Şirket Üzerinden Hizmet Alımı Yöntemi ile Belediyede İstihdam Edilen Bazı Personelin Maaşlarında Toplu Sözleşmede Yer Alan Oranların Üzerinde Artış Yapılması (Sayıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Belediye şirketlerinde istihdam edilen bazı personelin maaşlarında, toplu sözleşmede belirlenen oranların üzerinde artış yapıldığı tespit edilmiştir. 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde, geçiş hükümlerine ve toplu sözleşmelere aykırı olarak, başkanlık oluru ile yapılan bu artışlar, aynı unvanda görev yapan personel arasında ücret farklılıklarına yol açmıştır. Ayrıca, bazı çalışanlar için münferit sözleşmeler ile istisnai durumlar oluşturulmuştur.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenen esaslar doğrultusunda, işçi statüsüne geçirilen personelin maaşları için %4 oranında artış yapılması öngörülmüştür. Ancak, belediye başkanının yönetim kurulu başkanlığını yaptığı personel şirketinin yönetim kurulu kararı ile bazı çalışanların ücretlerinde artış yapılması, liyakat ve kariyer ilkelerini zedeleyerek iş barışını bozmuştur. Aynı unvan ve görevdeki personel arasında oluşan bu ücret farklılıkları, “eşit işe eşit ücret” ilkesini ihlal etmektedir.

İdare, bu durumu kabul ederek, bazı personelin günlük ücretlerinde artış yapıldığını belirtmiştir. Bu bağlamda, şirket personelleri arasında oluşan ücret farklılıklarının giderilmesi, yasal düzenlemelere uygun bir şekilde ücret ödemelerinin yapılması ve çalışanlar arasında iş barışının sağlanması için eşit işe eşit ücret ilkesine uygun hareket edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

BULGU: Şirket Üzerinden Hizmet Alımı Yöntemi ile Belediyede İstihdam Edilen Bazı Personelin Maaşlarında Toplu Sözleşmede Yer Alan Oranların Üzerinde Artış Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile belediye şirketlerinde istihdam edilen personelin maaşlarında geçiş hükümlerinde yer alan usul ve esaslara ve toplu sözleşmede belirlenen oranlara aykırı olarak başkanlık oluru ile artış yapıldığı görülmüştür. Bu artış sonucunda aynı unvanda ve aynı görevi yapan personel arasında ücret farklılıkları ortaya çıkmıştır. Toplu sözleşme kapsamında olduğu halde bazı personel için münferit sözleşme/ek protokol yapılarak istisnai durumlar oluşturulmuştur.

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname 24.12.2017 tarihli ve 30280 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Sözleşmeleri Kapsamında Çalıştırılmakta Olan İşçilerin Sürekli İşçi Kadrolarına veya Mahalli İdare Şirketlerinde İşçi Statüsüne Geçirilmesine İlişkin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23 ve Geçici 24 üncü Maddelerinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar ise 01/01/2018 tarihli ve 30288 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış ve geçiş işlemleri 02/04/2018 tarihi itibariyle tamamlanmıştır.

01.01.2018 tarih 30288 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Sözleşmeleri Kapsamında Çalıştırılmakta Olan İşçilerin Sürekli İşçi Kadrolarına veya Mahalli İdare Şirketlerinde İşçi Statüsüne Geçirilmesine İlişkin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23 ve Geçici 24 üncü Maddelerinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar’ın “işçi statüsüne geçirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakların belirlenmesi” başlıklı 49’uncu maddesinde “ (1) İdarelerin şirketlerinde işçi statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, geçici 24 üncü madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz.

(2) İdarelerin şirketlerinde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte geçici 24 üncü madde kapsamındaki idarenin şirketlerinde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, geçici 24 üncü madde kapsamındaki idarenin şirketlerinde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir.” denilmektedir.

12.04.2018 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan 375 sayılı KHK’nın geçici 24’üncü maddesi uyarınca işçi statüsüne geçirilen işçilerin ücret ile diğer mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde esas alınacak toplu iş sözleşmesi hükümleri gereğince 01.07.2018-30.06.2020 arasında ücretlere %4 oranında artış yapılacağı belirtilmiştir. Bu tarihten sonraki ücret artışlarının ise yetkilendirilen sendikalar ile yapılacak toplu iş sözleşmesi ile belirleneceği ifade edilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden görüleceği üzere personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı usulü ile çalıştırılan personellerin mevcut aylık ücretleri ile belediye şirketleri üzerinden çalıştırılması öngörülmüş ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenen esaslarda yıllar itibariyle %4 zam oranları öngörülmüştür. Daha sonrasında ise toplu sözleşme hakkı tanınmış ve ücretlerinin toplu sözleşme ile arttırılacağı ifade edilmiştir.

Belediye tarafından hizmet alımı ile çalıştırılan personellerin bahsi geçen mevzuata uygun olarak kurulan belediye şirketinde istihdamlarının sağlandığı, yine Bakanlık tarafından belirlenen zam oranlarının maaşlara yansıtıldığı ve sonrasında ise toplu sözleşme imzalanarak personel maaşlarının tespit edildiği anlaşılmaktadır. Bu düzenlemeler mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmiş olmakla birlikte personel geneline yapılan bu artışlar dışında hiçbir gerekçe

ve dayanağı olmaksızın Belediye Başkanının Yönetim Kurulu Başkanlığını yaptığı personel şirketinin yönetim kurulu kararı ve Personel Şirketi ile Sendika Başkanlığının kendi aralarında imzalamış oldukları toplu iş sözleşmesine ek protokoller ilave ederek aynı statü ve görevdeki personellerden bazılarının yevmiye ücretlerinin artırıldığı görülmüştür. Yapılan artış olurunda kişinin görevinde veya unvanında herhangi bir değişikliğe gidilmediği, personelin özlük dosyasında öğrenim durumu, görev alanı, diploma vb. değişikliklerin de bulunmadığı anlaşılmıştır.

Aynı unvan ve görevdeki personele Belediye Başkanının Yönetim Kurulu Başkanlığını yaptığı personel şirketinin yönetim kurulu kararı ve Personel Şirketi ile Sendika Başkanlığının kendi aralarında imzalamış oldukları toplu iş sözleşmesine ek protokoller ilave ederek ücret artışının yapılması, liyakat ve kariyer ilkelerini zedeleyeceği gibi iş barışını bozarak aynı işi yapan işçiler arasında ücret farklılıklarının oluşmasına sebebiyet vermiştir. Bu uygulamanın sonucu aynı iş yerinde aynı işi yapan kişilere eşit ücret verilmesi olarak tanımlanan “eşit işe eşit ücret” ilkesinin zedelendiği düşünülmektedir.

İdare cevabında, Bulguya katılmış olup yönetim kurulu başkanının talimatı doğrultusunda bazı personellerin almış oldukları günlük ücretlerde artışların yapıldığı belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen gerekçelerle, şirket personelleri arasında oluşturulan ücret farklılığının düzeltilmesi, yalnızca yasal düzenlemelere uygun ücret ödemesinin yapılması, aynı unvan ve görevdeki personel arasında ücret farklılıklarının giderilmesi ve çalışanlar arasında iş barışının sağlanması için eşit işe eşit ücret ilkesi doğrultusunda iş ve işlemler yapılması gerekmektedir.