|
ÖZET: Şirketin, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, Belediye Su Kanalizasyon İdaresi ve başka bir belediye şirketine borç vermesi incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, kazanç sağlama amacı taşımayan şirketin, BASKİ ve ONON A.Ş. gibi belediye bağlı kuruluşlarına borç verdiği tespit edilmiştir. 6102 sayılı Ticaret Kanunu’nun ilgili maddeleri, ticari faaliyetlerin basiretli bir iş adamı gibi yürütülmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, şirketlerin ekonomik kaynaklarını kendi yararlarına kullanmaları ve karlılığı ön planda tutmaları gerekmektedir.
2024 yılı itibarıyla şirketin vergi ve SGK prim borcunun 2 milyar TL’yi aştığı göz önüne alındığında, borç verme işlemlerinin ticari teamüllere uygun olmadığı anlaşılmaktadır. Ödünç verilen paranın, şirketin atıl kaynaklarını değerlendirme fırsatını kaçırmasına neden olduğu ve bu durumun, şirketin mali yapısını olumsuz etkilediği vurgulanmaktadır. Ayrıca, ONON A.Ş.’den alınan 40.000.000 TL alacağın tahsil edilmesine rağmen, faiz tahsilatının yapılmadığı; BASKİ’den olan 25.000.000 TL alacak ve faizin de tahsil edilmediği belirtilmiştir. Sonuç olarak, şirketin menfaatlerini gözeterek, borç verme işlemlerinden kaçınması ve ticari faaliyetlerini daha dikkatli bir şekilde yürütmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu durum, hem şirketin ekonomik sağlığı hem de üçüncü şahısların haklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Şirketin Belediye Su Kanalizasyon İdaresi ile Bir Diğer Belediye Şirketine Borç Vermesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Personel A.Ş. mali tablolarında yer alan 236 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabının incelenmesi sonucunda; Şirketin kazanç elde etme amacıyla borç verme yetkisi olmamasına rağmen, Belediye bağlı kuruluşu olan BASKİ ile Belediye iştiraki ONON A.Ş’ye borç verdiği görülmüştür.
6102 sayılı Ticaret Kanunu’nun 16’ncı maddesine göre belediye tarafından ticari şekilde işletilmek üzere kurulan kuruluşların tacir sıfatına haiz olduğu, 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında; her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
İktisadi amaçla kurulan bir şirketin faaliyetlerini gerçekleştirirken, kuruluş amacına uygun hareket etmesi ve karlılığı daima ön planda tutması basiretli bir iş adamı gibi davranmanın bir gereğidir. Bu nedenle, bir şirketin sahip olunan ekonomik kaynaklarla kendi lehine sonuçlar doğuracak şekilde, verimliliği ön planda tutarak hukuki ve ekonomik tasarruflarda bulunması gerekmektedir. Aksi bir uygulama, yani şirketin kaynaklarını kendi lehine değil de başkasının lehine kullanması; iktisadi, ticari ve teknik icaplara uygun düşmeyeceği gibi ortaklar dışında kalan ancak, şirketin iktisadi faaliyetiyle ilgili üçüncü şahısların (alacaklılar, finansal kuruluşlar, devlet gibi) haklarına da zarar verebilir. Nitekim 2024 yılsonu itibariyle Şirketin vergi ve SGK prim borcu 2 milyar TL’nin üzerinde seyretmektedir.
Şirketin ödünç para verme işlemi, ticari bir iş, diğer bir deyimle ticari anlamda bir finans hizmetidir. Ödünç parayı alan şirket veya kuruluş, şirketten faizsiz aldığı ödünç para ile finansman gereksinimlerini karşılamakta, banka veya diğer finans kurumlarından kredi temin etmek suretiyle katlanacağı finansman yükünden kurtulmaktadır. Şirket ise, işletmede atıl bulunan bir parayı ortağına borç olarak vermesi veya kullandırması nedeniyle, bu parayı çeşitli şekillerde değerlendirmek suretiyle elde edebileceği bir gelirden mahrum kalmaktadır. Bu Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Personel Anonim Şirketi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik 12 Denetim Raporu
şekilde ödünç para kullanan kişiler parayı herhangi bir karşılık ödemeden kullanırken, şirketler tarafından ortaklara bir menfaat sağlanmaktadır.
Personel A.Ş. Yönetim Kurulunun 13.03.2024 tarih ve 2024/03-01 no’lu kararı ile Belediye’nin bir diğer şirketi Balbucks (ONON) Kahve Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine T.C. Merkez Bankası tarafından açıklanan avans işlemlerinde uygulanan faiz oranı ile birlikte tahsil edilmek üzere 70.000.000,00 TL ödünç verilmesinin kararlaştırıldığı, ancak kararda yer alan tutarın 40.000.000,00 TL’nin ONON A.Ş.’ye, 25.000.000,00 TL’nin ise BASKİ’ye toplam 65.000.000,00 TL ödünç verildiği görülmüştür.
Şirketin mali yapısı incelendiğinde ise 2 milyar TL’nin üzerinde vergi ve SGK prim borcu olduğu görülmüş olup, bu ölçüde bir borç yükü içerisinde olan bir şirketin ticari teamüllere ve basiretli tacir kavramına uygun düşmeyerek borç verme işlemine girişmemesi gerekmektedir.
Yapılan denetim tespiti üzerine, Şirket tarafından ONON A.Ş’den olan 40.000.000,00 TL alacağın tahsil edildiği, ancak faiz tahsilatının yapılmadığı; Bununla beraber BASKİ’den olan 25.000.000,00 TL alacağın ve alacağa bağlı faizin de tahsil edilmediği görülmüştür.
Sonuç olarak, Şirketin menfaati gözetilerek basiretli bir tacir gibi hareket edilmeli, borç verme işlemlerinde bulunulmamalıdır.