|
ÖZET: Şirketin özel bir geri dönüşüm tesisini devralması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde incelenmiştir. 07.04.2022 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ile alınan devralma kararı, 01.09.2021 tarihli Olağanüstü Genel Kurul Kararı sonrasında şirket esas sözleşmesinde yapılan değişiklikle mümkün hale gelmiştir. Bu değişiklik, atık yönetimi konularında faaliyet gösterebilmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Devralma işlemi için Gayrimenkul Değerleme ve Danışmanlık AŞ tarafından hazırlanan raporlar doğrultusunda, tesisin toplam değeri KDV dahil 26.141.016,13 TL olarak belirlenmiştir.
Ancak, devralma sonrası tesisin 2023 yılı faaliyetleri incelendiğinde, 12.473.840,63 TL gelir elde edilirken, 42.209.608,08 TL giderle karşılaşarak 29.735.767,45 TL zarar ettiği tespit edilmiştir. Bu durum, şirketin karlılık ve maliyet analizleri yapılmadan, sektördeki koşullar göz önünde bulundurulmadan hareket ettiğini göstermektedir. Türk Ticaret Kanunu’nun 18. maddesi gereğince, şirketin yönetim kurulu üyeleri ve diğer yetkililerin basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Sonuç olarak, belediye kaynaklarıyla finanse edilen şirketin, devralma sürecinde gerekli analizleri yapmadan hareket etmesi, sorumluların hesap vermesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Şirketin Ticari Esaslara Aykırı Olarak Özel Bir Şirketten Tesis Devralması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin incelenmesi neticesinde 07.04.2022 tarihli ve 19 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile özel bir geri dönüşüm tesisinin devralınması kararı alındığı görülmüştür.
Şirketin 01.09.2021 tarihli Olağanüstü Genel Kurul Kararının incelenmesi neticesinde Şirketin atık toplama, taşıma, biriktirme, ayrıştırma, dönüşüm gibi konuları yürütebilmesi adına şirket esas sözleşmesinde amaç ve konu değişikliğine gidildiği bu değişikliğe ilişkin duyurunun Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin 07.09.2021 tarihli ve 10403 sayılı ilanında yayımlandığı görülmüştür.
Şirketin atık toplama, geri dönüşüm ile ilgili olarak esas sözleşmesinde yaptığı amaç ve konu değişikliği sonrası, İzmir ili Konak İlçesi Güney Mahallesinde bulunan taşınmazın ve bu taşınmaz üzerinde yer alan üretim tesisi ve tesiste yer alan duran varlıkların değerlerinin tespiti amacıyla ilgili Gayrimenkul Değerleme ve Danışmanlık AŞ’ye 09.12.2021 tarihli iki farklı makine ve gayrimenkul değerleme raporu hazırlattırılmıştır.
Değerleme raporu sonrası Şirket ile ilgili Geri Dönüşüm ve Nakliye Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile arasında atık toplama merkezini ve ekli kira sözleşmesindeki hakları, ruhsat ve lisansları, sözleşme ekinde yer alan malzemeleri, demirbaşları, araçları satın almak için 07.04.2022 tarihli ticari işletmenin kısmen devri sözleşmesi imzalanmıştır. Söz konusu sözleşme kapsamında devralınacak olan tesis, makine, cihaz, gayrimenkul yapıları, araçlar, kutular, demirbaşlar ve diğer devir konusu unsurlar ilgili Gayrimenkul Değerleme ve Danışmanlık AŞ’ye hazırlattırılan değerleme raporlarında yer alan birim fiyatlar baz alınarak KDV dahil toplam 26.141.016,13 TL’ye devralınmıştır.
doğrultusunda söz konusu devralma işleminin gerçekleştirildiği görülmüştür. Nitekim devralınan tesisin gerçekleştirdiği faaliyetlere ilişkin olarak kar/zarar durumu incelendiğinde 2023 yılında ilgili tesisin gerçekleştirdiği faaliyetler sonucu 12.473.840,63 TL gelir elde ettiği bunun karşılığında 42.209.608,08 TL gidere katlandığı, dolayısıyla ilgili faaliyetten sadece 2023 yılı içerisinde 29.735.767,45 TL zarar ettiği görülmüştür.
Devralma işlemi ile ilgili dosyalar incelendiğinde, devralınacak atık toplama merkezinin alımı sonrasında yapılması gereken harcamalara, iyileştirmelere, kira, personel ödemeleri, araç alımı, nakliye, akaryakıt giderleri gibi söz konusu işin idame ettirilebilmesi için gereken maliyetlere ilişkin herhangi bir fizibilite çalışması yapılmadan, sektörün karlılık durumu analiz edilmeden, anılan değerleme raporunda yer alan rakamlar üzerinden anlaşma yapıldığı görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 18’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca her tacirin, ticaretine ait bütün işlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği hükmü yer almaktadır. Belirtilen hüküm; tacirin öngörülü, konusunu bilen, hukuki ve fiili durumu kavrayabilme özelliklerine sahip olmasını gerektirmektedir. Basiretli iş adamı kavramı kısaca ticari hayatın gereklerini ve teamüllerini iyi bilmeyi ifade etmektedir. Şirket, kâr elde etme gayesiyle tüzel kişiliğe haiz olarak kurulmuş bir organizasyondur. 6102 sayılı Kanun hükümleri gereğince kurulan Şirket, anılan Kanun’un 16’ncı maddesine göre tacir niteliğine haiz olup, 18’inci maddesi gereğince de ticaretine ilişkin tüm faaliyetlerinde basiretli bir tacir gibi hareket etmek zorunluluğu vardır.
Şirket yönetim kurulu üyeleri ile diğer görevlilerin 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporunun gereğini yerine getirmedikleri sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, sermayesi belediye kaynakları kullanılarak finanse edilen Şirketin yeni bir iş kolunda işletme devralırken herhangi bir karlılık, maliyet analizi yapılmaksızın işletmeyi devralması, faaliyetlerinden de zarar etmesinin Şirketin basiretli bir iş adamı gibi hareket etmediğini göstermektedir. Şirket yeni yönetiminin şirketin hak ve menfaatleri doğrultusunda 2023 yılında meydana gelen 29.735.767,45 TL zarar tutarını sorumlularından tahsilini sağlamalıdır.