|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, belediyenin toplam personel giderleri, mevzuatta belirlenen üst sınırları aşmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesi, belediyelerin yıllık toplam personel giderlerinin, en son yıl bütçe gelirlerinin belirli bir oranını geçemeyeceğini öngörmektedir. Ancak, şirket personeli de dâhil edildiğinde, 2024 yılı için belirlenen üst sınır aşılmıştır. Belediyenin 2023 yılı bütçe geliri 45.248.836,39 TL olup, bu tutarın yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu elde edilen miktarın yüzde kırkı 28.680.522,46 TL olarak belirlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, belediyenin şirket personeli hariç yıllık personel giderlerinin bu üst sınırı aşmadığı, ancak şirket personeli dahil toplam giderlerin 35.495.319,37 TL’ye ulaştığı tespit edilmiştir. Bu durum, 2024 yılı için belirlenen yasal sınırların ihlal edildiğini göstermektedir. Mevzuat gereği, personel giderlerinin belirtilen üst sınırların altında kalması ve yeni personel alımlarının bu çerçevede yapılması zorunludur. Aksi takdirde, oluşacak kamu zararı, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belediye başkanından tahsil edilecektir. |
BULGU: Şirket Personeli Dâhil Yıllık Toplam Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin şirket personeli hariç personel giderlerinde, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesinde belirlenen üst sınır aşılmadığı halde; İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ da belirlenen şirket personeli de dâhil 2024 yılı toplam personel giderlerinin, belirlenen üst sınırların üzerinde olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin sekizinci fıkrasında;
“Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir”
Belediye personel giderleri şirket personeli hariç 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesinde belirlenen üst sınırı aşmamış ancak, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderleri için belirlenen üst sınırı aşmıştır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 20’nci maddesine istinaden 09.04.2018 tarih ve 11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla kabul edilen İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar 28.04.2018 tarihli 30405 sayılı Resmi Gazete’ de yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda; mahalli idarelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerinin gördürüleceği şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin hususlar belirlenmiştir.
Usul ve Esaslar’ın “Personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır” başlıklı 5’inci maddesine göre; idarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderleri, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Kanun uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacak, bu oran büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanacaktır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacaktır.
Yapılan incelemede, Belediyenin personel giderleri şirket personeli hariç 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesinde belirlenen üst sınırı aşmadığı ancak, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderleri için belirlenen üst sınırı aştığı görülmüştür. Belediyenin; gerçekleşen 2023 yılı Bütçe Geliri 45.248.836,39 TL olup yeniden değerleme katsayısı olan %58,46 ile çarpımı sonucu bulunan tutarın yüzde kırkı olan (71.701.306,14 x 0,40) 28.680.522,46 TL, 2024 yılında şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderleri açısından üst sınırdır. Belediyenin şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin bu tutarı geçmemesi gerekmektedir.
Ancak belediyenin 2024 yılında toplam personel giderleri 16.283.865,21 TL ve şirket personeli giderleri 19.211.454,16 TL olmak üzere 31.12.2024 tarihi itibarıyla toplam yıllık şirket personeli dâhil belediye personel giderleri 35.495.319,37 TL olup, 2024 yılı toplam personel giderlerinin, belirlenen üst sınırın üzerinde olduğu tespit edilmiştir.
31.12.2024 tarihi itibarıyla Belediyenin yıllık personel giderleri toplamının kanunda belirtilen üst sınırı aşması belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olduğundan personel giderlerine ilişkin belirlenmiş yasal sınırlara uyulması ve personel istihdamının buna uygun olarak yapılması gerekmektedir.