|
ÖZET: Şirketin yüksek miktarda sosyal güvenlik prim ve vergi borcu bulunduğu, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Personel giderlerindeki artışla paralel olarak, vergi ve sosyal güvenlik prim borçlarının da yükseldiği, şirketin mevcut gelirleriyle bu borçları ödeme kapasitesinin bulunmadığı gözlemlenmiştir. 31 Aralık 2024 itibarıyla vergi borçları 3.055.708,72 TL, sosyal güvenlik prim borçları ise 8.197.723,51 TL’ye ulaşmış, toplam vadesi geçmiş yükümlülükler 80.635.006,12 TL olarak kaydedilmiştir. Sosyal güvenlik prim borçları, 6183 sayılı kanun çerçevesinde 36 aylık bir ödeme planına tabi tutulmuş; ancak ödenmemiş prim borçlarının 18.641.017,76 TL olduğu belirlenmiştir.
Son beş yılda şirketin mali tablolarında sürekli zarar açıklanmış, bu zararın temel nedeni yüksek personel giderleri olarak tespit edilmiştir. Şirketin personel sayısındaki artış ve yüksek enflasyon nedeniyle asgari ücretteki artışlar, maaş ve sosyal güvenlik prim giderlerini önemli ölçüde artırmıştır. Mevcut personel yükü ve gelir durumuyla birlikte, şirketin zarardan kurtulması ve kar elde etmesi oldukça zor görünmektedir. Kamu İdaresi, borçların ödenmesine yönelik istekli olunduğunu belirtse de, mevcut ödeme planlarının sürdürülebilir olmadığı ifade edilmiştir. Şirketin personel politikası, profesyonel yönetim anlayışına uygun değildir ve bu durum, sürekli ilave sermaye ihtiyacını doğurmaktadır. Dolayısıyla, şirketin faaliyet gelirlerini artırıcı ve giderlerini azaltıcı önlemler alması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Şirketin Yüksek Tutarda Sosyal Güvenlik Prim ve Vergi Borcunun Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin yıllar itibarıyla personel giderlerinin artışına paralel olarak vergi ve sosyal güvenlik prim borçlarının da arttığı, faaliyet gelirleri göz önünde bulundurulduğunda borçların ödenme kabiliyetinin olmadığı görülmüştür.
Şirketin son beş yıla ilişkin mali tabloları incelendiğinde; yıllık gelirlerine kıyasla vergi ve sosyal güvenlik prim borçlarının her geçen yıl bir önceki yıla göre daha yüksek tutar ve oranlarda yükseldiği, 31.12.2024 tarihi itibarıyla vergi borçlarının 3.055.708,72 TL’ye, sosyal güvenlik prim borçlarının 8.197.723,51 TL’ye, vadesi geçmiş, ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler toplamının ise 80.635.006,12 TL’ye ulaştığı,
Sosyal güvenlik prim borçlarının SGK’ya yapılan başvuru ile, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 48’inci maddesine göre 36 aylık bir ödeme planı çerçevesinde taksitlendirilmesi sonucunda 31.12.2024 tarihi itibarıyla ödenmemiş prim borçlarının 18.641.017,76 TL olduğu görülmektedir.
Şirketin toplam personel sayısının yıllar itibarıyla artması ve özellikle son 3 (üç) yıllık dönemdeki yüksek enflasyon nedeniyle asgari ücrette yaşanan artışlar personel maaş ve ücretleri ile sosyal güvenlik prim giderlerinin oldukça yüksek rakamlara ulaşmasına neden olmuştur. Şirket son beş yıllık mali tablolarında zarar açıklamış, zarar rakamları da her geçen yıl artmıştır.
Zararın en önemli kaynağının yüksek personel giderleri olduğu görülmektedir. Şirketin mevcut personel yükünü kaldırması ve zarardan kurtulup kar açıklaması oldukça zor gözükmektedir. Her ne kadar sosyal güvenlik prim borçları bir ödeme planına bağlanmışsa da şirketin mevcut personel durumu ve faaliyetlerinden elde ettiği gelirler göz önünde bulundurulduğunda, ilave gelecek borçlar hariç taksitlendirme kapsamına alınan bu borçların bile ödenebilmesinin pek ihtimal dahilinde olmadığı görülmektedir.
Kamu İdaresinin cevabında son yıllarda ülkemizde yaşanan enflasyonist baskı sebebiyle asgari ücret artışları ve bundan etkilenen çalışan ücretlerinin artması, bunun karşılığında Vergi Dairesi ve Sosyal Güvenlik Kurumlarına olan borçların da katlanarak arttığı, Şirketin borçlarını ödemeye istekli olduğunu 6183 Sayılı Kanunun 48’inci maddesine göre başvurarak ve taksitlerini ödeyerek gösterdiği, Dönem dönem vergi ve SGK yapılandırılmaları çıkmış olsa da Belediye şirketlerine belediyeler için ön görülen uzun taksitler imkanı sunulmayıp en fazla 36 ay taksit imkanı verildiği, fakat 36 ay taksitlerin ise hem cari ay ödemeleri hem de taksit miktarı birlikte düşünüldüğünde ödenemez hale geldiği, Belediye şirketlerine de belediyeler için verilen 120 aya kadar olan vadeler sunulması halinde hem geçmiş borçların hem de cari ay ödemelerinin kolaylıkla ödeneceği, tüm bunlar birlikte değerIendirildiğinde, Şirketin personel giderinden doğan Vergi ve Sigorta borçlarını 2023 yılına kadar olan borç tutarları için yapılandırma yapıldığı ve aylık olarak ödemelerin eksiksiz olarak yapıldığı, 20/02/2025 tarih ve 2025-03 sayılı Yönetim Kurulu kararında da anılan borçlarla ilgili sermaye arttırımına gidildiği, şirketin borçların ödenmesi hususunda istekli olduğu ve gerekli önlemleri alacağı ifade edilmiştir.
Şirket personel politikasının profesyonel yönetim anlayışına ve Türk Ticaret Kanunu’nun tacirin basiretli iş adamı gibi davranma yükümlülüğüne uygun olmadığı, mevcut personel yüküyle şirket faaliyetlerinin yerine getirilmesinin sürdürülebilir olmadığı, bu durumun sürekli olarak ilave sermaye ihtiyacını doğuracağı, bu nedenle şirketin faaliyet gelirlerini artırıcı, personel giderleri başta olmak üzere giderlerini azaltıcı yönde önlemlerin alınması gerektiği değerlendirilmektedir.