|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediye şirket personeli dahil toplam personel giderleri, yasal olarak belirlenen sınırın üzerinde gerçekleşmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesinin sekizinci fıkrası, belediyelerin yıllık toplam personel giderlerinin, en son yıl bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile çarpımı sonucu elde edilen miktarın %30’unu aşamayacağını belirtmektedir. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran %40 olarak uygulanmaktadır. Ancak, 2024 yılı bütçe gelirinin 1.369.792.385,91 TL olduğu ve toplam personel giderinin 587.639.294,46 TL olarak gerçekleştiği göz önüne alındığında, %40’lık limitin aşıldığı tespit edilmiştir.
Yasal düzenlemelere göre, personel giderlerinin belirlenen oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda yeni personel alımı yapılamayacaktır. Ayrıca, bu oranların aşılması halinde, yeni alımlar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan izin alınması gerekmektedir. Kamu idaresi, personel gider oranını yasal sınırın altına düşürmek için gerekli önlemleri alacağını ve bu sınırın altına inene kadar yeni personel alımı yapılmayacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, personel giderlerinin yasal sınırın altına inmesi sağlanmadan yeni personel alımı yapılması mümkün değildir. İhtiyaç duyulması halinde, personel alımı için ilgili bakanlıktan izin alınması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye Şirket personeli dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılmış miktarının %40’ını geçtiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin sekizinci fıkrasında, Belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamayacağı, nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oranın yüzde kırk olarak uygulanacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı, yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararının, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edileceği, personelin her türlü alacaklarının zamanında ve öncelikle ödeneceği düzenlemesine yer verilmiştir.
İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, İdarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı; üçüncü fıkrasında ise, belirlenen oranı aşan idarelerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınmaksızın şirketlerine işçi alımı yapamayacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen yasal düzenlemeden, Belediyenin şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, en son yıl gerçekleşen bütçe gelirinin yeniden değerleme oranı ile artırılmış miktarının %40’nı aşamayacağı, yılı içinde bu oranın beklenmedik durumlardan dolayı aşılması halinde yasal sınırın altına ininceye kadar yeni personel alımı yapamayacağı, belirlenen oranın aşılmasına rağmen personel ihtiyacı doğduğunda yeni bir alım için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, belediyenin 2024 yılı bütçe geliri 1.369.792.385,91 TL, toplam personel gideri ise 587.639.294,46 TL olarak gerçekleşmiş ve 2024 yılı bütçe gelirinin %40 limiti olan 547.916.954,36 TL tutarının aşıldığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde, personel gider oranının yasal sınır olan %40’ın altına düşürülmesi için gerekli tedbirlerin alınacağı ve bu sınırın altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılmayacağı, zorunlu hallerde personel ihtiyacı olur ise Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından gerekli izin alınacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, personel giderlerinin yasal sınırın altına ininceye kadar personel alımı yapılmaması gerekmekte olup ihtiyaç duyulması durumunda ise personel alımına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınması gerekmektedir.