| ÖZET: Şirketin ticari faaliyet kapsamındaki mal ve hizmetlerinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ve Belediye iştirak personeline mevzuata aykırı olarak indirimli fiyatlar üzerinden satıldığı görülmüştür. 4736 sayılı Kanunun 1’inci maddesinde, kamu kurumlarına ait şirketlerin ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulayamayacakları belirtilmiştir.
Yapılan denetimlerde, Şirketin ticari faaliyet kapsamındaki satışlarının İBB ve Belediye iştirak personeline %15 oranında indirimli sunulduğu görülmüş ve 2021 yılı toplam indirim tutarı KDV dahil 1.683.983,44 TL olmuştur. Şirket tarafından, ticari faaliyet kapsamında İBB ve iştirak personele indirim yapıldığını ve uygulamanın şirketin satış ve pazarlama faaliyetinin bir unsuru olarak yapıldığı belirtilmiştir. Ancak, yapılan indirimler harici herhangi bir kişi veya kuruma indirimli tarife uygulanmasını yasaklayan 4736 sayılı Kanun hükmüne aykırı olarak gerçekleştirilmiştir. |
BULGU: Şirketin Ticari Faaliyet Kapsamındaki Mal ve Hizmetlerinin Sunumunda Belediye ve Şirketlerin Çalışanlarına Mevzuata Aykırı Olarak İndirim Uygulanması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin ticari faaliyet kapsamındaki mal ve hizmetlerinin, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Belediye iştirak personeline, mevzuata aykırı olarak indirimli fiyatlar üzerinden satıldığı görülmüştür.
4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde; kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşların ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulayamayacağı belirtilmiş, bu hükümden muaf tutulacakları belirleme yetkisinin ise Cumhurbaşkanında olduğu ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun hükmünden anlaşılacağı üzere; belediyelerin çoğunluk hissesine sahip olduğu iştiraklerinin ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulayabilmesi, Cumhurbaşkanının bu konudaki muafiyet kararı ile mümkün olabilecektir. Aksi durumda indirim oranlarının belediye ya da iştiraklerle ilgili belirli gruplar için değil herkes için belirli tutar üstü satın almalar ya da belirli ürünler gibi ticari amaçlı belirlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, Şirketin ticari faaliyet kapsamındaki satışlarının İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Belediye iştirak personeline, %15 oranında indirimli sunulduğu görülmüştür.
Buna göre, Cumhurbaşkanının muafiyet kararı olmaksızın gerçekleştirilen indirimli satışlar ile normal satış fiyatları karşılaştırıldığında, 2021 yılı toplam indirim tutarı KDV dahil 1.683.983,44 TL olmuştur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, Şirket tarafından, ticari faaliyet kapsamındaki mal ve hizmetlerinin satışında İBB ve Belediye iştirak personellerine %15’i geçmemek üzere indirim yapıldığı, İBB ve iştirak şirketleri bünyesinde çalışan personelin indirimden yararlandırılmasının başlıca sebebinin, şirketin satışlarını, tanınırlığını ve ürünlerin bilinirliğini arttırmak olduğu, İBB ve iştirak şirketlerinin personel sayısının yaklaşık 90.000 civarında olduğu düşünüldüğünde İBB ve iştirak şirketlerinin, Şirket için önemli bir müşteri potansiyeli oluşturduğu, uygulamanın Şirketin satış ve pazarlama faaliyetinin bir unsuru olarak yapıldığı ve Yönetim Kurulu kararına istinaden gerçekleştirildiği, ancak uygulamaya 2022 yılında son verildiği ifade edilmiştir.
Ancak, 4736 sayılı Kanun, işletmecilik gereği kapsamındaki şirketlere ticari indirimler konusunda esneklik sağlamakla birlikte, diğer firmalardan farklı olarak bu indirimler harici herhangi bir kişi veya kuruma indirimli tarife uygulanmasını yasaklamaktadır. İBB iştiraki olan AĞAÇ AŞ, BELTUR AŞ, KÜLTÜR AŞ vb. ürün ve hizmet satışı yapan şirketlerin, hem birbiri personeline hem de İBB personeline indirimli mal ve hizmet satışında bulunması, ticari indirim niteliği taşımamakta, İBB kaynaklı kamu sermayesinin belirli bir toplumsal grup içerisinde Kanun’a aykırı menfaat sağlayacak şekilde kullanılması anlamına gelmektedir. Şirket tarafından, İBB ve iştiraki şirketler personelinin sayısının 90.000 civarında olduğu ve bu nedenle bu personele indirim sağlanmasının ticari avantaj sağlayacağı ifade edilerek, indirim sağlanan kişi sayısı ile ticari menfaat arasında doğru orantı olduğu belirtilse de, yapılan indirim kapsamında bu orantının mevcut olması durumunda basiretli tacirin tüm kamu kurumları personeli ile özel sektör dahil tüm potansiyel müşteri kitlesine indirimli satış sunarak karlılığını artıracağı, bu durumunun gerçekleştirilmemesinin indirimlerin ticari amaçlı değil belirli bir kurum orijinli gerçekleştirildiğini göstermektedir.
Sonuç olarak, mevzuat hükümleri uyarınca, Şirket faaliyetlerinde, İBB ve iştirakleri personeline indirimli mal ve hizmet sunulması uygulamasına yer verilmemesi gerekmektedir.