|
ÖZET: Belediyenin şirket personeli de dahil olmak üzere yıllık toplam personel giderlerinin, mevzuatta belirlenen sınırları aştığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediyenin yıllık personel giderleri, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılmasıyla hesaplanan tutarın yüzde kırkını geçmektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesi, bu giderlerin belirli oranları aşmaması gerektiğini vurgulamakta ve aşılması durumunda yeni personel alımının yasaklandığını belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, belediyenin bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılması sonucu belirlenen yüzde kırk sınırının 1.184.741.408,31 TL olduğu, ancak şirket personeli dahil edildiğinde toplam giderin 1.546.365.764,10 TL’ye ulaştığı ve bu durumun yüzde 52,21 oranında bir aşım oluşturduğu ortaya konmuştur. Bu bağlamda, personel giderlerinin belirlenen sınırları aşması nedeniyle, cari yıl ve sonraki yıllarda yeni personel alımı yapılabilmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan izin alınması gerekmektedir. Kamu İdaresi, mevzuata uyum sağlamak için gerekli önlemleri alacağını ifade etmiştir. Ancak, mevcut durumun düzeltilmesi için personel giderlerinin belirlenen oranların altına inmesi şarttır. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin şirket personeli de dâhil olmak üzere yıllık toplam personel giderlerinin, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle bulunan tutarının yüzde kırkını aşmakta olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinde “Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.” hükmü bulunmaktadır.
İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak tutarın %40’ını aşamayacağı belirtilmiş, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacak ancak belirlenen oranları aşan idarelerin Bakanlıktan izin alınmaksızın şirketlerine işçi alımı yapamayacakları ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; Belediyenin bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılması sonucu bulunan tutarın yüzde kırkının 1.184.741.408,31 TL olduğu, 2024 hesap yılında şirket personeli hariç personel giderlerinin 598.637.636,49 TL olduğu ve şirket personeli hariç %30’luk limitin altında %20,21 olarak gerçekleştiği, ancak şirket personeli dahil edildiğinde personel gideri toplamının 1.546.365.764,10 TL olduğu ve bu şekilde yapılan hesaplama için öngörülen %40’lık limitin üzerinde %52,21 olarak gerçekleştiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, mevzuatta belirtilen hususlara uyulması için azami gayret gösterileceği ifade edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri uyarınca, Belediyenin personel giderleri toplamının belirlenen sınırı aşması dolayısıyla, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınmadan yeni personel alımı yapılmaması gerekmektedir.