|
ÖZET: Şirketin demirbaşlarına ilişkin muhasebe kayıtları ile fiziksel sayımlar arasında uyumsuzluk tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, demirbaşların zamanında ve doğru bir şekilde sayılmadığını ortaya koymaktadır. Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu’na göre, her tacirin faaliyet döneminin sonunda envanter düzenlemesi ve bu envanterin önceki dönem kayıtlarıyla tutarlı olması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, şirketin demirbaş bilgileri ayrı bir elektronik sistemde tutulmakta ve muhasebe kayıtlarıyla entegre edilmemektedir. Ayrıca, yılsonu sayımları da gerçekleştirilmemiştir.
31 Aralık 2024 itibarıyla, demirbaşların sayım işlemlerinin tamamlanmaması nedeniyle 255 Demirbaşlar Hesabı’nın bilanço üzerinde hatalı bir şekilde yer aldığı belirlenmiştir. Bu bulguya ilişkin olarak şirket, gerekli prosedürleri geliştirecek, iç kontrol mekanizmaları oluşturacak ve İnsan Kaynakları, Operasyon ile Mali İşler birimlerinin iş birliğiyle kapsamlı bir süreç dokümantasyonu hazırlayacaktır. Süreç tamamlandıktan sonra, demirbaşların yeniden sayımı yapılacak ve muhasebe kayıtlarıyla eşleştirme işlemleri gerçekleştirilecektir. Ayrıca, muhasebe ile entegre bir ERP programı üzerinden transferlerin yapılması için gerekli adımlar atılacaktır. Bu bağlamda, demirbaş envanter işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi ve muhasebe kayıtlarıyla uyumlu hale getirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Şirketin Demirbaşlar Hesabına İlişkin Muhasebe Kayıtları ile Fiziki Sayımlarda Yer Alan Kayıtların Uyumlu Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket demirbaşlarına ilişkin fiziki sayımların zamanında, tam ve doğru olarak yapılmamasından dolayı muhasebe kayıtlarıyla fiili durumun uyumlu olmadığı görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “III-Envanter” başlıklı 66’ncı maddesinde; her tacirin, ticari işletmesinin açılışında varlıkları ile borçlarının değerlerini teker teker belirten bir envanter çıkartacağı belirtilmiş; tacirlerin açılıştan sonra her faaliyet döneminin sonunda da böyle bir envanter düzenleyeceği ifade edilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Envanter çıkarmak” başlıklı 186’ncı maddesinde ise envanter çıkarmak; bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tespit şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun’un “Bilanço” başlıklı 192’nci maddesinde ise bilanço; envanterde gösterilen kıymetlerin tasnifli ve karşılıklı olarak değerleri itibarıyla tertiplenmiş hulasası şeklinde ifade edilmiştir.
Mezkur mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, ticaret şirketleri dahil tüm tacirlerin, faaliyet başlangıcından itibaren faaliyet dönemini esas alarak periyodik envanter çalışması yapması; yapılacak bu çalışma sonucunda hazırlanacak listelerin, varlıkların adet ve değeri hakkında ayrıntılı bilgi sunması gerekmektedir.
Ayrıca 213 sayılı Kanun’da yer alan bilanço ve envantere ilişkin tanımlamalara bakıldığında, envanter sonuçlarının, dönem içi kayıt ve işlemler de dikkate alınarak, önceki dönem bilanço ve envanter sonuçları ile uyumlu olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Şirket’in demirbaşlarının miktar, tutar ve masraf yerlerine ilişkin bilgilerinin muhasebe ile entegre olmayan ayrı bir elektronik kayıt sisteminde tutulduğu, bu bilgilerin muhasebe kayıtlarına esas kodlarla eşleştirilemediği, demirbaşların yılsonu fiili sayımlarının da yapılmadığı tespit edilmiştir. 31.12.2024 tarihi itibarıyla Şirket’in sayım işlemlerini tam olarak yerine getirmemesi nedeniyle 255 Demirbaşlar Hesabı bilançoda hatalı olarak yer almıştır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından, bulgu ile ilgili gerekli prosedürlerin hazırlanacağı, iç kontrol mekanizmalarının oluşturulacağı, İnsan Kaynakları, Operasyon ve Mali İşler birimlerinin ortak kapsayıcı bir süreç dokümantasyonu hazırlayacağı ve tüm bu süreçler bittikten sonra şirket içi kurulacak sayım ekibi ile birlikte demirbaşlar tekrardan sayılmaya başlanacağı ve yapılacak sayımlar neticesinde muhasebe eşleştirmesi ve zimmet işlemlerinin gerçekleştirileceği, devamında muhasebe ile entegre ERP programı vasıtası ile transferlerin sistem üzerinden yapılması için gerekli çalışmaların başlatılacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, demirbaş envanter işlemlerinin mevzuata uygun yapılması ve sonuçlarının muhasebe kayıtları ile uyumlu olması gerekmektedir.