|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, büyükşehir ilçe belediyesinin toplam personel giderleri, mevzuatta belirlenen üst sınırları aşmaktadır. Belediyenin şirket personeli hariç giderleri, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesinde belirtilen limitler içinde kalmasına rağmen, şirket personelini de kapsayan toplam giderler, ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen sınırları geçmiştir. Bu durum, 2024 yılı için belirlenen üst sınırın ihlal edildiğini göstermektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddesi, belediyelerin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belirli bir katsayı ile çarpılması sonucu hesaplanan miktarın belirli bir yüzdesini aşamayacağını ifade etmektedir. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran %40, diğerlerinde ise %30 olarak uygulanmaktadır. 2023 yılı bütçe gelirleri 38.519.766,00 TL olarak belirlenmiş ve buna göre 2024 yılı için üst sınır 24.415.368,48 TL olarak hesaplanmıştır. Ancak, belediyenin toplam personel giderleri 31.12.2024 itibarıyla 26.952.601,26 TL olarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak, belediyenin yıllık personel giderleri, mevzuatta belirtilen sınırlara uymamakta ve bu durum, personel istihdamının yasal çerçevede yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, personel giderlerinin kontrol altına alınması ve yeni personel alımlarının mevcut yasal sınırlara uygun olarak gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Şirket Personeli Dâhil Yıllık Toplam Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırların Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin şirket personeli hariç personel giderlerinde, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesinde belirlenen üst sınır aşılmadığı halde; İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’da belirlenen şirket personeli de dâhil 2024 yılı toplam personel giderlerinin, belirlenen üst sınırların üzerinde olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin sekizinci fıkrasında; “Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 20’nci maddesine istinaden 09.04.2018 tarih ve 11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla kabul edilen İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar 28.04.2018 tarihli 30405 sayılı Resmi Gazete’de yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda; mahalli idarelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerinin gördürüleceği şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin hususlar belirlenmiştir.
Usul ve Esaslar’ın “Personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır” başlıklı 5’inci maddesine göre; idarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderleri, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Kanun uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacak, bu oran büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanacaktır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin personel giderleri şirket personeli hariç 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesinde belirlenen üst sınırı aşmadığı ancak, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderleri için belirlenen üst sınırı aştığı görülmüştür. Belediyenin; gerçekleşen 2023 yılı Bütçe Geliri 38.519.766,00 TL olup yeniden değerleme katsayısı olan %58,46 ile çarpımı sonucu bulunan tutarın yüzde kırkı olan (61.038.421,20 x 0,40) 24.415.368,48 TL, 2024 yılında şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderleri açısından üst sınır olup, Belediyenin şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin bu tutarı geçmemesi gerekmektedir.
Ancak Belediyenin 2024 yılında personel için yapılan toplam giderleri 7.264.767,90 TL ve şirket personeli için yapılan toplam giderleri 19.687.833,36 TL olmak üzere toplam yıllık şirket personeli dâhil belediye personel giderleri 31.12.2024 tarihi itibarıyla 26.952.601,26 TL olup, 2024 yılı toplam personel giderlerinin, belirlenen üst sınırın üzerinde olduğu tespit edilmiştir.
31.12.2024 tarihi itibarıyla Belediyenin yıllık personel giderleri toplamının Kanun’da belirtilen üst sınırı aşması belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olduğundan personel giderlerine ilişkin belirlenmiş yasal sınırlara uyulması ve personel istihdamının buna uygun olarak yapılması gerekmektedir.