|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediye şirketleri, belirli bir tutarın üzerindeki ödemeleri gerçekleştirmeden önce hak sahiplerine ait “vadesi geçmiş amme borcu yoktur” belgesini talep etmemiştir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesi, bu belgelerin aranmasını zorunlu kılmakta ve bu yükümlülüğe uymayan kurumlara idari para cezası uygulanacağını belirtmektedir. 2024 yılı için belirlenen limit, 5.000 TL olarak belirlenmiştir.
İlgili mevzuata göre, belediye şirketleri, 5.000 TL’nin üzerindeki ödemeler öncesinde hak sahiplerinin vadesi geçmiş borç durumunu kontrol etmelidir. Ancak yapılan incelemelerde, bu yükümlülüğe aykırı olarak, kıyafet alımları ve iş sağlığı ile güvenliği ödemeleri için gerekli belgeler talep edilmeden ödemelerin yapıldığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, gelecekteki ödemelerden önce bu belgelerin isteneceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, yürürlükteki Tahsilat Genel Tebliği’nde belirlenen limitler çerçevesinde, hak sahiplerinin vadesi geçmiş borçlarının kontrol edilmesi ve gerekli belgelerin temin edilmesi, ödemelerin gerçekleştirilmesi için şart koşulmuştur. Bu uygulama, kamu kaynaklarının etkin yönetimi ve hukuka uygunluğun sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Şirket Tarafından Yapılan Belirli Tutarın Üzerindeki Ödemeler Öncesinde Vadesi Geçmiş Amme Borcu Yoktur Yazısı Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Yürürlükteki Tahsilat Genel Tebliğinde belirlenen limitin üzerinde yapılacak ödemeler öncesinde, hak sahiplerine ilişkin “Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge” aranmadan ödemelerin gerçekleştirildiği görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesinde;
– Maliye Bakanının maddede sayılan ödeme ve işlemlerde, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu,
– 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumlar ile kamu tüzel kişiliğini haiz kurum ve kuruluşların (meslekî kuruluşlar ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemeler öncesinde vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin aranması gerektiği, bu madde kapsamında getirilen zorunluluğa rağmen borcun olmadığına dair belgeyi aramaksızın ödeme yapanlara ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlara dört bin Türk lirası (Seri: A Sıra 13 No.lu Genel Tebliğ ile 2024 yılı için 31.837,- TL) idari para cezası verileceği,
hükümleri yer almıştır.
30.06.2007 tarih ve 26568 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan Tahsilat Genel Tebliği Seri: A Sıra No: 1’in Birinci Kısım, İkinci Bölümünün “V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” başlıklı bölümünün 4 numaralı alt bölümünde, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge arama zorunluluğu getirilen kurum ve kuruluşlarca yapılacak ödemelerde vadesi geçmiş borç olarak dikkate alınacak alt sınır 5.000,00 TL (Seri: A 12 Sıra No.lu Tahsilat Genel Tebliğ ile belirlenen 2024 yılında geçerli limit) olarak belirlenmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2’nci maddesinde belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları işletme veya kuruluşların Kamu İhale Kanunu kapsamında olduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla belediye şirketlerinin, hak sahiplerine yapacakları 5.000,00 TL’nin üzerindeki ödemeler öncesinde hak sahiplerinin vadesi geçmiş borç durumları sorgulanarak ödemelerin bu şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Şirketin gider evraklarında yapılan incelemelerde, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak, 5.000,00 TL’nin üzerindeki kıyafet alımları ile iş sağlığı ve güvenliği ödemelerinden önce hak sahiplerine ilişkin Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine “vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge” aranmadan ödemelerin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Kamu İdaresinin cevabında Bundan sonra yapılacak ödemelerden önce vadesi geçmiş amme borcu yoktur yazısı isteneceği ifade edilmiştir.
Yürürlükteki Tahsilat Genel Tebliğlerinde belirlenen limitler üzerinde yapılacak ödemeler öncesinde, hak sahiplerine ilişkin Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine “vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması” ve hak sahiplerinin limit üstü borcunun bulunması halinde yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması işlemlerinden sonra ödemelerin gerçekleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.