Şirketin Diğer Belediye Şirketleriyle Olan Borç ve Alacak İlişkisinde Hatalı Uygulamalar Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Şirketin Diğer Belediye Şirketleriyle Olan Borç ve Alacak İlişkisinde Hatalı Uygulamalar Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirketin herhangi bir sermaye ortaklığı içerisinde bulunmadığı diğer belediye şirketlerine nakit borç verdiği görülmüştür.

6102 sayılı Ticaret Kanunu’nun; 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında, ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşların tacir sayılacağı; 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında, her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği; 626’ncı maddesinin birinci fıkrasında ise, müdürler ve yönetimle görevli kişilerin, görevlerini tüm özeni göstererek yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini, dürüstlük kuralı çerçevesinde, gözetmekle yükümlü olduğu ifade edilmiştir.

Belediye şirketlerinin tabi olduğu 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu göz önüne alındığında, sermayesinin tamamı kamuya ait olan bir belediye şirketinin, farklı tüzel kişiliğe sahip şirketlere borç verebileceğine ilişkin herhangi bir yasal düzenleme bulunmamaktadır.

Yapılan incelemede, Şirket yönetim kurulu tarafından alınan kararlar gereğince Bursa Büyükşehir Belediyesinin diğer şirketlerine ayrıntısı aşağıda gösterildiği üzere toplam 56.850.000,00 TL nakit borç verildiği görülmüştür.

Tablo 2: Belediye Şirketlerine Verilen Borçlar

Diğer yandan, Şirket tarafından verilen borca ilişkin olarak geri ödeme tarihi, faiz oranı, cezai müeyyideler gibi şartların belirlendiği bir anlaşmanın ve borcun anaparası ile işleyen faizinin tahsiline yönelik herhangi bir hesap hareketinin de olmadığı görülmüştür.

Bununla birlikte Şirket tarafından borç verilen belediye şirketlerinden biri olan Binted Anonim Şirketine aynı zamanda 1.516.327,76 TL borçlu bulunulduğu tespit edilmiş ve belediye şirketlerinin birbirlerine olan borçları için T.C. Merkez Bankası tarafından yayımlanan Avans İşlemlerinde Uygulanacak Faiz Oranları üzerinden belirli dönemler itibariyle adat faizi tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır. Söz konusu faiz oranları incelendiğinde ise yıllık %51,75 faiz oranı ile belediye şirketlerinin birbirlerine olan borçları günden güne artmakta ve tahsil imkânı oldukça zor hale gelmektedir.

6102 sayılı Kanun’da düzenleme bulunmayan bu hususta Şirket tarafından borç verilmesi ve geri ödeme şartlarına ilişkin herhangi bir anlaşma yapılmaması, basiretli bir tacir gibi hareket edilmediğini ve Şirketin etkin nakit yönetimi ve kâr optimizasyonu hedeflerinin göz ardı edildiğini göstermektedir.

İdare tarafından verilen cevapta; acil durumlar için borçlanma işlemlerinin yapıldığı ve adat faiz tahakkukları yapılarak işlemlerin faturalandırıldığı belirtilmiştir.

Sonuç olarak, Şirket tarafından yasal dayanağı olmayan borç verme işlemlerinde bulunulmaması ve Şirketin menfaati gözetilerek basiretli bir tacir gibi hareket edilmelidir.