|
ÖZET: SASAY Belediye Şirketi’nin son beş yıllık mali durumu incelendiğinde, her yıl zarar ettiği ve bu durumun mali sürdürülebilirliği olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. 2018 yılında yürürlüğe giren düzenlemelere göre, idareler tarafından kurulan personel şirketleri, personel giderleri toplamına ek olarak %7’ye kadar kar elde edebilmektedir. Ancak, SASAY’ın yıllık zararları, belirlenen kar oranının yeterli olmadığını göstermektedir.
2020-2024 yılları arasında şirketin mali verileri incelendiğinde, her yıl artan zararlar kaydedilmiştir. Ödenmiş sermaye ile birlikte önceki dönem zararları ve dönem zararları dikkate alındığında, 2024 yılı itibarıyla toplam zarar miktarı önemli bir seviyeye ulaşmıştır. Bu durum, şirketin öz kaynaklarını da olumsuz etkilemiş ve mali sürdürülebilirliği tehdit altına almıştır. İdare, bu bulgular ışığında, mali sürdürülebilirliğin sağlanması için alacakların tahsilatını hızlandırma çalışmalarına başlamıştır. Şirketin mali durumunun iyileştirilmesi için alacakların tahsilatına yönelik acil adımlar atılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Şirket’in Yıllar İtibarıyla Zarar Etmesi ve Mali Sürdürülebilirliğin Olumsuz Etkilenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
SASAY’ın son beş yıllık kâr zarar durumu incelendiğinde her yıl zarar ettiği, bu durumun şirketin mali sürdürülebilirliğini olumsuz etkilediği görülmüştür.
28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 2018/11608 karar sayılı Bakanlar kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar”ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasında;
“İdare tarafından şirkete personel gideri için yapılacak aylık ödemelerin toplamı, hizmet alımı sözleşmesinde öngörülen işçi ücretleri esas alınarak hesaplanan;
Asgari işçilik maliyeti,
Asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %4 sözleşme giderleri ve genel giderler,
İşçilikle bağlantılı ayni giderler,
ç) Asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7’ye kadar belirlenecek kar,
dahil işçilik giderleri toplamını aşamaz. İşçi ücretlerinin tespitinde asgari ücrette meydana gelen artışlar dikkate alınır. Asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kar oranı, kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirlenir.”
Düzenlemesi bulunmaktadır.
Buna göre, idareler tarafından kurulacak personel şirketleri, personel giderleri toplamına ilave olarak %7’ye kadar belirlenecek kar ile hizmet vereceklerdir. Şirket bu kapsamda kar oranını %7 olarak belirleyerek sözleşme imzalamıştır.
Yapılan incelemede, SASAY’ın son beş yıllık verileri incelendiğinde ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere her yıl zarar ettiği tespit edilmiştir.
Tablo 1: 2020-2024 Yıllarına İlişkin Zarar Durumu
| Yıl | Ödenmiş Sermaye (TL) | Önceki Dönem Kar veya Zararları (TL) | Dönem Karı veya Zararı (TL) | Öz Kaynaklar (TL) |
| 2020 | 700.000,00 | -4.166.453,84 | -3.986.389,49 | -6.981.284,30 |
| 2021 | 16.700.000,00 | -8.152.843,33 | -6.320.698,06 | -5.301.982,36 |
| 2022 | 46.700.000,00 | -14.473.541,39 | -27.923.888,98 | -25.225.871,34 |
| 2023 | 126.700.000,00 | -143.904.470,43 | -33.905.393,68 | -29.131.265,02 |
| 2024 | 126.700.000,00 | -184.953.298,38 | -49.294.565,69 | -67.959.901,68 |
İdare tarafından bulgu konusu husus yerinde bulunarak, mali sürdürülebilirliğin sağlanması adına alacaklarının tahsilini hızlandırmak için gerekli çalışmalara başlandığı ifade edilmiştir.
Şirketin mali sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla Şirket faaliyetlerine ilişkin alacakların tahsilatına yönelik çalışmaların ivedilikle yapılması gerekmektedir.