|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin yıllık personel giderlerinin mevzuatta belirlenen üst sınırı aştığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesinin sekizinci fıkrası, belediyelerin yıllık toplam personel giderlerinin, en son yıl bütçe gelirlerinin belirli bir katsayı ile çarpımı sonucu elde edilen miktarın yüzde otuzunu geçemeyeceğini belirtmektedir. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanmaktadır. Yıl içinde beklenmedik ücret artışları yaşanması durumunda, personel giderlerinin bu oranları aşması halinde yeni personel alımı yapılamayacağı vurgulanmaktadır.
Denetim sonuçlarına göre, ilgili idarenin 2024 yılı içinde şirket personeli de dahil olmak üzere yıllık toplam personel giderleri, belirlenen yüzde kırk sınırını %99,16 oranında aşmıştır. Bu durum, mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. İlgili tabloda, yıllık giderlerin hesaplamaları ve oranları detaylı bir şekilde sunulmuştur. İdare, bu bulguya dayanarak, belediye hizmetlerinin sürdürülebilirliği ve kalitesini göz önünde bulundurarak, elzem ihtiyaçlar olmadığı sürece yeni personel alımı yapılmayacağını ifade etmiştir. Dolayısıyla, personel giderlerinin mevzuatta belirtilen oranların altında kalması sağlanmalıdır. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin yıllık personel ödemeleri toplamının kanunda belirtilen üst sınırı aştığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin sekizinci fıkrasında; “Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir…” denilmektedir.
22.02.2007 tarihli ve 26442 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik’in “Kadroların kullanımı” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Belediye ve mahalli idare birlikleri, bu Yönetmeliğe uygun olarak ihdas edilecek kadro ve pozisyonların kullanımında, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49 uncu maddesinin sekizinci fıkrasını göz önünde bulundurmak zorundadırlar” düzenlemesine yer verilmiştir.
28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esasların 5’inci maddesinin birinci fıkrasında ise; “İdarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderleri, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamaz. Bu oran büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
Yapılan incelemede, İdarenin 2024 yılı içerisinde şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Kanun ile belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile çarpılması sonucu bulunan miktarın yüzde kırkını aştığı tespit edilmiştir. Aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere İdarenin yıllık personel giderleri toplamının mevzuatta belirtilen yüzde kırk sınırını aşarak %99,16 oranında gerçekleşmesi belirtilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Tablo 11: Belediyenin 2024 Yılı Personel Giderlerine İlişkin Üst Sınır Hesabı Tablosu
| Yıllık Giderleri (TL) (a) |
Personel Toplamı |
Gerçekleşen Son Yıl Bütçe Gelirleri Toplamı (TL) (b) | Yeniden Değerleme Katsayısı (c) |
Yeniden Değerleme Sonucu Bulunan Gelir Toplamı (TL) (d) (d=b*c) | Oran (%) (e) (e=a/d) |
| 2.091.134.828,15 | 2.091.134.828,15 | 1.465.061.700,15 | 43,93 | 2.108.663.305,02 | 99,16% |
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususa ilişkin belediye hizmetlerinin sürdürülebilirliği ve kalitesi göz önünde bulundurularak elzem ihtiyaç olmaması halinde yeni personel istihdamı yapılmayacağı, ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşmaması, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılmaması gerekmektedir.