|
ÖZET: Şirketin iş elbisesi ve temizlik malzemesi alımına ilişkin sözleşmelerde, sözleşmenin imzalandığı gün iş artışı yapılması, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırı bir durum olarak değerlendirilmektedir. 4734 sayılı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3. maddesi çerçevesinde gerçekleştirilen bu alımlarda, sözleşme imzalandığı gün yapılan değişiklikler, saydamlık, eşit muamele ve rekabet ilkelerini ihlal etmektedir. Örneğin, iş elbisesi alımına dair sözleşme 17.01.2024 tarihinde imzalanmış ve aynı gün içinde iş artışı yapılmıştır. Benzer bir durum, temizlik malzemesi alımında da gözlemlenmiştir.
Bu tür uygulamalar, ihale süreçlerinde güvenilirlik ve şeffaflık gibi temel ilkelerin zedelenmesine yol açmakta, ayrıca katılımcı sayısını azaltarak rekabeti olumsuz etkilemektedir. İhalelere katılmak isteyen firmalar, sözleşme şartlarının güncel ve gerçekçi olmasını beklemekte, bu şartların imza günü değiştirilmesi, teklif verenlerin doğru değerlendirme yapmalarını engellemektedir. Dolayısıyla, bu durum potansiyel olarak sözleşme bedelini de etkilemektedir. Sonuç olarak, Kamu İhale Kanunu’na uygun hareket edilmesi, rekabetin sağlanması ve tüm istekliler için eşit fırsatların sunulması gerekmektedir. İdarelerin, alım süreçlerinde şeffaflık ve güvenilirlik ilkelerine riayet etmesi, ihale süreçlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi açısından son derece önemlidir. |
BULGU: Şirket Tarafından Gerçekleştirilen İş Elbisesi ve Temizlik Malzemesi Alım İşlerinde Sözleşmenin İmzalandığı Gün İş Artışı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’ncü maddesinin (g) bendi kapsamında gerçekleştirdiği iş elbisesi ve temizlik malzemesi alım işlerine ilişkin sözleşme şartlarında sözleşmenin imzalandığı gün değişiklik yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” denilmektedir.
Yapılacak alımlarda Kamu İhale Kanununda belirtilen temel ilkelere uygun olarak hareket edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda İdareler güvenilirliği, eşit muameleyi, rekabeti ve saydamlığı sağlamalıdır.
Yapılan incelemede, iş elbisesi alımına ilişkin sözleşmenin 17.01.2024 tarihinde akdedildiği, sözleşme bedelinin KDV hariç 8.848.780,00 TL olduğu, iş elbisesi alım miktarının değiştiği gerekçe gösterilerek sözleşmenin 19’uncu maddesi gereğince iş artışı yapılması hususunda yüklenici/istekli firmanın 17.01.2024 tarih ve 77 no.lu yazıyı aynı gün elden teslim alarak onayladığı görülmüştür. Dolayısıyla 17.01.2024 tarihinde sözleşme imzalama tarihiyle aynı günde onaylanan bir yazı ile sözleşmenin sipariş miktarında değişikliğe gidilmiştir.
Aynı şekilde, temizlik malzesi alımına ilişkin KDV hariç 15.002.500,00 TL bedelli sözleşme 27.05.2024 tarihinde akdedilmiş, sözleşmenin 18’inci maddesi ve 4735 sayılı Kanunun 24’üncü maddesi gereğince iş artışı yapılması hususunda yüklenici/istekli firmanın 27.05.2024 tarih ve 622 no.lu resmi yazıyı aynı gün elden teslim alarak onayladığı görülmüştür. Dolayısıyla 27.05.2024 tarihinde sözleşme imzalama tarihiyle aynı günde onaylanan bir yazı ile sözleşmenin sipariş miktarında artışa gidilmiştir. Belirtilen bu değişikliklerin güvenilirlik, eşit muamele, rekabet ve saydamlık gibi temel ihale ilkelerine aykırı olduğu düşünülmektedir.
Yapılacak olan alımlarda rekabeti engelleyici, sınırlayıcı veya bozucu iş ve işlemlerde bulunulmaması, bütün istekliler için fırsat eşitliğinin sağlanması, İdarenin güvenilirlik ve saydamlık ilkelerine uygun davranması gerektiği aşikardır. İhalelerde rekabetin sağlanabilmesinin en önemli yolu ise ihalelere olan katılımcı sayısının artırılabilmesi, bu sayının artırılabilmesinin yolu ise ihale şartlarının mevcut duruma uygun, gerçekçi bir şekilde belirlenmesinden geçmektedir. İhalelere mümkün olduğu kadar çok isteklinin katılması rekabetin asıl amaçlarındandır. Nitekim ihaleye katılmak isteyen istekliler söz konusu ihalelere ilişkin yayımlanan duyurularda yer alan sözleşme tasarısı, şartname vb. belgelerde yer alan şartları dikkate alarak ilgili ihaleye katılım sağlayıp sağlamayacağına karar vermektedirler. Ayrıca sözleşme şartlarının imza günü değiştirilerek iş artışına gidilmesi, alım için teklif veren isteklilerin ölçek eknomisi şartları dahilinde satış miktarını doğru değerlendirememelerine ve teklif fiyatlarındaki olası indirimleri uygulamamaları vb. durumlara sebep olabilecektir. İhalenin duyuru ve belgelerinde yer alan şartlarının sözleşme imzalandığı gün değiştirilmesi ihalelerde eşit muamele, şeffaflık, açıklık ve rekabet ilkelerinin açıkça ihlal edilmesi anlamına gelmekte olup, temel ilkelere aykırı bu hareket ve fiiller 4734 sayılı Kanun’un “Görevlilerin Ceza Sorumluluğu” başlıklı 60’ıncı maddesinde belirtildiği üzere görevlilerin ceza sorumluluğunu doğurabilecektir.
Kamu idaresi cevabında iş elbisesi ve temizlik malzemesi alım işlerinde sözleşme şartlarında sözleşme imzalandığı gün değişiklik yapılmadığı, ihtiyaca binaen iş artışı veya iş eksilişi yapıldığı ifade edilmiş olmasına rağmen, yukarıda da belirtildiği üzere, iş artışı yapılması ve bu hususta sözleşmenin imzalanma günü karar alınması başlı başına bir sözleşme şartı değişikliğini ifade etmektedir. Mal alım sürecinde ihtiyacın doğru ve tam olarak planlanamaması, Şirketin sözleşmenin imzalandığı günde hızlı bir şekilde iş artışı inisiyatifine girişmesine ve bu durumun ihaledeki rekabet şartlarının esaslı bir şekilde zedelemesini, idarenin güvenilirliği, eşit muamele ve saydamlık gibi temel ihale ilkelerine aykırılık oluşmasına yol açmıştır. Yapılan bu eylem ihalede alım için teklif veren tüm isteklilerin ölçek eknomisi şartları dahilinde satış miktarını doğru değerlendirememelerine ve teklif fiyatlarındaki olası indirimleri uygulamamaları nedeniyle potansiyel olarak sözleşme bedelinin etkilenmesine sebep olmaktadır.
Yapılacak olan alımlarda rekabeti engelleyici, sınırlayıcı veya bozucu iş ve işlemlerde bulunulmaması, bütün istekliler için fırsat eşitliğinin sağlanması, İdarenin güvenilirlik ve saydamlık ilkelerine uygun davranması gerekmektedir.