tespit edilmiştir. Bu durum, personel giderlerinin bütçe gelirlerinin %73,17’sine ulaştığını göstermektedir.
Kamu İdaresi, personel giderlerinin yasal sınırı aştığını kabul etmiş ve Keçiören Belediyesinin nüfus büyüklüğü ile hizmet alanlarının genişliği nedeniyle mevcut personel sayısının yetersiz kaldığını belirtmiştir. Bu bağlamda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na yapılan başvuru sonucunda, belediye şirketinde 75 işçi istihdamına izin verilmiştir. Ancak, bu izin, personel giderlerinin mevzuatta öngörülen oranları aşmasını hukuken meşru kılmamaktadır. Dolayısıyla, cari yıl ve sonraki yıllarda personel giderlerinin yasal sınırlar içinde tutulması gerekmektedir. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin şirket personeli de dâhil olmak üzere yıllık toplam personel giderlerinin, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle bulunan tutarının yüzde kırkını aşmakta olduğu görülmüştür.
28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı belirtilmiştir.
Aynı maddede; yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı ancak belirlenen oranları aşan idarelerin Bakanlıktan izin almak suretiyle şirketlerine işçi alımı yapabilecekleri ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede aşağıda yer alan tablodan ayrıntısı görüleceği üzere 2024 yılı için personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırın 1.333.891.203,54 TL olmasına rağmen İdarenin Şirket personeli dahil toplam personel giderinin 2.439.882.455,19 TL olarak gerçekleştiği; dolayısıyla personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının %73,17’sine ulaştığı tespit edilmiştir.
Tablo 11: 2024 Yılı Personel Gideri Tablosu
| Toplam Personel Gideri Tutarı |
Önceki Yıl 800 Alacak Toplam | Önceki Yıl 810 Borç Toplam | En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri |
Yeniden Değerlem e Oranı | Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar |
Personel Gider Limiti (TL) |
| 2.439.882.455,19 | 2.105.530.236,25 | 1.069.956,78 | 2.104.460.279,47 | %58,46 | 3.334.727.758,85 | 1.333.891.103,54 |
Kamu İdaresi cevabında, personel giderlerinin yasal sınırı aştığı kabul edilmiş; Keçiören Belediyesinin nüfus büyüklüğü ve hizmet alanlarının genişliği nedeniyle mevcut personel sayısının yetersiz kaldığı, bu sebeple hizmetlerin aksatılmadan sürdürülebilmesi amacıyla personel istihdamına ihtiyaç duyulduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yapılan başvuru sonucunda, belediye şirketi bünyesinde 75 işçinin istihdamına izin verildiği ifade edilmiştir.
Keçiören Belediyesinin personel giderlerinin yasal sınırı aştığı, İdare tarafından da kabul edilmiştir. Mevcut personel sayısının, belediyenin nüfus büyüklüğü ve hizmet alanlarının genişliği karşısında yetersiz kaldığı gerekçesiyle, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından alınan izin doğrultusunda belediye şirketi bünyesinde 75 işçi istihdam edilmiştir. Ancak, izin alınmış olması, personel giderlerinin mevzuatta öngörülen oranları aşmasını hukuken meşru kılmamaktadır.
Sonuç olarak, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderlerinin yasal sınırlar içine çekilmesi sağlanmalıdır.