|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir ilçe belediyesinin şirket personeli dahil toplam personel giderleri, mevzuatta belirlenen sınırın üzerinde gerçekleşmiştir. İdarenin toplam personel giderleri, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılmasıyla belirlenen tutarın yüzde kırkını aşarak, 1.178.029.806,67 TL olarak tespit edilmiştir. Bu durum, personel giderlerinin, idarenin bütçe gelirlerinin %50,64’üne ulaştığını göstermektedir.
İlgili mevzuat gereği, idarelerin yıllık toplam personel giderleri, bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla belirlenen miktarın yüzde kırkını geçmemelidir. Ancak inceleme sonucunda, 2024 yılında Bakanlık izni olmaksızın 98 personelin istihdam edildiği görülmüştür. Kamu idaresi, personel giderlerindeki artışın, yılın son altı ayında yapılan toplu sözleşme ile maaş artışından kaynaklandığını belirtmiştir. Ayrıca, yeni işçi alımına ilişkin Bakanlık izin talebinin 17.03.2025 tarihinde onaylandığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, idarenin personel istihdamının mevzuatta belirlenen üst sınırları aşmaması ve personel giderlerinin bu oranların altına inene kadar yeni alım yapılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin şirket personeli dahil toplam personel giderlerinin en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle bulunan tutarının yüzde kırkını aştığı görülmüştür
28.04. 2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı belirtilmiştir.
Aynı maddede; yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı ancak belirlenen oranları aşan idarelerin İçişleri Bakanlığından izin almak suretiyle şirketlerine işçi alımı yapabilecekleri ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede aşağıda yer alan tablodan ayrıntısı görüleceği üzere 2024 yılı için personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırın 930.481.265,67 TL olmasına rağmen İdarenin Şirket personeli dahil toplam personel gideri 1.178.029.806,67 TL olarak gerçekleştiği; dolayısıyla personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının %50,64’üne ulaştığı tespit edilmiştir.
Ayrıca personel gider oranı aşılmış olmasına rağmen 2024 yılında Bakanlıktan izin alınmaksızın toplam 98 personel şirket üzerinden istihdam edilmiştir.
Aşağıdaki tabloda İdarenin personel giderlerinin, gerçekleşen son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Kanun ile belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile çarpılması sonucu bulunan tutara oranı gösterilmiştir.
Tablo 10: Personel Giderleri Tablosu
| En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri (TL) | Yeniden Değerleme Oranı (%) | Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar (TL) | Personel Gider Limiti (TL) |
Toplam Personel Gideri Tutarı (TL) |
Gider Oranı (%) |
| 1.468.006.540,56 | 58,46 | 2.326.203.164,17 | 930.481.265,668 | 1.178.029.806,67 | 50,64 |
Kamu İdaresi cevabında, personel giderlerinin artmasının temel nedeninin yılın son altı ayında işçiler ile yapılmış olan toplu sözleşmeden kaynaklı maaş artışı olduğu ve yeni işçi alımına ilişkin 2024 yılında yapılan Bakanlık izin talebine 17.03.2025 tarihinde onay verildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından personel istihdamlarının anılan mevzuatta belirlenen üst sınırı aşmayacak şekilde yapılması, personel giderlerinin bu oranın altına ininceye kadar yeni personel alımının yapılmaması gerekmektedir.