|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırları aştığını ortaya koymuştur. Belediyenin şirket personeli dahil yıllık toplam personel giderleri, 2023 yılı bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılmış miktarının %40’ını geçmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu giderlerin belirli oranları aşması durumunda yeni personel alımının yasaklandığını ve aşım durumunda kamu zararının belediye başkanından tahsil edileceğini belirtmektedir.
2023 yılı bütçe geliri 24.373.890,80 TL olarak belirlenmişken, yeniden değerleme oranı ile hesaplanan tutar 38.622.867,36 TL olmuştur. 2024 yılı itibarıyla toplam personel gideri ise 25.393.118,24 TL olarak gerçekleşmiş ve bu rakam, 2023 yılı bütçe gelirinin %40’lık sınırını aşmıştır. Kamu idaresi, bu durumu kabul etmiş ve gerekli düzeltmelerin yapılacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, yasal sınırların altına inene kadar yeni personel alımı yapılmaması gerektiği, ihtiyaç duyulması halinde ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan izin alınması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye Şirket personeli dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılmış miktarının %40’ını geçtiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin sekizinci fıkrasında, Belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamayacağı, nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oranın yüzde kırk olarak uygulanacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı, yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararının, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edileceği, personelin her türlü alacaklarının zamanında ve öncelikle ödeneceği düzenlemesine yer verilmiştir.
İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, İdarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi
uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı; üçüncü fıkrasında ise, belirlenen oranı aşan idarelerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınmaksızın şirketlerine işçi alımı yapamayacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen yasal düzenlemeden, Belediyenin şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, en son yıl gerçekleşen bütçe gelirinin yeniden değerleme oranı ile artırılmış miktarının %40’nı aşamayacağı, yılı içinde bu oranın beklenmedik durumlardan dolayı aşılması halinde yasal sınırın altına ininceye kadar yeni personel alımı yapamayacağı, belirlenen oranın aşılmasına rağmen personel ihtiyacı doğduğunda yeni bir alım için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Belediyenin 2023 yılı bütçe geliri 24.373.890,80 TL olup, 2023 yılına ilişkin yeniden değerleme oranı doğrultusunda hesaplanan tutar 38.622.867,36 TL olarak gerçekleşmiştir. 2024 yılı sonu itibarıyla toplam personel gideri 25.393.118,24 TL olarak gerçekleşmiş ve 2023 yılı bütçe gelirinin %40 limiti olan 15.449.146,94 TL tutarın aşıldığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusuna iştirak edildiği ve bu doğrultuda çalışmalar yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, personel giderlerinin yasal sınırın altına ininceye kadar personel alımı yapılmaması gerekmekte olup ihtiyaç duyulması durumunda ise personel alımına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınması gerekmektedir.