|
ÖZET: Şirketin 2024 yılına ait mali durumu, yapılan denetimlerde sürdürülebilirlik açısından ciddi sorunlar barındırdığı ortaya konmuştur. İncelemeler, şirketin önceki yıllarda tamamlanan projelere ilişkin hakediş belgelerinin zamanında düzenlenmemesi nedeniyle Ankara Büyükşehir Belediyesinden alacaklarının tahsil edilemediğini göstermektedir. Bu durum, nakit akışında sıkıntılara yol açarak vergi ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) borçlarının zamanında ödenememesine neden olmuştur. 2024 yılında net satışlar 5.282.491.448,27 TL olmasına rağmen, maliyetlerin 5.265.737.508,09 TL olarak gerçekleşmesi sonucu brüt kar oranı %0,3, faaliyet kar oranı ise % -2,4 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, şirket 130.006.532,64 TL zarar etmiştir.
Finansal analizlerde, cari oran ve nakit oranının beklenenin altında kalması dikkat çekmektedir. Cari oran 0,78, nakit oran ise -0,11 olarak hesaplanmıştır. Bu oranların düşüklüğü, hakediş ödemelerinin zamanında alınamaması ve geçmiş yıllara ait kesintilerin tahsil edilememesi gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır. Ayrıca, finansal kaldıraç oranı %86 olarak belirlenmiş, bu da varlıkların büyük bir kısmının yabancı kaynaklarla finanse edildiğini göstermektedir. Kamu İdaresi, şirketin mali yapısının yalnızca geleneksel finansal göstergelerle değerlendirilemeyeceğini belirtmiş, iyileştirme çalışmalarının sürdüğünü ifade etmiştir. Sonuç olarak, şirketin mali yapısının güçlendirilmesi için maliyetlerin doğru hesaplanması, tasarruf önlemlerinin alınması ve tahsilat süreçlerinin hızlandırılması gerekmektedir. Bu adımlar, şirketin sürdürülebilirliğini sağlamak ve kârlı bir yapıya geçiş yapmak açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Şirket Ticari Hayatının Sürdürülebilir Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket mali tablolarının incelenmesi sonucunda; Şirketin 2024 yılında zarar ettiği, önceki senelerde tamamlanan işler için geçici kabul ve/veya kesin hakediş evrakları tekemmül ettirilmediği için Ankara Büyükşehir Belediyesinden alınacak emanet kesintileri tutarının da tahsil edilemediği, bu sebeple dönem dönem yaşanan nakit sıkıntısı sonrasında vergi ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) borçlarının zamanında ödenemediği, ödenemeyen borçlar için asıl borcun yanında gecikme zammı gibi fer’i borçların da Şirketi zarara uğrattığı görülmüştür.
Şirket 2024 yılında 5.282.491.448,27 TL “Net Satış” yapmış olmasına karşın söz konusu satışların maliyetleri 5.265.737.508,09 TL olarak gerçekleşmiştir. “Brüt Kar Oranı (Brüt Satış Karı/Net Satışlar)” bu aşamada % 0,3 olarak oluşmuştur. Söz konusu tutara faaliyet giderlerinin eklenmesi ile “Faaliyet Kar Oranı (Faaliyet Karı/Net Satışlar)” % -2,4 olarak gerçekleşmiştir. Diğer tüm gelir ve giderlerin hesaba dâhil edilmesi sonucunda ulaşılan “Net Kar Oranı (Dönem Net Karı/Net Satışlar)” ise % 0,26 olarak gerçekleşmiş ve toplamda 2024 yılında 130.006.532,64 TL zarar edilmiştir.
Şirket likidite durum analizleri incelendiğinde; Dönen Varlıkların Kısa Vadeli Yabancı Kaynakları karşılama oranı olarak tanımlanan ve genel olarak 1,5 ile 2 arasında olması finansal analizler açısından yeterli görülen “Cari Oran (Dönen Varlıklar /Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar)” 2024 yılında 0,78 olarak hesaplanmış ve referans değerlerin altına inmiştir.
Aynı şekilde, piyasa ve ekonomik şartlarda herhangi bir daralma durumunda şirketin likit varlıkları ile kısa vadeli borçlarını ne kadar ödeyebileceğini gösteren ve 0,20’nin altına düşmemesi Şirketin finansal durumu açısından önemli olan “Nakit Oran (Hazır Değerler+Menkul Kıymetler /Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar)” da (- 0,11) olarak gerçekleşmiştir.
“Cari Oran” ve “Nakit Oran” endekslerinin beklenenin aşağısında olmasının en önemli nedenleri; Ankara Büyükşehir Belediyesine yapılan işler karşılığında düzenlenen hakediş ödemelerinin zamanında alınamaması ve daha önceki yıllarda tamamlanan işlere ilişkin emanet kesintilerinin, geçici kabul ve/veya kesin hakediş işlemlerinin tekemmül ettirilememesi nedeniyle tahsil edilememesidir.
Söz konusu tutarların zamanında tahsil edilememesi, Şirketin dönem dönem nakit sıkıntısı yaşamasına ve vergi/SGK primleri gibi borçların zamanında ödenememesine sebebiyet vermiştir.
Finansal yapı analizlerinde de Şirketin iyiye doğru gittiğini söylemek pek mümkün değildir. Varlıkların yüzde kaçının yabancı kaynaklarla finanse edildiğini gösteren ve genel olarak %50’den küçük olması hedeflenen “Finansal Kaldıraç Oranı (Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar+Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar/Toplam Varlıklar)” 2024 yılında %86 olarak hesaplanmıştır. Bu ise varlıkların büyük bir kısmının yabancı kaynaklarla karşılandığını göstermektedir ki söz konusu husus Şirketin sürdürülebilirliği açısından arzu edilen bir husus değildir.
Kamu İdaresi göndermiş olduğu cevapta; Temelde kamusal hizmetlerin sağlanması amacıyla faaliyet gösteren Şirketin mali yapısını değerlendirirken yalnızca Cari Oran, Nakit Oran, Finansal Kaldıraç Oranı gibi geleneksel finansal göstergelerin kullanılmasının uygun olmayacağını, daha çok kâr amacı güden şirketler için tasarlanmış bu göstergelerin kamusal hizmet odaklı faaliyet gösteren Şirketin mali yapısını tam olarak ve sağlıklı bir şekilde yansıtmayacağını belirtmiştir.
Bununla birlikte, Şirketin mali yapısının ve sürdürülebilirliğinin daha da güçlendirilmesi amacıyla gerekli iyileştirme çalışmalarının yürütülmekte olduğunu, finansal verimliliği ve operasyonel etkinliği artırma hedefiyle, faaliyet gelirlerinin artırılmaya ve maliyetlerin azaltılmaya çalışıldığını bildirmiştir.
Bahse konu çalışmaların bir parçası olarak, Şirketin sermayesinin, 95.000.000 TL’den 545.000.000 TL’ye çıkarıldığını, bulguda yer verilen maliyet analizlerine, gider kalemlerine, hakediş ve teminat işlemleri ile kamu borçlarına ilişkin öneri ve değerlendirmelerin dikkate alınacağını belirtmişlerdir.
Her ne kadar Şirket kamusal hizmetlerin sağlanması amacıyla faaliyet gösterse de, Cari Oran, Nakit Oran, Finansal Kaldıraç Oranı gibi oranlar bir şirketin mali durumu hakkında belirli bir bilgi sunmaktadır. Bu oranların olumsuz olması Şirketin mali durumunun da düzeltilmesi gerektiğini göstermektedir. Ayrıca, Şirket sermaye artırımı yaparak mali durumunu geçici olarak güçlendirmişse de, ana faaliyetlerinden kaynaklı zararını kara dönüştürecek herhangi bir tedbir alındığına ilişkin bir bildirimde bulunmamıştır.
Sonuç olarak, Ankara Büyükşehir Belediyesinden iş alınırken söz konusu işe ilişkin maliyetlerin tam hesaplanarak bu hesaplamaya göre teklif verilmesi, satılan malların maliyetlerinde ve diğer giderlerde tasarrufa gidilerek Şirket zararının önlenmesi ve kârlı bir şirket statüsüne geçilmesi, hakediş ve teminat iadelerinde gerekli evrakın zamanında tamamlanması ve tahsilatların sonuçlandırılması, kamuya ait borçların zamanında ödenerek fer’i borçların tahakkuk etmesine müsaade edilmemesi Şirketin sürdürülebilirliği açısından önem arz etmektedir.