Şirkete Ait Otellerde Ticari Teamüllerin Üzerinde İndirimle Hizmet Sunulması ve Tahsilatların Yapılmaması (Belediye Şirketleri) (Sayıştay)

BULGU: Şirkete Ait Otellerde Ticari Teamüllerin Üzerinde İndirimle Hizmet Sunulması ve Tahsilatların Yapılmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirkete ait otellerde etkin bir fiyat politikasının olmadığı, mevcut uygulanmakta olan fiyatların yönetim kurulu karar defterine işlenmediği, ne şekilde belirlendiğinin anlaşılamadığı
ve işletmecilik gereği yapılması gereken ticari indirimler üzerinde indirimler uygulanarak tahsilatların yapılmadığı görülmüştür.
4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde; kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşların ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulayamayacağı belirtilmiş; bu hükümden muaf tutulacakları belirleme yetkisinin ise Cumhurbaşkanı’nda olduğu ifade edilmiştir.
Kanun hükmünden anlaşılacağı üzere; belediyelerin çoğunluk hissesine sahip olduğu iştiraklerinin ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulayabilmesi, Cumhurbaşkanı’nın bu konudaki muafiyet kararı ile mümkün olabilecektir. Aksi durumda indirim oranlarının belediye ya da iştiraklerle ilgili belirli gruplar için değil herkes için aynı olacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.
Şirket, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tabi bir anonim şirket olup faaliyetlerini ilgili Kanun’un hükümleri doğrultusunda yürütülmesi beklenmektedir.
Kanun’un “Tüzel kişiler” başlıklı 16’ncı maddesinde kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşların da tacir sayılacağı, “Tacir olmanın hükümleri” başlıklı bölümün 18’inci maddesinde de her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği belirtilmektedir.
Kanun’un “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinde de yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişiler, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek ile yükümlü olduğu ifade edilmiştir.
Şirket Yönetim Kurulunca şifahi olarak otellerine bildirildiği değerlendirilen fiyatların;
… Termal Tesislerinde; 2023 yılı için 1 kişi 1.500,00 TL, 2 kişi 2.200,00 TL, 3 Kişi 3.000,00 TL olduğu,
. Otelinde; 1 kişi 650,00 TL (Deniz 750,00 TL), 2 kişi 1.000,00 TL (Deniz 1.200,00 TL), 3 kişi 1.200,00 TL (Deniz 1.400,00 TL) Bayram konaklama fiyatları ise; 1 kişi çift kişilik fiyatın geçerli olduğu, 2 kişi 1.400,00 TL (Deniz 1.600,00 TL, 3 kişi 1.650,00 TL (Deniz 1.850,00 TL) %5 ile %10 arası indirim hakkı olduğu,
… Otelinde; lkişi 1.100,00 TL (Deniz (1.400,00 TL), 2 kişi 1.600,00 TL (Deniz 2.000,00 TL), 3 kişi 2.100,00 TL (Deniz 2.400,00 TL), Süit 2.000,00 TL (Ek Yatak 700,00 TL, Özel Oda 3.000,00 TL olarak bayram için de 1kişi 2.200,00TL (Deniz (2.500,00), 2 kişi 2.200,00 TL (Deniz 2.500,00 TL), 3 kişi 3.100,00 TL (Deniz 3.400,00 TL), Süit 3.400,00 TL (Ek Yatak 700,00), Özel Oda 3.000,00 TL tüm fiyatlar üzerinden %5 indirim hakkı olduğu,
tespit edilmiştir.
Yapılan incelemede, şifahi olarak belirlenmiş fiyatlar üzerinden; aynı nitelikteki konaklamalara işletmecilik gereği yapılması gereken ticari indirimler üzerinde indirimler yapıldığı, fiyat politikasında istikrarın bulunmadığı görülmüştür.
Örneğin; yönetim kurulu üyelerinin, şirket çalışanlarının, otel müdürlerinin belirlenen indirim oranının üzerinde indirimle konaklama yaptırdığı, eski müşteri olması dolayısıyla erken rezervasyon yapan kişilere bayram tarifesi yerine ölü sezon tarifesinin uygulandığı, erken rezervasyonlarda ücretin rezervasyonun yapıldığı tarihte alınmayarak misafirin konakladığı tarihte alındığı, sporcu konaklamalarında genel tarifenin altında fiyatlar belirlendiği, bu tutarların da tahsil edilmediği, pazarlamacı vb. kişilere aynı dönemde sistematik kalımlarında genel tarifenin altında indirimler yapıldığı, kapı fiyatı uygulamasının (walk in price) duruma göre farklı fiyatlar üzerinden uygulandığı, Edremit Belediyesinin sosyal ve kültürel amaçlı etkinlikleri için otellerin genel misafirlere kapatıldığı, sporcuların, teknik personelin, sosyal ve kültürel konaklamalı misafirlerin odalara yerleştirilmesinde ticari teamüller gereği hareket edilmemesinden kaynaklı olarak boş olabilecek odaların da kullanıma kapatıldığı, bazı odaların sporcuların masaj ve jimnastik faaliyetlerine tahsis edilerek kullanıma kapatıldığı, konaklama sonrası oda temizliği (house keeping) faaliyetlerinin birden fazla güne yayılması nedeniyle odaların satışa kapatılması gibi ticari teamüllere aykırı bir çok hususa rastlanılmıştır.
Yukarıda izah edilen tespitler neticesinde 2023 yılı için tarife dışı uygulamalar sonucu ortaya çıkan şirket zararı aşağıdaki gibidir;
Akçam Otel sezonda tarife dışı şirket zararı: 74.065,00 TL,
Edremit Otel sezonda tarife dışı şirket zararı: 53.775,00 TL,
Afrodit Otel sezonda tarife dışı şirket zararı: 147.989,92 TL
Toplam 275.829,92 TL
Bunun yanında tarifenin çok altında belirlenen fiyatlardan sözleşme yapılarak sporcuların konaklamalarının Belediyeye fatura edildiği ancak 2022 yılında olduğu gibi 2023 yılı konaklamalarının da tahsilatının gerçekleştirilmediği görülmüştür.
… Spor Klubü
(Sözleşmede; kişi başı/günlük tam pansiyon konaklama hizmetinin birim fiyatı olan KDV dahil 250,00 TL (ikiyüzelli lira)’nın çarpımı sonucu bulunan toplam bedel);
01.01.2023-20.04.2023 tarihleri arasında 2262 adet konaklamadan 565.500,00 TL,
(26.07.2022- 31.12.2022 tarihleri arasında 2975 adet konaklamadan 743.750,00 TL)
. Spor Klubü
(Sözleşmede; kişi başı/günlük konaklama hizmetinin birim fiyatı olan KDV dahil 150,00-TL (yüzelli lira)’nın çarpımı sonucu bulunan toplam bedel);
01.01.2023-18.04.2023 tarihleri arasında 2345 adet konaklamadan 351.750,00 TL,
(21.07.2022-25.12.2022 tarihleri arasında 3284 adet konaklamadan 492.600,00 TL)
. Spor Klübü
(Sözleşmede; kişi başı/günlük tam pansiyon konaklama hizmetinin birim fiyatı olan KDV dahi 250,00-TL (ikiyüzelli lira)’nın çarpımı sonucu bulunan toplam bedel)
01.01.2023-19.06.2023 tarihleri arasında 1624 adet konaklamadan 406.000,00 TL,
(25.07.2022-31.12.2022 tarihleri arasında 1900 adet konaklamadan 475.000,00 TL,)
2023 yılı toplam 1.323.250,00 TL
2022 yılı toplam 1.711.350,00 TL
Belediye Meclisinin 07.03.2023 tarihli ve 116 sayılı Kararı’na istinaden Belediye ile EDBEL A.Ş. arasında depremzedelerin konaklamalarına yönelik olarak Protokol yapılmıştır. Anılan Protokolde;
“1 – Ed-Bel San. ve Tic. A.Ş. ‘ne depremzedelerin ilk konaklamaya başladığı tarih itibari ile fatura karşılığında ödeme yapılacaktır.
2- Depremzedelere tam pansiyon konaklama hizmeti ( kahvaltı, öğle yemeği ve akşam yemeği) verilecektir. Tanı pansiyon konaklama hizmetinin bedeli 412,00-TL + KDV + %2 konaklama vergisi şeklinde belirlenmiş olup, ödemeler belirtilen fiyat üzerinden kişi başı olarak faturalandırılacaktır. (0-6 yaş 1 çocuk ücretsizdir.)
Ed-Bel San. ve Tic. A.Ş. ‘nin depremzedelerin ilk konaklamaya başladığı tarih ve depremzede sayısını Sosyal Yardım îşleri Müdürlüğüne fatura ve eklerinde depremzedelerin bilgileri ile sunacaktır… ” denilmektedir.
Protokolün birinci maddesi hükmü gereği “Ed-Bel San. ve Tic. A.Ş.‘ne depremzedelerin ilk konaklamaya başladığı tarih itibari ile fatura karşılığında ödeme yapılacaktır.” denilmesine rağmen aşağıda dökümü verilen faturalar Belediye tarafından EDBEL A.Ş.’ye ödenmemiştir.
… Otel
21.02.2023 tarihli ve EBL2023000000032 No.lu fatura 6 gün 187 kişi 462.825,00 TL,
22.03.2023 tarihli ve EBL2023000000092 No.lu fatura 2629 gün 1.191.462,80 TL,
06.11.2023 tarihli ve EBL2023000000271 No.lu fatura 725 adet 334.544,00 TL,
Toplam 1.988.831,80 TL
. Otel
06.11.2023 tarihli ve EBL 2023000000272 No.lu fatura 9187 adet 4.239.249,28 TL
Toplam 6.228.081,08 TL
Herhangi bir protokol veya resmi bir düzenleme yapılmadan Belediyenin sosyal ve kültürel etkinlikleri kapsamında konaklattığı misafirler için kesilen faturaların da tahsili sağlanamamıştır. Bu kapsamda;
2. Altınoluk Alevi Kültür ve Sanat Festivali Kapsamında Verilen Konaklama ve Yemek Hizmeti 09-13 Ağustos 2023 tarihleri arası 30.09.2023 tarihli ve EBL 2023000000236 no’lu fatura 200 adet 448.000,00 TL
17. Geleneksel Şehit Hamdibey Yağlı Pehlivan Güreşleri Konaklama ve Yemek Hizmeti 13.10.2023 tarihli ve EBL2023000000237 No.lu fatura 475.203,46 TL tahsil edilmemiştir.
İçeriği belirsiz olan;
26.05.2023 tarihli ve EBL2023000000130 no’lu fatura ile 27 gün 111.375,00 TL,
26.05.2023 tarihli ve EBL2023000000131 no’lu fatura ile 27 gün 16.500,00 TL
04.12.2023 tarihli ve EBL2023000000307 no’lu fatura ile 27 gün 473.088,00 TL konaklamaların da tahsilatı sağlanamamıştır.
Şirketin 2023 yılı Gelir Tablosu incelendiğinde, 2023 yılı faaliyetlerini zarar ile sürdürdüğü ve zararının (-1.456.515,79 TL) olduğu görülmekle, söz konusu konaklamalar için yapılamayan tahsilatların şirketin mali yapısını ve sürdürülebilirliğini etkileyeceği değerlendirilmektedir.
Şirket tarafından gerçekleştirilen bu satışlar sonucu elde edilen gelirlerin maliyetleri dahi karşılayamadığı, maliyetin altında satışlar yapılması ve etkin bir fiyat politikası olmaması sebebiyle Şirketin otel işletmeciliği faaliyetlerinden yıllar itibarıyla zarar ettiği görülmüş olup basiretli bir tacir gibi hareket edilmediği anlaşılmaktadır.
Şirketin yönetim kurulu üyelerinin ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin, şirketin menfaatlerini gözetmekle yükümlülüğü bulunduğundan Şirketin menfaatine uygun olmayan her türlü eylemden kaçınılmalı, yönetiminde basiretli bir tacir gibi hareket edilmesine özen gösterilmelidir. Sonuç olarak, mevzuat hükümleri ve Şirketin içinde bulunduğu mali durum değerlendirildiğinde, Şirket menfaatlerine aykırı olarak ticari teamüllerin üzerinde indirimle hizmet sunumunun sonlandırılması ve sağlıklı bir maliyet analizi yapılarak etkin bir fiyat politikasının uygulanması gerektiği ve 9.351.327,46 TL tutarındaki tahsilatlarını acilen icra kanalıyla alması gerektiği değerlendirilmektedir.