|
ÖZET: Şirketin, Büyükşehir Belediyesinden devraldığı yol kenarı parkomatlı park yerlerinde gelir kaybı yaşandığı tespit edilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca, belediye mülkiyetindeki otoparkların işletilmesi için şirketlere devredilmesi mümkündür. Ancak, şirketin işletmesi devredilen 41 lokasyondaki 1.430 araç kapasiteli park yerlerinde, tahsilat işlemlerinde eksiklikler yaşanmaktadır. Uygulamada, park ücretleri girişte tahsil edilmekte, ancak kesilen fişlerde aracın giriş ve çıkış saat bilgileri yer almamaktadır. Bu durum, uzun süre park eden araçlar için haksız kazanç sağlanmasına yol açmaktadır.
Ayrıca, bazı otopark alanlarının personel yetersizliği nedeniyle kapalı tutulması, gelir kaybını artırmaktadır. Şirketin, personel eksikliğini gidermesi veya bu alanların üçüncü kişilere devredilmesi gerektiği belirtilmiştir. Protokollere göre, devredilen otoparkların işletilmesi zorunlu olup, işletilmemesi durumunda gelir kaybı kaçınılmazdır. Bu nedenle, otoparkların etkin bir şekilde işletilmesi için gerekli altyapının oluşturulması ve personel eksikliklerinin giderilmesi önem arz etmektedir. Sonuç olarak, yol kenarı otoparklarında ücret tahsilatının doğru bir şekilde yapılabilmesi için sistemin gözden geçirilmesi ve personel eksikliklerinin acilen giderilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, şirketin gelir kaybı devam edecek ve mevcut protokollerin gereklilikleri yerine getirilemeyecektir. Bu bağlamda, Büyükşehir Belediyesi’nin durumu değerlendirmesi ve gerekli adımları atması önem taşımaktadır. |
BULGU: Şirketin İşletilmesini Devraldığı Yol Kenarı Parkomat Yerlerinde Gelir Kaybına Neden Olunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin Büyükşehir Belediyesinden işletmesini devraldığı yol kenarı parkomatlı park yerlerine ilişkin tahsilatın yapılmasında gelir kaybına neden olunduğu görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Şirket kurulması” başlıklı 26’ncı maddesinde, Büyükşehir belediyesinin mülkiyeti veya tasarrufundaki otoparkları işletebileceği, ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebileceği belirtilmiştir. Bu hükme istinaden de Büyükşehir Belediyesi 41 adet lokasyondaki 1.430 adet araçlık yol kenarı parkomatlı park yerlerinin tasarruf yetkisi Büyükşehir Belediyesine ait olduğu halde, meclis kararıyla şirketin işletmesine devredilmiştir. İlave olarak şirketin ecrimisil ödediği yol kenarı park yerleri de bulunmaktadır.
Büyükşehir Belediye Meclisinin 24.11.2023 tarih ve 97509404.301.05.1234 sayılı kararıyla kabul edilen 2024 yılı Bütçe Kararnamesinin eki Emlak Yönetimi Dairesi Başkanlığı Gelir Tarifesinde Açık Alan Otoparkları 0-12 saat 70,00 TL, 12-24 saat 140,00 TL olarak belirlenmiştir. Uygulamada yol kenarı otoparklarında görevli kişilerce araç park edildiğinde 012 saat arası olan 70,00 TL ücret girişte tahsil edilmektedir. Kesilen fişte aracın park ettiği giriş ve çıkış saat bilgileri yer almamaktadır. Ancak kesilen fişteki saat bilgisi aracın giriş saati olarak kabul edilmektedir. Örneğin bir kişi aracını yol kenarına park edip bir hafta boyunca park yerinden çıkmadığında görevli kişinin insiyatifine/sürücünün beyanına bağlı olarak 70,00 TL park ücreti ödemektedir. Oysa yapılması gereken aracın park ettiği tarih ve saat ile parktan ayrıldığı tarih ve saatin otopark görevlisi makinesine girilerek kalınan süreye göre ücretin alınmasıdır. Bunun için otopark ücret makinelerinin buna uygun olması ve görevli personelinde dikkatli olması gerekir. Diğer taraftan meclis kararıyla yol kenarı otoparkı olarak belirlenip işletmesi İZELMAN AŞ’ye devredilen bazı alanların personel yetersizliği nedeniyle kapalı tutulduğu anlaşılmıştır. Şirketin personel eksikliğini gidererek söz konusu alanların ücret karşılığı işletilmesi veya personel yetersizliğinin giderilmemesi/giderilememesi durumunda ise, 5216 sayılı 26’ncı madde hükmü gereği söz konusu yerlerin 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre şirket tarafından üçüncü kişilere devri yapılarak gelir elde edilmelidir.
Şirketin yol kenarı otoparkında kalınan süreye göre ücreti almaması ve meclis kararıyla yol kenarı otoparkı olarak belirlenip işletmesi şirkete devredilen bazı alanların kapalı tutulması nedeniyle şirketin gelir kaybı söz konusudur.
Şirket tarafından personel eksikliği ve/veya vardiyalar arası iletişimsizlikten kaynaklanan eksik tahsilat yapılmasının münferit olduğu, yol kenarı otoparklarında kullanılmakta olan yeni nesil ödeme kaydedici cihazlara otopark otomasyonu yazılım programı yüklendiği, yol kenarı otoparklarda girişte ödemeli tek tarife uygulandığı, kullanıcılara verilen yazar kasa fişi üzerinde sadece giriş saati gözüktüğü, otoparkta uzun süre kalan araçların takibinin otopark görevlileri ve ayrıca otopark şefleri tarafından da yapıldığı, bu konuda daha hassas olunması gerektiği ile ilgili otopark personellerine verilen eğitimler devam ettiği, uygulamada uzun süre ücret ödemeksizin otoparkta kalan araçlarla ilgili olarak 2024 yılı Kasım ayı itibarıyla otopark fişleri üzerinde uyarı yazısı yer aldığı, söz konusu araçların sileceklerine konulan uyarı metninin önemli ölçüde faydalı sonuçlar doğurduğu, yol kenarı otoparklarında çıkışta ödemeli ve süre sınırlamalı çoklu fiyat tarifesine geçişin tüm yönleriyle değerlendirmeye alındığı, şirketten çok sayıda personelin emekli olduğu, personel yetersizliğinden dolayı getirisi yüksek olmayan otoparklar geçici olarak kapatılabildiği, devredilmiş otopark alanları için yapılan protokollerin ilgili maddeleri gereği şirketin üçüncü kişilere devir hakkının bulunmadığı, bu aşamada mevcut haklar çerçevesinde ihale açılmasının hukuken mümkün olmadığı, işletmeye açılamayan otoparklar açısından Büyükşehir Belediyesine iade edilmesi veya personel eksikliklerinin giderilmesi seçenekleri hepsi birlikte değerlendirilerek çözüm üretme çalışmalarının devam ettiği ifade edilmiştir.
Şirket cevabında yapılan protokollerin ilgili maddeleri gereği şirketin üçüncü kişilere devir hakkının bulunmadığı ifade edilmiştir. Protokollere göre şirketin kendisine devredilen yol kenarı otoparkların tamamını işletmesi gerekir. Hangi gerekçeyle olursa olsun işletilmemesi protokole aykırılık oluşturmasının yanında gelir kaybına neden olmaktadır. İşletmenin olmaması durumunda protokolün feshi sağlanarak söz konusu yerlerin işletilmesinin nasıl olacağına Büyükşehir Belediyesi karar vermelidir. Cevapta personel yetersizliğinden dolayı getirisi yüksek olmayan otoparklar geçici olarak kapatılabildiği ifadesi gerçeği yansıtmamaktadır. Bazı yol kenarı otoparkları personel yetersizliği nedeniyle uzun süre işletilememektedir.
Yol kenarı otoparklarında aracın kaldığı saate göre ücret alınması için gerekli altyapının oluşturulması ve görevlilerin aracın park ettiği tarih ve saat ile parktan ayrıldığı tarih ve saat bilgilerine yer vermesi, personel eksikliği nedeniyle işletilmeyen/işletilemeyen yol kenarı otoparklarının söz konusu eksikliğinin giderilerek işletmesinin yapılması, personel yetersizliğinin giderilmemesi/giderilememesi durumunda şirket ile olan protokollerin yenilenerek 5216 sayılı 26’ncı madde hükmü gereği söz konusu yerlerin 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre şirket tarafından üçüncü kişilere devri yapılarak işlettirilmesi veya Büyükşehir Belediyesi tarafından ihale edilerek işlettirilmesi, bu bağlamda Şirketin gelir kaybının önlenmesi için gerekli sürecin işletilmesi gerekir.